2025  թվականի սեպտեմբերի 23 -ին  Նեմուրում Ֆրանսիա , մահացել է Կլաուդիա Կարդինալեն, համաշխարհային կինոյի աստղ։

1985 թվականին: Իր ընկերոջ՝ ֆրանսիացի գրող Անրի Տրոյաի առաջարկով, Վերնոյը գրել է «Մայրիկ» պատմվածքների ժողովածուն՝ հիմնված իր ընտանիքի պատմության՝ Հայոց ցեղասպանության, գաղթականների ճակատագրի և կյանքի վրա նրանց համար նոր երկրում: Որոշ ժամանակ անց այս հավաքածուն հիմք կհանդիսանա Վերնոյի երկու ֆիլմերի սցենարների համար՝ «Մայրիգ» (1991) և «Փարադի փողոց, 588» (1992), որտեղ գլխավոր դերերը կատարել են եգիպտացի դերասան Օմար Շարիֆը և Կլաուդիա Կարդինալեն։ Այնտեղ իր աշխատանքի համար Օմար Շարիֆին արգելել են մուտք գործել Թուրքիա։
Կլաուդիա Կարդինալեն և Օմար Շարիֆը խաղում են ամուսնական զույգի դերեր, ովքեր իրենց ընտանիքի հետ փրկվել են Ցեղասպանությունից և փախել Ֆրանսիա։

23 сентября 2025 года в Немуре (Франция) скончалась звезда мирового кино Клаудия Кардинале.  так же известна зрителю по  роли Майрик в легендарном фильме Анри Вернёя
История создания этого фильма берет свое начало в 1985 году. Тогда по предложению своего друга, французского писателя Анри Труайя, Вернёй написал сборник рассказов «Майрик», в основу которого легла история его семьи — Геноцид армян, судьба и жизнь эмигрантов в новой для них стране. Спустя время этот сборник ляжет уже в основу сценариев двух фильмов Вернёя — «Майрик» (1991) и «Улица Паради, дом 588» (1992).- главные роли в котором исполнили египетский актер Омар Шариф и Клаудия Кардинале. За работу в нем Омару Шарифу был запрещен въезд в Турцию.
Клаудия Кардинале и Омар Шариф исполнили роли супругов, со своей семьей спасшихся от Геноцида и бежавших во Францию.

On September 23, 2025, Claudia Cardinale, a world cinema star, died in Nemours, France. also known to the audience for her role as Mayrig in the legendary film by Henri Verneuil
The history of the creation of this film dates back to 1985. Then, at the suggestion of his friend, the French writer Henri Troyat, Verneuil wrote a collection of stories “Mayrig”, which was based on the history of his family – the Armenian Genocide, the fate and life of emigrants in a new country for them. After some time, this collection will form the basis for the scripts of two films by Verneuil – “Mayrig” (1991) and “Rue Paradis, house 588” (1992). – the main roles in which were played by the Egyptian actor Omar Sharif and Claudia Cardinale. For his work in it, Omar Sharif was banned from entering Turkey.
Claudia Cardinale and Omar Sharif played the roles of a married couple who, with their family, escaped the Genocide and fled to France.

Dünya sinemasının yıldızlarından Claudia Cardinale, 23 Eylül 2025’te Fransa’nın Nemours kentinde hayatını kaybetti. efsanevi filminde Mayrick rolüyle izleyiciler tarafından tanınan bir dünya sineması yıldızı
Bu filmin yaratılış hikayesi 1985 yılında başlıyor. Daha sonra arkadaşı Fransız yazar Henri Troyat’ın önerisiyle Verneuil, ailesinin hikayesini temel alarak “Mayrig” adlı bir hikaye koleksiyonu yazdı: Ermeni Soykırımı, göçmenlerin kendileri için yeni bir ülkedeki kaderi ve hayatı. Bir süre sonra bu derleme Verneuil’in iki filminin senaryosunun temelini oluşturacaktı: “Mayrig” (1991) ve “Rue Paradis, 588” (1992) Bu filmlerde başrolleri Mısırlı aktör Ömer Şerif ve Claudia Cardinale canlandırdı. Ömer Şerif’in buradaki çalışmalarından dolayı Türkiye’ye girişi yasaklandı.
Claudia Cardinale ve Omar Sharif, aileleriyle birlikte Soykırım’dan kaçıp Fransa’ya sığınan evli bir çifti canlandırıyor.

Գոռ Մարտիրոսյանը ծնվել է 1988 թվականի սեպտեմբերի 23-ին Վեդիում։ Հայ դերասան է, առավել հայտնի «Շանթ» հեռուստաընկերության «Բանակում» սերիալում Թոռնիկ Ջամշոյան կերպարով։

Նա սովորել է Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտի դերասանական բաժնում։ Կարիերան սկսել է դժվարությամբ՝ փորձելով աշխատել Երևանի Հակոբ Պարոնյանի անվան երաժշտական կոմեդիայի պետական թատրոնում, սակայն այնտեղ նրա առաջ դռները փակ էին։ Գոռը նաև երգում է և ընդգրկված է Արսեն Գրիգորյանի «Հայ երգասաններ» խմբում։ Թեև բանակում չի ծառայել, նա հաջողությամբ մարմնավորել է ժամկետային զինծառայող Թոռնիկ Ջամշոյանի կերպարը, որը նրան մեծ ճանաչում է բերել։ Սոցիալական ցանցերում, մասնավորապես «Օդնոկլասնիկի»-ում, նրա և իր կերպարի անուններով բացված են բազմաթիվ պրոֆիլներ, որոնք լի են երկրպագուների՝ հիմնականում աղջիկների, գովեստի խոսքերով։ Կերպարի ժողովրդականությունը արտացոլում է նաև հանրության ընկալումը հայոց բանակի մասին, թեև սերիալը ներկայացնում է ծառայությունը ռոմանտիկ լույսի ներքո։ Գոռը ծնվել է Վեդիում, բայց հաճախ է Երևանում՝ հարազատների մոտ։ Նա ամուսնացած չէ։ Խոսակցություններ կան, որ նա կարող է հեռանալ «Բանակում» սերիալից՝ այլ գրավիչ առաջարկներ ընդունելու համար։

### Русский

Звезда армянского сериала 

Гор Мартиросян родился 23 сентября 1988 года в Веди. Армянский актёр, наиболее известен ролью Торника Джамшояна в сериале «В армии» на телеканале «Шант». Он учился на актёрском отделении Ереванского государственного института театра и кино. Карьера складывалась непросто: он пытался работать в Ереванском государственном театре музыкальной комедии имени Акопа Пароняна, но двери театра для него остались закрыты. Гор также поёт и является участником группы «Армянские песнопевцы» под руководством Арсена Григоряна. Хотя он не служил в армии, ему удалось убедительно воплотить образ срочного военнослужащего Торника Джамшояна, что принесло ему широкую известность. В социальных сетях, особенно в «Одноклассниках», открыты сотни профилей на его имя и имя его персонажа, полные восхищённых комментариев, в основном от девушек. Популярность персонажа отражает восприятие обществом армянской армии, хотя сериал представляет службу в романтизированном свете. Гор родом из Веди, но часто бывает в Ереване у родственников. Он не женат. Ходят слухи, что он может покинуть проект «В армии» ради других, более привлекательных предложений.

### English

Star of an Armenian Series 

Gor Martirosyan was born on September 23, 1988, in Vedi. An Armenian actor, he is best known for his role as Tornik Jamshoyan in the TV series *In the Army* on the Shant TV channel. He studied at the acting department of the Yerevan State Institute of Theater and Cinema. His career faced challenges: he attempted to work at the Yerevan Hakob Paronyan State Musical Comedy Theater, but the doors remained closed to him. Gor is also a singer and a member of Arsen Grigoryan’s *Armenian Bards* group. Although he never served in the military, he successfully portrayed the character of conscript Tornik Jamshoyan, earning widespread recognition. In social networks, particularly on *Odnoklassniki*, there are hundreds of profiles under his name and his character’s name, filled with admiring comments, mostly from female fans. The character’s popularity reflects public perceptions of the Armenian army, though the series portrays military service in a romanticized way. Originally from Vedi, Gor frequently visits relatives in Yerevan. He is not married. There are rumors that he may leave *In the Army* to pursue other, more appealing opportunities.

Շառլ Ժերարը (Նուբար Աճեմյան, ֆր.՝ Charles Gérard) մահացել է 2019 թվականի սեպտեմբերի 19-ին Վերսալում, Ֆրանսիա։ Հայկական ծագմամբ ֆրանսիացի դերասան է, ով նկարահանվել է ավելի քան 50 ֆիլմերում 1957 թվականից սկսած։

Հռչակ է ձեռք բերել «Փամփուշտը տակառում» ֆիլմով։ Խաղացել է այնպիսի դերասանների հետ, ինչպիսիք են Ժան Պոլ Բելմոնդոն, Պիեռ Ռիշարը, Լինո Վենտուրան, և աշխատել է հայտնի ֆրանսիացի ռեժիսորների՝ Կլոդ Զադինի, Ֆրանսիս Վեբերի, Կլոդ Լելուշի և Անրի Վեռնոյի հետ։ Կլոդ Լելուշի հետ ընկերությունը հանգեցրել է նրան, որ Ժերարը նկարահանվել է նրա 18 ֆիլմերում, այդ թվում՝ «Անպիտանը» (1970)։

Նրա հայտնի ֆիլմերից են՝ «Շնորհավոր Ամանոր» (1973), «Ամուսնություն» (1974), «Թշնամուս դիակը» (1976), «Խաղալիք» (1976), «Հրեշը» (1977), «Ով ով է, ոստիկան, թե ավազակ» (1979), «Խաղ չորս ձեռքով» (1980), «Հեռանալ, վերադառնալ» (1985), «Զգուշացեք ավազակներից» (1986), «Կինը և տղամարդը 20 տարի անց» (1986), «Լինում են օրեր, լինում են գիշերներ» (1990), «Մարդը և շունը» (2008), «Մարդը և նրա շունը» (2009), «Դավաճանության իրավունք» (2012), «Վերջին դասը» (2015)։ Որպես ռեժիսոր նկարահանել է «Թշնամին խավարում», «Մարդկանց օրենքը» և «Մաֆիային դավաճանած մարդը» ֆիլմերը։ Ժերարի աշխատանքը կարևոր դեր է խաղացել ֆրանսիական կինոյում՝ ընդգծելով նրա բազմակողմանի տաղանդը և հայկական ծագման ազդեցությունը։

### Русский

Многогранный армянский талант французского кино 

Шарль Жерар (Нубар Аджемян, фр. Charles Gérard, Charles Atchémian) умер 19 сентября 2019 года в Версале, Франция. Французский актёр армянского происхождения, снявшийся более чем в 50 фильмах с 1957 года. Славу ему принёс фильм «Пуля в стволе». Снимался с такими актёрами, как Жан-Поль Бельмондо, Пьер Ришар, Лино Вентура, и работал с известными французскими режиссёрами — Клодом Зиди, Франсисом Вебером, Клодом Лелушем и Анри Вернёем. Дружба с Клодом Лелушем привела к участию в 18 его фильмах, включая «Негодяй» (1970).

Среди известных фильмов: «С Новым годом» (1973), «Брак» (1974), «Труп моего врага» (1976), «Игрушка» (1976), «Чудовище» (1977), «Кто есть кто: полицейский или бандит» (1979), «Игра в четыре руки» (1980), «Уйти, чтобы вернуться» (1985), «Берегись бандитов» (1986), «Мужчина и женщина 20 лет спустя» (1986), «Бывают дни, бывают ночи» (1990), «Человек и собака» (2008), «Человек и его собака» (2009), «Право на измену» (2012), «Последний урок» (2015). Как режиссёр снял фильмы «Враг в тени», «Закон людей» и «Человек, предавший мафию». Работа Жерара сыграла важную роль во французском кинематографе, подчёркивая его многогранный талант и армянское происхождение.

### English

Versatile Armenian Talent of French Cinema 

Charles Gérard (Nubar Adjemian, fr. Charles Gérard, Charles Atchémian) died on September 19, 2019, in Versailles, France. A French actor of Armenian descent, he appeared in over 50 films since 1957. He gained fame with the film “Bullet in the Barrel.” He acted alongside stars like Jean-Paul Belmondo, Pierre Richard, and Lino Ventura, collaborating with renowned French directors such as Claude Zidi, Francis Veber, Claude Lelouch, and Henri Verneuil. His friendship with Claude Lelouch led to roles in 18 of Lelouch’s films, including “The Scoundrel” (1970).

His notable films include “Happy New Year” (1973), “Marriage” (1974), “The Corpse of My Enemy” (1976), “The Toy” (1976), “The Beast” (1977), “Cop or Hood” (1979), “The Game of Four Hands” (1980), “Go and Come Back” (1985), “Beware of Bandits” (1986), “Man and Woman 20 Years Later” (1986), “There Are Days and Nights” (1990), “Man and Dog” (2008), “A Man and His Dog” (2009), “The Right to Cheat” (2012), and “The Last Lesson” (2015). As a director, he made “Enemy in the Shadows,” “The Law of Men,” and “The Man Who Betrayed the Mafia.” Gérard’s work played a significant role in French cinema, highlighting his versatile talent and Armenian heritage.

### Français

Arménienne Talent polyvalent du cinéma français

Charles Gérard (Nubar Adjemian, fr. Charles Gérard, Charles Atchémian) est décédé le 19 septembre 2019 à Versailles, France. Acteur français d’origine arménienne, il a joué dans plus de 50 films depuis 1957. Il s’est fait connaître grâce au film « Une balle dans le canon ». Il a partagé l’affiche avec des stars comme Jean-Paul Belmondo, Pierre Richard et Lino Ventura, et a travaillé avec des réalisateurs français renommés tels que Claude Zidi, Francis Veber, Claude Lelouch et Henri Verneuil. Son amitié avec Claude Lelouch l’a conduit à apparaître dans 18 de ses films, dont « Le Voyou » (1970).

Parmi ses films notables : « Bonne Année » (1973), « Le Mariage » (1974), « Le Corps de mon ennemi » (1976), « Le Jouet » (1976), « La Bête » (1977), « Flic ou voyou » (1979), « Le Jeu à quatre mains » (1980), « Partir, revenir » (1985), « Méfiez-vous des bandits » (1986), « L’Homme et la femme 20 ans après » (1986), « Il y a des jours et des nuits » (1990), « L’Homme et le chien » (2008), « Un homme et son chien » (2009), « Le Droit de tromper » (2012) et « La Dernière Leçon » (2015). En tant que réalisateur, il a dirigé « L’Ennemi dans l’ombre », « La Loi des hommes » et « L’Homme qui a trahi la mafia ». Le travail de Gérard a joué un rôle important dans le cinéma français, mettant en lumière son talent polyvalent et son héritage arménien.

Կարեն Գարեգինի Ավանեսյանը ծնվել է 1957 թվականի սեպտեմբերի 18-ին Բաքվում, Ադրբեջանական ԽՍՀ։ Խորհրդային և ռուսական էստրադային արտիստ է, կինոդերասան, համերգավար, ծաղրերգու, հումորիստ, Ռուսաստանի վաստակավոր արտիստ (2009)։

Մանկությունից ցուցաբերել է տաղանդ, լավ նկարելով, և հայրը նրան տեսել է որպես լուրջ նկարիչ։ Ուսումնասիրել է երեխաների թատրոնի ստուդիայում, դպրոցում ծաղրել է ուսուցիչներին և տնօրենին՝ զվարճացնելով հասակակիցներին։ 1985 թվականին ավարտել է Բաքվի արվեստի ինստիտուտի ռեժիսուրայի բաժինը։ 1978-1988 թվականներին աշխատել է Ազկոնցերտում որպես արտիստ։ Ուսանելու ընթացքում մասնակցել է «Աստղերի շքերթ» ծրագրին։ 1986 թվականին Մոսկվայում ելույթ է ունեցել «Ծաղրերգուների շքերթ» ծրագրում՝ ցուցադրելով ծաղրերգություններ՝ ճշգրիտ կերպով փոխանցելով ձայներն ու վարքագիծը։ 1987 թվականին արժանացել է Էստրադային արտիստների VIII համամիութենական մրցույթի դիպլոմի։ 1990-1998 թվականներին աշխատել է Մաշա Ռասպուտինայի կոլեկտիվում։ 1991-1998 թվականներին ելույթներ է վարել Ֆիլիպ Կիրկորովի, Մաշա Ռասպուտինայի, Վալերի Լեոնտևի, Ալեքսեյ Գլիզինի, Իրինա Պոնարովսկայայի մենահամերգներին։ Եղել է Մոսկվայի «Ծուռ հայելի» հումորի թատրոնի դերասան՝ Եվգենի Պետրոսյանի ղեկավարությամբ, հումորային բազմաթիվ հեռուստահաղորդումների մշտական մասնակից։ 2021 թվականին եղել է «Ռոսիա 1» հեռուստաալիքի «Հումորի շքերթ» հաղորդման հաղորդավար՝ Ելենա Ստեպանենկոյի հետ։

Նրա ծաղրերգությունները ներառում են Հարություն Հակոբյանին, Լեոնիդ Բրեժնևին, Վլադիմիր Վիսոցկուն, Միխայիլ Գորբաչովին, Արմեն Ջիգարխանյանին, Միխայիլ Զադորնովին, Ալեքսանդր Իվանովին, Ռոման Կարցևին, Վախթանգ Կիկաբիձեին, Ֆիլիպ Կիրկորովին, Սավելի Կրամարովին, Եվգենի Լեոնովին, Վասիլի Լիվանովին, Կոտե Մախարաձեին, Գեորգի Միլյարին, Սպարտակ Միշուլինին, Ֆրունզիկ Մկրտչյանին, Յուրի Նիկուլինին, Նիկոլայ Օզերովին, Անատոլի Պապանովին, Զուրաբ Սոտկիլավային, Վլադիմիր Էտուշին։ Կինոյում խաղացել է բազմաթիվ ֆիլմերում, այդ թվում՝ «Գողացել են փեսային» (1985, վարսահարդար Աշոտ), «Սրիկա» (1986, արհմիությունների կոմիտեի քարտուղար), «Նոր Օդեոն» (1992), «Իմպոտենտ» (1996), «Ինքնակոչերը» (1998, սերիալ), «Վերջնագիր» (1999), «Առողջարանային սիրավեպ» (2001), «Օպերատիվ կեղծանուն» (2003), «Դետեկտիվ ռուսերեն լեզվով» (2003), «Միայնակ երկինք» (2004), «Կյանքը որսի դաշտ է» (2005), «Յոթ անգամ չափիր» (2006), «Երալաշ» (2010, 2016), «Սարդոստայն-5» (2011), «Ալադինի նոր արկածները» (2011), «Խարդախ» (2013), «Ծով։ Լեռները. Կերամզիտ» (2013), «Կազակական հեքիաթ» (2015)։

Ամուսնացած է Նոննա Ավանեսյանի հետ, ունի որդի՝ Սամվել, և թոռ՝ Մարսել։ Կարեն Ավանեսյանի տաղանդն ու հումորի զգացումը մեծ ազդեցություն են ունեցել ռուսական էստրադայի վրա։

### Русский

Пародист эстрады и кино

Карен Гарегиныч Аванесян родился 18 сентября 1957 года в Баку, Азербайджанская ССР. Советский и российский эстрадный артист, киноактёр, конферансье, пародист, юморист, заслуженный артист России (2009).

С детства проявил талант, хорошо рисовал, и отец видел в нём серьёзного художника. Учился в детской театральной студии, в школе развлекал одноклассников пародиями на учителей и директора. В 1985 году окончил режиссёрский факультет Бакинского института искусств. В 1978–1988 годах работал артистом Азконцерта. Ещё во время учёбы участвовал в шоу-программе «Парад звёзд». В 1986 году выступил в Москве в программе «Парад пародистов», демонстрируя пародии, точно передавая голоса и манеры с комическим оттенком. В 1987 году получил диплом VIII Всесоюзного конкурса артистов эстрады. В 1990–1998 годах работал в коллективе Маши Распутиной. В 1991–1998 годах вёл концерты Филиппа Киркорова, Маши Распутиной, Валерия Леонтьева, Алексея Глызина, Ирины Понаровской. Был актёром Театра юмора «Кривое зеркало» в Москве под руководством Евгения Петросяна, постоянным участником множества юмористических телепрограмм. В 2021 году вёл программу «Парад юмора» на телеканале «Россия 1» вместе с Еленой Степаненко.

Его пародии включают Арутюна  Акобяна, Леонида Брежнева, Владимира Высоцкого, Михаила Горбачёва, Армена Джигарханяна, Михаила Задорнова, Александра Иванова, Романа Карцева, Вахтанга Кикабидзе, Филиппа Киркорова, Савелия Крамарова, Евгения Леонова, Василия Ливанова, Коте Махарадзе, Георгия Милляра, Спартака Мишулина, Фрунзика Мкртчяна, Юрия Никулина, Николая Озерова, Анатолия Папанова, Зураба Соткилава, Владимира Этуша. В кино снимался в фильмах: «Говорят, украли жениха» (1985, парикмахер Ашот), «Срика» (1986, секретарь профкома), «Новый Одеон» (1992), «Импотент» (1996), «Самозванцы» (1998, сериал), «Ультиматум» (1999), «Курортный роман» (2001), «Оперативный псевдоним» (2003), «Детектив по-русски» (2003), «Одинокое небо» (2004), «Жизнь — поле для охоты» (2005), «Семь раз отмерь» (2006), «Ералаш» (2010, 2016), «Сардостейн-5» (2011), «Новые приключения Аладдина» (2011), «Хардкор» (2013), «Море. Горы. Керамзит» (2013), «Казачья сказка» (2015).

Женат на Нонне Аванесян, сын Самвел, внук Марсель. Талант и чувство юмора Карена Аванесяна оказали значительное влияние на российскую эстраду.

### English

Parodist of Variety and Cinema

Karen Gareginovich Avanesyan was born on September 18, 1957, in Baku, Azerbaijan SSR. He is a Soviet and Russian variety artist, film actor, master of ceremonies, parodist, and humorist, Honored Artist of Russia (2009).

From childhood, he showed talent, drawing well, and his father envisioned him as a serious artist. He studied at a children’s theater studio, entertaining classmates with parodies of teachers and the principal. In 1985, he graduated from the directing department of the Baku Institute of Arts. From 1978 to 1988, he worked as an artist at Azconcert. During his studies, he participated in the “Parade of Stars” show. In 1986, he performed in Moscow’s “Parade of Parodists,” showcasing parodies with precise voice imitation and comic flair. In 1987, he received a diploma at the VIII All-Union Variety Artists Competition. From 1990 to 1998, he worked with Masha Rasputina’s collective. From 1991 to 1998, he hosted concerts for Philip Kirkorov, Masha Rasputina, Valery Leontiev, Alexey Glyzin, and Irina Ponarovskaya. He was an actor at Moscow’s “Crooked Mirror” Theater of Humor under Evgeny Petrosyan’s direction and a regular participant in numerous humorous TV programs. In 2021, he co-hosted the “Humor Parade” on Russia 1 with Elena Stepanenko.

His parodies include Harutyun Hakobyan, Leonid Brezhnev, Vladimir Vysotsky, Mikhail Gorbachev, Armen Jigarkhanyan, Mikhail Zadornov, Alexander Ivanov, Roman Kartsev, Vakhtang Kikabidze, Philip Kirkorov, Savely Kramarov, Evgeny Leonov, Vasily Livanov, Kote Makharadze, Georgy Millyar, Spartak Mishulin, Frunzik Mkrtchyan, Yuri Nikulin, Nikolai Ozerov, Anatoly Papanov, Zurab Sotkilava, and Vladimir Etush. He appeared in films such as *They Say, the Groom Was Stolen* (1985, hairdresser Ashot), *Srika* (1986, union committee secretary), *New Odeon* (1992), *Impotent* (1996), *Impostors* (1998, series), *Ultimatum* (1999), *Sanatorium Love Story* (2001), *Operational Alias* (2003), *Detective in Russian* (2003), *Lonely Sky* (2004), *Life is a Hunting Ground* (2005), *Measure Seven Times* (2006), *Yeralash* (2010, 2016), *Sardostain-5* (2011), *New Adventures of Aladdin* (2011), *Hardcore* (2013), *Sea. Mountains. Keramzit* (2013), and *Cossack Tale* (2015).

Married to Nonna Avanesyan, he has a son, Samvel, and a grandson, Marcel. Karen Avanesyan’s talent and sense of humor have significantly influenced Russian variety.

Ռիչարդ Կասպար Սարաֆյանը  մահացել է 2013 թվականի սեպտեմբերի 18-ին Սանտա Մոնիկայում, Կալիֆոռնիա, թոքախտից՝ մեջքի կոտրվածքի բուժման ընթացքում, 83 տարեկանում։ Ամերիկահայ կինոռեժիսոր, սցենարիստ, դերասան, պրոդյուսեր և մոնտաժորդ էր, որը կինեմատոգրաֆիայի ասպարեզում ստեղծագործել է ավելի քան հինգ տասնամյակ։

Հանդիսատեսին հայտնի է «Դոն Ժուան դե Մարկո», «Ադամանդե ոստիկանը», «Կապ» և «Բագսի» ֆիլմերից։ Լայն ճանաչման է արժանացել 1971 թվականի «Անհետացող կետ» (Vanishing Point) ֆիլմով, որը դարձել է կուլտային հիթ և ազդել է այնպիսի ռեժիսորների վրա, ինչպիսին է Քվենթին Տարանտինոն («Death Proof»):

Նյու Յորքի համալսարանում սովորել է իրավունք և բժշկագիտություն, ապա անցել կինոյի ուսումնասիրության, որտեղ գերազանց արդյունքներ է ցուցաբերել։ Ծառայել է ԱՄՆ զինված ուժերում՝ որպես լրագրող, որտեղ ծանոթացել է Ռոբերտ Ալտմանի հետ, և միասին նկարահանել են արդյունաբերական ֆիլմեր։ Ամուսնացել է Ալտմանի քրոջ՝ Հելեն Ջոան Ալտմանի հետ, ամուսնալուծվել, ապա կրկին ամուսնացել (Հելենը մահացել է 2011 թվականին)։ Ունեցել է հինգ զավակ՝ դերասան Ռիչարդ Սարաֆյան կրտսեր, ռեժիսոր Դերան Սարաֆյան, հատուկ էֆեկտների փորձագետ Դամոն Բ. Սարաֆյան, սցենարիստ Թեդի Սարաֆյան և Քեթրին Սարաֆյան։

Կարիերան սկսել է 1960-ականներին՝ հեռուստատեսությունում՝ որպես Ալտմանի օգնական, ապա ինքնուրույն ռեժիսոր։ 1963 թվականին նկարահանել է «The Twilight Zone» սերիալի «Living Doll» դրվագը, որը նրա առաջին մեծ հաջողությունն էր։ Աշխատել է Ալտմանի թատերական բեմադրություններում, նկարահանել է «Gunsmoke» և «Batman» սերիալների դրվագներ։ Առաջին գեղարվեստական ֆիլմը՝ «And Now Miguel» (1965), որին հաջորդել են «Run Wild, Run Free» (1969), «Fragment of Fear» (1970), «Man in the Wilderness» (1971), «The Man Who Loved Cat Dancing» (1973)։ Դերասանական աշխատանքներից առանձնանում են «Bugsy» (1991), «Bound» (1996), «Bulworth» (1998), «Dr. Dolittle 2» (հնչյունավորում) և «Foley Square» սիտկոմը (1985–1986)։ Նրա «The Next Man» (1976) ֆիլմը առաջադրվել է Չիկագոյի միջազգային կինոփառատոնի «Ոսկե Հուգո» մրցանակին։ Սարաֆյանի ստեղծագործությունները կարևոր դեր են խաղացել ամերիկյան կինոյում, հատկապես կուլտային ֆիլմերով, որոնք ազդել են հետագա սերունդների վրա։

### Русский

Армянин в Голливуде

Ричард Каспар Сарафян (англ. Richard Caspar Sarafian) умер 18 сентября 2013 года в Санта-Монике, Калифорния, от пневмонии во время лечения перелома позвоночника в возрасте 83 лет. Американский режиссёр армянского происхождения, сценарист, актёр, продюсер и монтажёр, чья карьера в кинематографе длилась более пяти десятилетий. Известен зрителям по фильмам «Дон Жуан де Марко», «Алмазный коп», «Связь» и «Багси». Широкую известность получил благодаря фильму 1971 года «Исчезающая точка» (Vanishing Point), который стал культовым хитом и повлиял на режиссёров, таких как Квентин Тарантино («Доказательство смерти»).

Учился в Нью-Йоркском университете, изначально изучая право и медицину, затем переключился на кино, где показал выдающиеся результаты. Служил в армии США журналистом, где познакомился с Робертом Альтманом, с которым снимал промышленные фильмы. Женился на сестре Альтмана, Хелен Джоан Альтман, развёлся, затем вновь женился (она умерла в 2011 году). У них пятеро детей: актёр Ричард Сарафян-младший, режиссёр Деран Сарафян, специалист по спецэффектам Дэймон Б. Сарафян, сценарист Теди Сарафян и Кэтрин Сарафян.

Карьеру начал в 1960-х на телевидении как ассистент Альтмана, затем как самостоятельный режиссёр. В 1963 году снял эпизод «Кукла» сериала «Сумеречная зона», ставший его первым крупным успехом. Работал в театральных постановках Альтмана, снимал эпизоды сериалов «Gunsmoke» и «Batman». Первый художественный фильм — «И теперь Мигель» (1965), за которым последовали «Run Wild, Run Free» (1969), «Fragment of Fear» (1970), «Man in the Wilderness» (1971), «The Man Who Loved Cat Dancing» (1973). Среди актёрских работ выделяются «Bugsy» (1991), «Bound» (1996), «Bulworth» (1998), озвучка в «Dr. Dolittle 2» и роль в ситкоме «Foley Square» (1985–1986). Его фильм «The Next Man» (1976) был номинирован на премию «Золотой Хьюго» Чикагского международного кинофестиваля. Творчество Сарафяна сыграло важную роль в американском кино, особенно благодаря культовым фильмам, повлиявшим на последующие поколения.

### English

An Armenian in Hollywood

Richard Caspar Sarafian died on September 18, 2013, in Santa Monica, California, from pneumonia during treatment for a spinal fracture, at the age of 83. He was an Armenian-American film director, screenwriter, actor, producer, and editor whose career in cinematography spanned over five decades. Known to audiences for films like “Don Juan DeMarco,” “The Diamond Cop,” “Bound,” and “Bugsy,” he gained widespread recognition for his 1971 film “Vanishing Point,” which became a cult classic and influenced directors like Quentin Tarantino (“Death Proof”).

He studied law and medicine at New York University before switching to film, where he excelled. He served as a journalist in the U.S. Army, where he met Robert Altman, collaborating on industrial films. He married Altman’s sister, Helen Joan Altman, divorced, and later remarried (she died in 2011). They had five children: actor Richard Sarafian Jr., director Deran Sarafian, special effects expert Damon B. Sarafian, screenwriter Tedi Sarafian, and Catherine Sarafian.

His career began in the 1960s on television as Altman’s assistant, then as an independent director. In 1963, he directed the “Living Doll” episode of “The Twilight Zone,” marking his first major success. He acted in Altman’s theater productions and directed episodes of “Gunsmoke” and “Batman.” His first feature film was “And Now Miguel” (1965), followed by “Run Wild, Run Free” (1969), “Fragment of Fear” (1970), “Man in the Wilderness” (1971), and “The Man Who Loved Cat Dancing” (1973). Notable acting roles include “Bugsy” (1991), “Bound” (1996), “Bulworth” (1998), voice work in “Dr. Dolittle 2,” and a role in the sitcom “Foley Square” (1985–1986). His film “The Next Man” (1976) was nominated for the Golden Hugo at the Chicago International Film Festival. Sarafian’s work played a significant role in American cinema, particularly through cult films that influenced later generations.

Եվգենի Վահանի Պետրոսյանը (Պետրոսյանց) ծնվել է 1945 թվականի սեպտեմբերի 16-ին Բաքվում։ Նա հայտնի հայ ստենդ-ափ երգիծաբան, հեռուստահաղորդավար, կատակերգու, գրող և դերասան է, ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստ (1991)։

Ծնվել է հայ մաթեմատիկոս Վահան Պետրոսյանցի (1903-1962) և հրեա Բելլա Գրիգորևնայի (1910-1967) ընտանիքում։ Դպրոցական տարիներից ելույթ է ունեցել Բաքվի ակումբներում և մշակութային կենտրոններում՝ կարդալով առակներ, բանաստեղծություններ, խաղալով ժողովրդական թատրոններում և վարելով համերգներ։

1961 թվականին ավարտել է Բաքվի միջնակարգ դպրոցը և տեղափոխվել Մոսկվա, որտեղ սովորել է Էստրադային արվեստի համառուսական ստեղծագործական կենտրոնում։ 1962 թվականից սկսել է ելույթ ունենալ պրոֆեսիոնալ բեմերում, սովորել է Մոսկվայի պետական դրամատիկական թատրոնում։ 1960-ականներից մուտք է գործել հեռուստատեսություն՝ վարելով «Կապույտ կրակներ», «Հումորի երեկոներ», «Արտլոտո», «Առավոտյան փոստ», «Անշլագ» և այլ հաղորդումներ։ 1970 թվականին ճանաչվել է ԽՍՀՄ էստրադային արտիստների 4-րդ մրցույթի հաղթող։

1979 թվականին հիմնել է «Մանրապատումներ» թատրոնը, որին կից գործում է «Էստրադային հումորի կենտրոն»՝ հավաքագրելով 19-20-րդ դարերի էստրադայի պատմության նյութեր։ Բեմադրել է բազմաթիվ ներկայացումներ, այդ թվում՝ «Բարի խոսքը կատվին էլ է հաճելի», «Ինչպե՞ս եք», «Մենք բոլորս հիմարներ ենք», «Բենեֆիս», «30 տարի բեմում», «Երբ գումարները երգում են ռոմանսներ»։ 1994 թվականից ռուսական առաջին ալիքով հեռարձակվում է նրա «Սմեխապանարամա» հաղորդումը, իսկ 1999 թվականին կայացել է «Ընտանեկան ուրախություններ» ներկայացման պրեմիերան։ Հեղինակ է «Ցանկանում են արտիստ դառնալ», «Եվգենի Պետրոսյանը անեկդոտների աշխարհում», «Մեծ խճանկար», «Ինչի վրա է ծիծաղում Պետրոսյանը» գրքերի։ 1963 թվականից բազմիցս ելույթ է ունեցել Հայաստանում։

Պարգևատրվել է ՌԴ պատվո շքանշանով (1995), ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստի (1985) և ժողովրդական արտիստի (1991) կոչումներով։ Անձնական կյանքում ամուսնացել է հինգ անգամ, ունի դուստր՝ Վիկտորինա Պետրոսյանց (արվեստաբան, պրոդյուսեր), երկու թոռ (Անդրեյ, Մարկ) և որդի՝ Վահան Պետրոսյան (2020)։ Եվգենի Պետրոսյանի ստեղծագործական ժառանգությունը մեծ ազդեցություն է ունեցել ռուսական և հայկական էստրադային հումորի զարգացման վրա։

### Русский

Король юмора на сцене и телевидении

Евгений Ваганович Петросян (Петросянц) родился 16 сентября 1945 года в Баку. Известный армянский и советский стендап-комик, телеведущий, юморист, писатель и актёр, народный артист РСФСР (1991). Родился в семье армянского математика Вагана Межлумовича Петросянца (1903–1962) и еврейки Беллы Григорьевны (1910–1967). С школьных лет по собственной инициативе выступал в бакинских клубах и домах культуры, читал басни, стихи, играл в сценках народных театров и вёл концерты.

В 1961 году окончил бакинскую среднюю школу и переехал в Москву, где учился во Всероссийском творческом центре эстрадного искусства. С 1962 года начал выступать на профессиональной сцене, учился в Московском государственном драматическом театре. В 1960-х годах вошёл в телевидение, вёл программы «Голубой огонёк», «Вечера юмора», «Артлото», «Утренняя почта», «Аншлаг» и другие. В 1970 году стал лауреатом 4-го Всесоюзного конкурса артистов эстрады.

В 1979 году основал Театр миниатюр, при котором действует Центр эстрадного юмора, где собраны уникальные материалы по истории эстрады XIX–XX веков: газеты, журналы, фотографии, афиши. Поставил множество спектаклей в Московском театре эстрады, включая «Доброе слово и кошке приятно», «Как дела?», «Мы все дураки», «Бенефис», «30 лет на сцене», «Когда финансы поют романсы». С 1994 года на Первом канале выходит его программа «Смехопанорама», представляющая мастеров разговорного жанра разных поколений. В 1999 году состоялась премьера спектакля «Семейные радости», который до сих пор идёт на сцене Театра эстрады. В 2000–2005 годах создал программу «Шутка за шуткой». Автор книг «Хочу быть артистом», «Евгений Петросян в мире анекдотов», «Большая хохмоса», «На что смеётся Петросян». С 1963 года неоднократно выступал в Армении.

Награждён орденом Почёта РФ (1995), званиями заслуженного артиста РСФСР (1985) и народного артиста РСФСР (1991). Был женат пять раз, имеет дочь Викторину Петросянц (искусствовед, продюсер), двух внуков (Андрей, Марк) и сына Вагана Петросяна (2020). Творческое наследие Евгения Петросяна оказало значительное влияние на развитие русского и армянского эстрадного юмора.

### English

Monarch of Stage and Screen Humor

Yevgeny Vaganovich Petrosyan (Petrosyants) was born on September 16, 1945, in Baku. He is a renowned Armenian and Soviet stand-up comedian, television host, humorist, writer, and actor, People’s Artist of the RSFSR (1991). Born to Armenian mathematician Vagan Mejlumovich Petrosyants (1903–1962) and Jewish Bella Grigoryevna (1910–1967), he began performing in Baku’s clubs and cultural centers during his school years, reciting fables, poems, acting in folk theater scenes, and hosting concerts.

In 1961, he graduated from a Baku secondary school and moved to Moscow, where he studied at the All-Russian Creative Center of Variety Art. From 1962, he performed on professional stages and studied at the Moscow State Drama Theater. In the 1960s, he entered television, hosting programs such as *Blue Light*, *Evenings of Humor*, *Artloto*, *Morning Mail*, and *Anshlag*. In 1970, he won the 4th All-Union Variety Artists Competition.

In 1979, he founded the Miniature Theater, which includes the Variety Humor Center, housing unique materials on 19th–20th-century variety art history: newspapers, magazines, photos, and posters. He staged numerous performances at the Moscow Variety Theater, including *Kind Words Please Even a Cat*, *How Are You?*, *We Are All Fools*, *Benefit*, *30 Years on Stage*, and *When Finances Sing Romances*. Since 1994, his show *Smekhopanorama* has aired on Russia’s Channel One, featuring masters of the spoken genre from various generations. In 1999, the performance *Family Joys* premiered and continues to be staged at the Variety Theater. From 2000 to 2005, he created the show *Joke After Joke*. He authored the books *I Want to Be an Artist*, *Yevgeny Petrosyan in the World of Jokes*, *Big Khokhmosa*, and *What Petrosyan Laughs At*. Since 1963, he has performed multiple times in Armenia.

He has been awarded the Order of Honor of the Russian Federation (1995), and the titles of Honored Artist of the RSFSR (1985) and People’s Artist of the RSFSR (1991). Petrosyan has been married five times, with a daughter, Viktorina Petrosyants (art historian, producer), two grandsons (Andrey, Mark), and a son, Vagan Petrosyan (2020). Yevgeny Petrosyan’s creative legacy has significantly influenced the development of Russian and Armenian variety humor.

Մարգո (Մարգարիտ) Գրիգորի Մուրադյանը ծնվել է 1927 թվականի սեպտեմբերի 9-ին Ախալցխայում, Ռուսական կայսրություն։ Նա հայ դերասանուհի էր, ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստ (1961) և ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1978)։ 1934 թվականին տեղափոխվել է Երևան։

1949 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտը և նույն թվականին, Արմեն Գուլակյանի հրավերով, սկսել է խաղալ Երևանի Սունդուկյանի անվան թատրոնում։ Աչքի է ընկել դրամատիկական, կենցաղային և բնութագրական դերերով։ Մասնակցել է ռադիո և հեռուստաբեմադրությունների, այդ թվում՝ Գ. Խուգաևի «Անդրոն և Սանդրոն» և Սովաժոնի «Չաո» ներկայացումներին։ Կինոյում խաղացել է այնպիսի ֆիլմերում, ինչպիսիք են «Կրակ» (1963), «Շրթներկ համար 4» (1964, Ռուզանի դերը), «Այս կանաչ, կարմիր աշխարհը» (1975), «Սպիտակ ափեր» (1975), «Եվ կրկնվելու է ամեն ինչ» (1989), «Արահետ» (2005), «Տժվժիկ» և «Արևիկ»։ Թատրոնում նրա նշանավոր դերերից են Կորդելիան (Շեքսպիրի «Լիր արքա»), Դեզդեմոնան («Օթելլո»), Շուշանիկը (Շիրվանզադեի «Քաոս»), Անյան (Չեխովի «Բալի այգին»), Ագլայան (Դոստոևսկու «Ապուշը») և Նուշիկը (Անանյանի «Իմ տունը քո տունը չէ»)։ Պարգևատրվել է «Աշխատանքային գերազանցության համար» մեդալով (1956), ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստի (1961) և ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստի (1978) կոչումներով։ Մարգո Մուրադյանի արվեստը, որը ներառում է թատերական և կինոդերեր, մեծ ներդրում է ունեցել հայ մշակույթի զարգացման գործում։ Նա ճարտարապետ, ակադեմիկոս Ջիմ Թորոսյանի կինն էր։

### Русский

Лирическая душа армянского искусства

Марго (Маргарита) Григорьевна Мурадян родилась 9 сентября 1927 года в Ахалцихе, Российская империя. Она была армянской актрисой, заслуженной артисткой Армянской ССР (1961) и народной артисткой Армянской ССР (1978). В 1934 году переехала в Ереван. В 1949 году окончила Ереванский художественно-театральный институт и в том же году по приглашению Армена Гулакяна начала играть в Ереванском театре имени Сундукяна. Отличалась исполнением драматических, бытовых и характерных ролей. Участвовала в радио- и телепостановках, включая «Андрон и Сандрон» Г. Хугаева и «Чао» Соважона. В кино снималась в таких фильмах, как «Огонь» (1963), «Помада № 4» (1964, роль Рузан), «Этот зелёный, красный мир» (1975), «Белые берега» (1975), «И всё повторится» (1989), «Тропа» (2005), «Тжвжик» и «Аревик». Среди её выдающихся театральных ролей — Корделия (Шекспира, «Король Лир»), Дездемона («Отелло»), Шушаник (Ширванзаде, «Хаос»), Аня (Чехова, «Вишнёвый сад»), Аглая (Достоевского, «Идиот») и Нушик (Ананяна, «Мой дом — не твой дом»). Награждена медалью «За трудовое отличие» (1956), званиями заслуженной артистки Армянской ССР (1961) и народной артистки Армянской ССР (1978). Искусство Марго Мурадян, включающее театральные и кинороли, внесло значительный вклад в развитие армянской культуры. Она была женой архитектора и академика Джима Тороссяна.

### English

The Lyrical Soul of Armenian Art

Margo (Margarita) Grigoryevna Muradyan was born on September 9, 1927, in Akhalkalaki, Russian Empire. She was an Armenian actress, Honored Artist of the Armenian SSR (1961), and People’s Artist of the Armenian SSR (1978). In 1934, she moved to Yerevan. In 1949, she graduated from the Yerevan Art and Theatre Institute and, at the invitation of Armen Gulakyan, began performing at the Sundukyan Theatre in Yerevan. She excelled in dramatic, domestic, and character roles. She participated in radio and television productions, including G. Khugaev’s “Andron and Sandron” and Sovazhon’s “Chao.” In cinema, she appeared in films such as *Fire* (1963), *Lipstick No. 4* (1964, as Ruzan), *This Green, Red World* (1975), *White Shores* (1975), *And Everything Will Repeat* (1989), *Path* (2005), *Tjvjik*, and *Arevik*. Her notable theatre roles include Cordelia (Shakespeare’s *King Lear*), Desdemona (*Othello*), Shushanik (Shirvanzade’s *Chaos*), Anya (Chekhov’s *The Cherry Orchard*), Aglaya (Dostoevsky’s *The Idiot*), and Nushik (Ananyan’s *My House Is Not Your House*). She was awarded the Medal for Labor Excellence (1956), the title of Honored Artist of the Armenian SSR (1961), and People’s Artist of the Armenian SSR (1978). Margo Muradyan’s art, encompassing theatre and film roles, made a significant contribution to the development of Armenian culture. She was the wife of architect and academician Jim Torosyan.

Մուրադ Կոստանի Կոստանյանը ծնվել է 1902 թվականի սեպտեմբերի 7-ին Հաֆթվանում, Օսմանյան կայսրություն։ Նա հայ խորհրդային դերասան էր, Հայկական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1956)։

1925 թվականին ավարտել է Մոսկվայի հայկական դրամատիկական ստուդիան։ Նույն թվականից աշխատել է Թբիլիսիի Ադամյանի անվան հայկական թատրոնում, 1928 թվականից՝ Գյումրու Աճեմյանի անվան թատրոնում, իսկ 1930 թվականից՝ Երևանի Սունդուկյանի անվան թատրոնում։ 1932 թվականից նկարահանվել է ֆիլմերում։ 1934 թվականից զբաղվել է մանկավարժական գործունեությամբ, իսկ 1944 թվականից դասավանդել է Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտում։ Թատրոնում խաղացել է այնպիսի դերեր, ինչպիսիք են Սերոբը (Վաղարշյանի «Վանքաձոր»), Խաչոն (Գուլակյանի «Արշալույսին»), Եպիխոդովը (Չեխովի «Բալու այգի»), Իսային (Սունդուկյանի «Խաթաբալա»)։ Կինոյում նրա նշանավոր դերերից են Համբոն («Կարո», 1937), Գրիգորը («Սևանի ձկնորսները», 1939), Ռաշիդ-միրզան («Դավիթ Բեկ», 1943), Պետրոսը («01-99», 1959)։ 1980 թվականին ձայնավորել է Փանոսին «Ձախորդ Փանոս» ֆիլմում։ Մուրադ Կոստանյանի բազմակողմանի տաղանդը մեծ ներդրում է ունեցել հայ թատրոնի և կինոյի զարգացման գործում։

### Русский

Народный герой армянского искусства

Мурад Костанович Костанян родился 7 сентября 1902 года в Хафтване, Османская империя. Он был армянским советским актёром, народным артистом Армянской ССР (1956). В 1925 году окончил Московскую армянскую драматическую студию. В том же году начал работать в армянском театре имени Адамяна в Тбилиси, с 1928 года — в театре имени Аджемяна в Ленинакане, а с 1930 года — в Ереванском театре имени Сундукяна. С 1932 года снимался в кино. С 1934 года занимался педагогической деятельностью, а с 1944 года преподавал в Ереванском государственном институте театра и кино. Среди его театральных ролей — Сероб (Вагаршяна, «Ванкдзор»), Хаго (Гулакяна, «На заре»), Епиходов (Чехова, «Вишнёвый сад»), Исай (Сундукяна, «Хатабала»). В кино он сыграл такие роли, как Хамбо («Каро», 1937), Григор («Рыбаки Севана», 1939), Рашид-мирза («Давид-Бек», 1943), Петрос («01-99», 1959). В 1980 году озвучивал Паноса в фильме «Панос-неудачник». Многогранный талант Мурада Костаняна внёс значительный вклад в развитие армянского театра и кинематографа.

### English

People’s Hero of Armenian Art

Murad Kostanovich Kostanyan was born on September 7, 1902, in Haftvan, Ottoman Empire. He was an Armenian Soviet actor, People’s Artist of the Armenian SSR (1956). In 1925, he graduated from the Moscow Armenian Dramatic Studio. That same year, he began working at the Adamyan Armenian Theatre in Tbilisi, from 1928 at the Adjemian Theatre in Leninakan, and from 1930 at the Sundukyan Theatre in Yerevan. He started acting in films in 1932. From 1934, he engaged in pedagogical work, and from 1944, he taught at the Yerevan State Institute of Theatre and Cinema. His notable theatre roles include Serob (Vagharshyan’s “Vankdzor”), Khacho (Gulakyan’s “At Dawn”), Yepikhodov (Chekhov’s “The Cherry Orchard”), and Isay (Sundukyan’s “Khatabala”). In cinema, he played roles such as Hambo (“Karo,” 1937), Grigor (“Sevan Fishermen,” 1939), Rashid-Mirza (“David-Bek,” 1943), and Petros (“01-99,” 1959). In 1980, he voiced Panos in “Panos the Unlucky.” Murad Kostanyan’s versatile talent significantly contributed to the development of Armenian theatre and cinema.

Սոս Հրաչիկի Պետրոսյանը ծնվել է 1948 թվականի հոկտեմբերի 5-ին Թբիլիսիում, Վրացական ԽՍՀ։ Նա հայ կրկեսային գործիչ է, ռեժիսոր, արվեստագիտության թեկնածու, պրոֆեսոր, Հայաստանի մշակույթի վաստակավոր գործիչ 2017 թվականից։

Սոսը 1955-1966 թվականներին սովորել է Թբիլիսիի թիվ 109 դպրոցում, 1966-1970 թվականներին՝ Մոսկվայի կրկեսային ուսումնարանում, 1974-1978 թվականներին՝ Մոսկվայի Լունաչարսկու անվան թատերական ինստիտուտում, իսկ 1980-1983 թվականներին՝ նույն ինստիտուտի ասպիրանտուրայում։ 1994 թվականին նա պաշտպանել է «Ժամանակակից հայկական կրկես և նրա գեղարվեստական արժանիքները» թեմայով թեզը և ստացել արվեստագիտության թեկնածուի աստիճան։ 1970-1972 թվականներին եղել է Մոսկվայի «Սոյուզգոսցիրկ»-ի հայկական կրկեսային համույթի դերասան-ձեռնածու։ 1972 թվականին նա հիմնել է Լեոնիդ Ենգիբարյանի անվան կրկեսային ստուդիան Հայաստանում։ 1985 թվականից եղել է Երևանի պետական կրկեսի գլխավոր ռեժիսոր և գեղարվեստական ղեկավար, իսկ 2003 թվականից՝ տնօրեն։ 2006 թվականին հիմնել է «Երևանյան կրկես» մշակութային կենտրոնը։ Նա դասավանդել է Երևանի թատերական ինստիտուտում, կատարել է ավելի քան 100 բեմադրություն և հյուրախաղերով հանդես եկել աշխարհի 80 երկրներում։ Սոսը ստացել է բազմաթիվ մրցանակներ, այդ թվում՝ դերասանական մրցանակներ Մոսկվայում (1974) և Պրահայում (1981), ռեժիսորական՝ Փարիզում (1991), ինչպես նաև Հայաստանի մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալ և «Գրիգոր Նարեկացի» հուշամեդալ։ Նրա ընտանիքը նույնպես կապված է կրկեսի հետ. որդին՝ Սոս Կրտսերը, կնոջ՝ Վիկտորիայի հետ գրանցվել է Գինեսի ռեկորդների գրքում, դուստրը՝ Նաիրան, աճպարար և կենդանավարժ է, իսկ թոռը՝ Սոս Երրորդը, նվաճել է միջազգային մրցանակներ։ Սոս Պետրոսյանի աշխատանքը մեծ հետք է թողել հայկական կրկեսային արվեստում։

### Русский

Мастер армянского цирка

Сос Рачикович Петросян родился 5 октября 1948 года в Тбилиси, Грузинская ССР. Он армянский цирковой деятель, режиссёр, кандидат искусствоведения, профессор, заслуженный деятель культуры Армении с 2017 года. Сос учился в Тбилисской школе №109 с 1955 по 1966 год, в 1966–1970 годах — в Московском государственном цирковом училище, в 1974–1978 годах — в Государственном институте театрального искусства имени Луначарского в Москве, а в 1980–1983 годах — в аспирантуре этого же института. В 1994 году защитил диссертацию на тему «Современный армянский цирк и его художественные достоинства», получив степень кандидата искусствоведения. В 1970–1972 годах он был актёром-жонглёром армянского циркового коллектива в «Союзгосцирке» в Москве. В 1972 году основал в Армении цирковую студию имени Леонида Енгибарова. С 1985 года Сос — главный режиссёр и художественный руководитель Ереванского государственного цирка, а с 2003 года — его директор. В 2006 году он основал культурный центр «Ереванский цирк». Преподавал в Ереванском театральном институте, поставил более 100 цирковых представлений и выступал с гастролями в 80 странах. Сос получил множество наград, включая актёрские премии в Москве (1974) и Праге (1981), режиссёрскую — в Париже (1991), а также золотую медаль Министерства культуры Армении и медаль «Григор Нарекаци». Его семья также связана с цирком: сын Сос Младший с женой Викторией попали в Книгу рекордов Гиннесса, дочь Наира — иллюзионистка и дрессировщица, а внук Сос Третий завоевал международные награды. Работа Соса Петросяна оставила значительный след в армянском цирковом искусстве.

### English

Master of the Armenian Circus

Sos Hrachiki Petrosyan was born on October 5, 1948, in Tbilisi, Georgian SSR. He is an Armenian circus artist, director, candidate of art history, professor, and Honored Cultural Figure of Armenia since 2017. Sos studied at Tbilisi School No. 109 from 1955 to 1966, at the Moscow State Circus School from 1966 to 1970, at the Lunacharsky State Institute of Theatrical Arts in Moscow from 1974 to 1978, and in its postgraduate program from 1980 to 1983. In 1994, he defended his dissertation on “The Modern Armenian Circus and Its Artistic Merits,” earning a candidate’s degree in art history. From 1970 to 1972, he was a juggler in the Armenian circus troupe under Moscow’s “Soyuzgostsirk.” In 1972, he founded the Leonid Yengibaryan Circus Studio in Armenia. Since 1985, he has been the chief director and artistic leader of the Yerevan State Circus, and since 2003, its director. In 2006, he established the Yerevan Circus Cultural Center. He has taught at the Yerevan Theatrical Institute, staged over 100 performances, and toured in 80 countries. Sos has received numerous awards, including acting prizes in Moscow (1974) and Prague (1981), a directing award in Paris (1991), and Armenia’s Ministry of Culture gold medal and the “Grigor Narekatsi” medal. His family is also involved in circus arts: his son, Sos Jr., and wife Victoria set a Guinness World Record, his daughter Naira is an illusionist and animal trainer, and his grandson, Sos III, has won international awards. Sos Petrosyan’s work has left a lasting impact on Armenian circus art.

Աստղիկ Արտավազդի Ալավերդյանը (օրիորդական ազգանունը՝ Պողոսյան) ծնվել է 1986 թվականի սեպտեմբերի 5-ին Լոռու մարզում, Հայաստան։ Նա հայ դերասանուհի, հաղորդավարուհի և ռեժիսոր է։ Ամուսնացած է դերասան Նարբե Պողոսյանի հետ։

Աստղիկը 2002 թվականին ավարտել է Երևանի թիվ 185 միջնակարգ դպրոցը, իսկ 2002-2006 թվականներին սովորել է Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտում։ 2005-2008 թվականներին աշխատել է Պատանի հանդիսատեսի թատրոնում որպես դերասանուհի։ Հեռուստատեսային կարիերան սկսել է 2005 թվականին՝ որպես «Կենտրոն» հեռուստաընկերության «Տարբերակ» հաղորդման հաղորդավար։ 2006 թվականին նկարահանվել է «TV5»-ի «Ընտանեկան իրավիճակներ» հաղորդաշարում, 2007 թվականին՝ Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերության «Երջանկության մեխանիկա» նախագծում, իսկ 2008-2009 թվականներին՝ «Այսպես էլ ապրում ենք» հեռուստասերիալում։ 2010-2014 թվականներին նկարահանվել է «ATV»-ի «Ընտանեկան պատմություններ» հաղորդաշարում, իսկ 2013-2014 թվականներին վարել է «Անցնենք գործի» հաղորդումը։ Աստղիկ Ալավերդյանի բազմակողմանի տաղանդը նպաստել է հայկական հեռուստատեսության և թատրոնի զարգացմանը։

### Русский

Многогранное воплощение таланта

Асмик Артаваздовна Алавердян (девичья фамилия — Погосян) родилась 5 сентября 1986 года в Лорийской области, Армения. Она армянская актриса, телеведущая и режиссёр. Замужем за актёром Нарбе Погосяном. Асмик окончила среднюю школу №185 в Ереване в 2002 году и училась в Ереванском государственном институте театра и кино с 2002 по 2006 год. С 2005 по 2008 год работала актрисой в Театре юного зрителя. Телевизионную карьеру начала в 2005 году, ведя программу «Вариант» на телеканале «Кентрон». В 2006 году снималась в программе «Семейные ситуации» на «TV5», в 2007 году участвовала в проекте «Механика счастья» на Общественном телевидении Армении, а в 2008–2009 годах — в телесериале «Так мы и живём». С 2010 по 2014 год снималась в программе «Семейные истории» на телеканале «ATV», а в 2013–2014 годах вела программу «Приступим к делу». Многогранный талант Асмик Алавердян способствовал развитию армянского телевидения и театра.

### English

A Multifaceted Talent

Asmik Artavazdovna Alaverdyan (maiden name Poghosyan) was born on September 5, 1986, in Lori Province, Armenia. She is an Armenian actress, television host, and director. She is married to actor Narbe Poghosyan. Asmik graduated from Yerevan’s School No. 185 in 2002 and studied at the Yerevan State Institute of Theatre and Cinema from 2002 to 2006. From 2005 to 2008, she worked as an actress at the Young Spectators’ Theatre. She began her television career in 2005 as the host of the “Variant” program on Kentron TV. In 2006, she appeared in the “Family Situations” show on TV5, in 2007 she participated in the “Mechanics of Happiness” project on Public Television of Armenia, and from 2008 to 2009, she acted in the TV series “This Is How We Live.” From 2010 to 2014, she was featured in the “Family Stories” program on ATV, and from 2013 to 2014, she hosted the “Let’s Get to Work” show. Asmik Alaverdyan’s versatile talent has contributed to the development of Armenian television and theater.