1 հուլիսի, 1989, Երևանում մահացավ
Գառնիկ Խաչատուրի Ստեփանյանը (Տեր-Ստեփանյան), հայ գրականագետ, թատերագետ, գրող, բառարանագիր, արվեստագիտության դոկտոր (1971), ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1967), ՀԽՍՀ պետական մրցանակի դափնեկիր (1980, «Հայ նոր գրականության պատմություն» կոլեկտիվ աշխատության համար):

Նրա կյանքը, որը նշանավորվեց ծանր փորձություններով և նվիրվածությամբ հայ մշակույթին, դարձավ արևմտահայ գրականության և թատրոնի ուսումնասիրության խորհրդանիշ: Գառնիկ Ստեփանյանի գիտական և ստեղծագործական ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել հայագիտության նոր սերունդներին:

Գառնիկ Ստեփանյանը ծնվել է 1909 թվականին Թուրքիայի Էրզինջանի մարզի Մամախաթուն գյուղում: 1915 թվականին, Հայոց ցեղասպանության ժամանակ, նա տարագրվել է Դեյր-Զոր, ապա հասել Մալաթիա և Սեբաստիա, որտեղ ստացել է նախնական կրթություն: 1923 թվականին նա հայ որբերի հետ տեղափոխվել է Հունաստան՝ ապաստան գտնելով Էդիպսոսի, Խալքիսի և Օրոպոսի որբանոցներում: 1925 թվականին նա հայտնվել է Եգիպտոսում, որտեղ աշխատել է որպես գրաշար «Արև» օրաթերթի և «Ոսկետառ»-ի տպարաններում: 1930 թվականին նա ներգաղթել է Խորհրդային Հայաստան, վերամիավորվել ծնողների հետ և աշխատել Երևանի Պետհրատի առաջին տպարանում: 1938 թվականին նա ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը:

Ստեփանյանի գործունեությունը ընդգրկել է գրականագիտություն, թատերագիտություն և մանկավարժություն: Նա աշխատել է «Սովետական Հայաստան» թերթի և ամսագրի խմբագրություններում, ՀԽՍՀ ԳԱ «Տեղեկագրում», Եղիշե Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանում (1954-1963 թթ.՝ տնօրեն), ինչպես նաև ՀԽՍՀ ԳԱ արվեստի ինստիտուտում: Նրա գիտական աշխատանքները նվիրված էին արևմտահայ գրականության, թատրոնի և հասարակական մտքի պատմությանը: Նա հեղինակել է ավելի քան 20 մենագրություն՝ նվիրված Պետրոս Ադամյանին, Արուսյակ Փափազյանին, Մկրտիչ Ջանանին, Արփիար Արփիարյանին, Հակոբ Պարոնյանին, ինչպես նաև հուշագրություններ Հրաչյա Աճառյանի և Վահրամ Փափազյանի մասին: Նրա «Մղձավանջային օրեր» ինքնակենսագրական վեպը (1945) արտացոլում է Ցեղասպանության ժամանակվա ողբերգական փորձառությունները:

Ստեփանյանը նաև թարգմանել է թուրքերենից, ներառյալ Հ. Վարդանյանի «Ագապի» վեպը և Հակոբ Պարոնյանի բազմաթիվ գործեր: Նա խմբագրել է Պետրոս Ադամյանի «Նամակներ»-ը (1959) և հեղինակել է կենսագրական բառարաններ՝ նվիրված հայ մշակույթի գործիչներին: Նրա «Ուրվագիծ արևմտահայ թատրոնի պատմության» եռահատոր աշխատությունը (1962-1975) և «Ֆրանսահայ թատրոն» (1982) դարձան հայ թատերագիտության կարևոր ներդրումներ:

Գառնիկ Ստեփանյանի ժառանգությունը մնում է հայ մշակույթի անբաժան մաս: Նրա աշխատանքները, որոնք ամփոփում են արևմտահայ գրականության և թատրոնի պատմությունը, շարունակում են մնալ կարևոր ռեսուրս հայագիտության համար:

—
Яркая Фигура Армянской Литературы и Театра: 1 июля 1989 года,в  Ереване родился  Гарник Хачатурович Степанян (Тер-Степанян), армянский литературовед, театровед, писатель, лексикограф, доктор искусствоведения (1971), заслуженный деятель искусств Армянской ССР (1967), лауреат Государственной премии Армянской ССР (1980, за коллективный труд «История новой армянской литературы»), скончался в Ереване. Его жизнь, отмеченная тяжелыми испытаниями и преданностью армянской культуре, стала символом изучения западноармянской литературы и театра. Научное и творческое наследие Гарника Степаняна продолжает вдохновлять новые поколения арменоведов.

Гарник Степанян родился в 1909 году в селе Мамахатун, провинция Эрзинджан, Турция. В 1915 году, во время Геноцида армян, он был депортирован в Дейр-эз-Зор, затем добрался до Малатии и Себастии, где получил начальное образование. В 1923 году вместе с армянскими сиротами он был перевезён в Грецию, найдя приют в приютах Эдипсоса, Халкиса и Оропоса. В 1925 году он оказался в Египте, где работал наборщиком в типографиях газеты «Арев» и журнала «Воскетар». В 1930 году он репатриировал в Советскую Армению, воссоединился с родителями и продолжил работу наборщиком в первой типографии Ереванского Госиздата. В 1938 году он окончил филологический факультет Ереванского государственного университета.

Деятельность Степаняна охватывала литературоведение, театроведение и педагогику. Он работал в редакциях газеты и журнала «Советская Армения», в «Вестнике» АН Армянской ССР, Институте литературы, а также в Музее литературы и искусства имени Егише Чаренца (1954–1963, директор). С 1963 года он трудился в Институте искусств АН Армянской ССР. Его научные работы посвящены истории западноармянской литературы, театра и общественной мысли. Он написал более 20 монографий о Петросе Адамяне, Арусяк Папазян, Мкртиче Джанане, Ар-piаre Арпиаряне, Акопе Пароняне, а также мемуары о Граче Ачаряне и Ва-раме Папазяне. Его автобиографический роман «Кошмарные дни» (1945) отражает трагический опыт Геноцида.

Степанян также занимался переводами с турецкого, включая роман Х. Варданяна «Агапи» и многочисленные произведения Акопа Пароняна. Он отредактировал «Письма» Петроса Адамяна (1959) и составил биографические словари деятелей армянской культуры. Его трехтомный труд «Очерк истории западноармянского театра» (1962–1975) и «Франко-армянский театр» (1982) стали важным вкладом в армянское театроведение.

Наследие Гарника Степаняна остаётся неотъемлемой частью армянской культуры. Его работы, посвящённые истории западноармянской литературы и театра, продолжают служить важным ресурсом для арменоведения.

—

A Brilliant Figure in Armenian Literature and Theater: July 1, 1989, Yerevan, Armenian SSR was born Garnik Khachaturovich Stepanyan (Ter-Stepanyan), Armenian literary scholar, theater critic, writer, lexicographer, Doctor of Art History (1971), Honored Artist of the Armenian SSR (1967), laureate of the Armenian SSR State Prize (1980, for the collective work *History of New Armenian Literature*), passed away in Yerevan. His life, marked by profound trials and dedication to Armenian culture, became a symbol of the study of Western Armenian literature and theater. Garnik Stepanyan’s scholarly and creative legacy continues to inspire new generations of Armenian scholars.

Born in 1909 in Mamakhatun, Erzincan Province, Turkey, Stepanyan was deported to Deir ez-Zor during the Armenian Genocide in 1915, later reaching Malatya and Sebastia, where he received his early education. In 1923, he was relocated to Greece with other Armenian orphans, finding refuge in orphanages in Edipsos, Chalkis, and Oropos. In 1925, he arrived in Egypt, working as a typesetter for the *Arev* newspaper and *Vosketar* magazine. In 1930, he repatriated to Soviet Armenia, reunited with his parents, and continued working as a typesetter at Yerevan’s first state publishing house. In 1938, he graduated from the philology faculty of Yerevan State University.

Stepanyan’s career spanned literary studies, theater criticism, and pedagogy. He worked in the editorial offices of *Soviet Armenia* newspaper and magazine, the Academy of Sciences’ *Bulletin*, the Institute of Literature, and the Yeghishe Charents Museum of Literature and Art (1954–1963, director). From 1963, he was affiliated with the Institute of Arts of the Armenian SSR Academy of Sciences. His scholarly work focused on the history of Western Armenian literature, theater, and public thought. He authored over 20 monographs on Petros Adamyan, Arusyak Papazyan, Mkrtich Janan, Arpiar Arpiaryan, and Hakob Paronyan, as well as memoirs about Hrachya Acharyan and Vahram Papazyan. His autobiographical novel *Nightmare Days* (1945) reflects his tragic experiences during the Genocide.

Stepanyan also translated from Turkish, including H. Vardanyan’s *Agapi* and numerous works by Hakob Paronyan. He edited Petros Adamyan’s *Letters* (1959) and compiled biographical dictionaries of Armenian cultural figures. His three-volume *Outline of the History of Western Armenian Theater* (1962–1975) and *Franco-Armenian Theater* (1982) are significant contributions to Armenian theater studies.

Garnik Stepanyan’s legacy remains an integral part of Armenian culture. His works on the history of Western Armenian literature and theater continue to serve as vital resources for Armenian studies.

—

Une Figure Éclatante de la Littérature et du Théâtre Arméniens : 1er juillet 1989, Erevan, RSS d’Arménie
Garnik Khachaturovich Stepanyan (Ter-Stepanyan), érudit littéraire arménien, critique de théâtre, écrivain, lexicographe, docteur en histoire de l’art (1971), artiste émérite de la RSS d’Arménie (1967), lauréat du prix d’État de la RSS d’Arménie (1980, pour l’œuvre collective *Histoire de la nouvelle littérature arménienne*), est décédé à Erevan. Sa vie, marquée par des épreuves profondes et une dévotion à la culture arménienne, est devenue un symbole de l’étude de la littérature et du théâtre ouest-arméniens. L’héritage scientifique et créatif de Garnik Stepanyan continue d’inspirer les nouvelles générations d’arménologues.

Né en 1909 à Mamakhatun, province d’Erzincan, Turquie, Stepanyan fut déporté à Deir ez-Zor pendant le Génocide arménien de 1915, puis atteignit Malatya et Sébastia, où il reçut son éducation initiale. En 1923, il fut transféré en Grèce avec d’autres orphelins arméniens, trouvant refuge dans les orphelinats d’Edipsos, Chalkis et Oropos. En 1925, il arriva en Égypte, travaillant comme typographe pour le journal *Arev* et le magazine *Vosketar*. En 1930, il rapatria en Arménie soviétique, retrouva ses parents et poursuivit son travail de typographe à la première maison d’édition d’État d’Erevan. En 1938, il obtint son diplôme de la faculté de philologie de l’Université d’État d’Erevan.

La carrière de Stepanyan englobait les études littéraires, la critique théâtrale et la pédagogie. Il travailla dans les rédactions du journal et du magazine *Soviet Armenia*, du *Bulletin* de l’Académie des sciences, de l’Institut de littérature, et du Musée de la littérature et de l’art Yeghishe Charents (1954–1963, directeur). À partir de 1963, il fut affilié à l’Institut des arts de l’Académie des sciences de la RSS d’Arménie. Ses travaux scientifiques portaient sur l’histoire de la littérature, du théâtre et de la pensée publique ouest-arméniens. Il écrivit plus de 20 monographies sur Petros Adamyan, Arusyak Papazyan, Mkrtich Janan, Arpiar Arpiaryan et Hakob Paronyan, ainsi que des mémoires sur Hrachya Acharyan et Vahram Papazyan. Son roman autobiographique *Jours de cauchemar* (1945) reflète ses expériences tragiques pendant le Génocide.

Stepanyan traduisit également du turc, notamment le roman *Agapi* de H. Vardanyan et de nombreuses œuvres de Hakob Paronyan. Il édita les *Lettres* de Petros Adamyan (1959) et compila des dictionnaires biographiques des figures culturelles arméniennes. Son ouvrage en trois volumes *Esquisse de l’histoire du théâtre ouFPS-Arménien* (1962–1975) et *Théâtre franco-arménien* (1982) constituent des contributions majeures à l’étude du théâtre arménien.

L’héritage de Garnik Stepanyan demeure une partie intégrante de la culture arménienne. Ses travaux sur l’histoire de la littérature et du théâtre ouest-arméniens restent une ressource essentielle pour les études arméniennes.

1935 թվականի հունիսի 24-ին  Երևանի սրտում ծնվեց մի կախարդական աշխարհ, որը սերունդներին նվիրեց ուրախություն, երևակայություն և գեղարվեստական ոգեշնչում:

Երևանի տիկնիկային թատրոնի բացումը դարձավ հայ մշակույթի պատմության կարևոր իրադարձություն՝ ստեղծելով մի վայր, որտեղ երեխաներն ու մեծահասակները կարող էին ընկղմվել հեքիաթների և երազանքների մթնոլորտում: Այս թատրոնը ոչ միայն արվեստի կենտրոն էր, այլև հայ ժողովրդի ստեղծագործական ոգու խորհրդանիշ:
Հիմնադրվելով Խորհրդային Հայաստանի մշակութային վերելքի ժամանակաշրջանում՝ Երևանի տիկնիկային թատրոնը ծնվեց հայ արվեստագետների երազանքներից, ովքեր ձգտում էին երեխաներին ներկայացնել գեղարվեստական նոր ձևաչափ՝ համատեղելով տիկնիկային ներկայացումների կախարդանքը հայկական ժողովրդական հեքիաթների և համաշխարհային գրականության հետ: Թատրոնի առաջին ներկայացումները, որոնք բեմադրվեցին պարզ, բայց սիրով ստեղծված տիկնիկներով, անմիջապես գրավեցին հանդիսատեսի սրտերը: Դերասանների, ռեժիսորների և նկարիչների նվիրված աշխատանքը վերածեց բեմը կենդանի հեքիաթի, որտեղ տիկնիկները խոսում էին, երգում և պատմում էին պատմություններ՝ լցված խորիմաստությամբ և հույզերով:
Թատրոնի բացումը նշանակալի էր նաև այն առումով, որ այն դարձավ երեխաների կրթության և մշակութային դաստիարակության կարևոր կենտրոն: Ներկայացումները ոչ միայն զվարճացնում էին, այլև սովորեցնում էին բարություն, ընկերություն և արդարություն: Հայկական ժողովրդական հեքիաթներից մինչև միջազգային դասական ստեղծագործություններ՝ թատրոնի խաղացանկը բազմազան էր և հասանելի բոլոր տարիքի հանդիսատեսին:
Այսօր Երևանի տիկնիկային թատրոնը, որը կրում է Հովհաննես Թումանյանի անունը, շարունակում է իր կախարդական ճանապարհը: Տասնամյակներ շարունակ այն եղել է Հայաստանի մշակութային կյանքի անբաժան մասը՝ ոգեշնչելով նոր սերունդներին: 1935 թվականի հունիսը նշանավորեց մի ճանապարհի սկիզբ, որը լի է երևակայությամբ, ստեղծագործությամբ և անմոռանալի պահերով: Երևանի տիկնիկային թատրոնը մնում է հայ մշակույթի պայծառ աստղ, որը լուսավորում է երեխաների և մեծերի սրտերը:

Королевство Сказок: Путь Ереванского Кукольного Театра

24  июня1935 года в самом сердце Еревана родился волшебный мир, подаривший поколениям радость, воображение и художественное вдохновение. Открытие Ереванского кукольного театра стало знаковым событием в истории армянской культуры, создав пространство, где дети и взрослые могли погрузиться в атмосферу сказок и мечтаний. Этот театр стал не только центром искусства, но и символом творческого духа армянского народа.
Основанный в эпоху культурного подъема Советской Армении, Ереванский кукольный театр воплотил мечты армянских художников, стремившихся представить детям новый художественный формат, сочетая магию кукольных представлений с армянскими народными сказками и мировой литературой. Первые постановки, созданные с простыми, но с любовью изготовленными куклами, мгновенно завоевали сердца зрителей. Самоотверженная работа актеров, режиссеров и художников превратила сцену в живую сказку, где куклы говорили, пели и рассказывали истории, полные глубокого смысла и эмоций.
Открытие театра было значимым еще и потому, что он стал важным центром образования и культурного воспитания детей. Спектакли не только развлекали, но и учили доброте, дружбе и справедливости. От армянских народных сказок до международной классической литературы — репертуар театра был разнообразен и доступен зрителям всех возрастов.
Сегодня Ереванский кукольный театр, носящий имя Ованеса Туманяна, продолжает свой волшебный путь. На протяжении десятилетий он остается неотъемлемой частью культурной жизни Армении, вдохновляя новые поколения. Июнь 1935 года ознаменовал начало пути, полного воображения, творчества и незабываемых моментов. Ереванский кукольный театр остается яркой звездой армянской культуры, озаряющей сердца детей и взрослых.

The Kingdom of Fairytales: The Journey of Yerevan’s Puppet Theatre
In June 24, 1935, a magical world was born in the heart of Yerevan, bringing joy, imagination, and artistic inspiration to generations. The opening of the Yerevan Puppet Theatre marked a pivotal moment in Armenian cultural history, creating a space where children and adults could immerse themselves in the enchantment of fairytales and dreams. This theatre became not only a hub of art but also a symbol of the creative spirit of the Armenian people.
Founded during a period of cultural flourishing in Soviet Armenia, the Yerevan Puppet Theatre was the realization of the dreams of Armenian artists who sought to introduce children to a new artistic format, blending the magic of puppet performances with Armenian folk tales and world literature. The theatre’s initial productions, crafted with simple yet lovingly made puppets, instantly captured the hearts of audiences. The dedicated work of actors, directors, and designers transformed the stage into a living fairytale, where puppets spoke, sang, and told stories filled with profound meaning and emotion.
The theatre’s opening was significant for its role as a vital center for children’s education and cultural upbringing. Its performances did more than entertain—they taught kindness, friendship, and justice. From Armenian folk tales to international literary classics, the theatre’s repertoire was diverse and accessible to audiences of all ages.
Today, the Yerevan Puppet Theatre, named after Hovhannes Tumanyan, continues its enchanting journey. For decades, it has been an integral part of Armenia’s cultural life, inspiring new generations. June 1935 marked the beginning of a path filled with imagination, creativity, and unforgettable moments. The Yerevan Puppet Theatre remains a radiant star in Armenian culture, illuminating the hearts of children and adults alike.

Հունիսի 5, 1858, Շամախի, Ռուսական կայսրություն – ծնվել է Ալեքսանդր Հարությունի Աբելյանը` հայ դրամատուրգ և թատերական գործիչ։

Նրա կյանքը լի է եղել ստեղծագործական կրքով և ինքնակրթության ձգտումով։ Նախնական կրթությունն ստանալով Շամախու հայկական դպրոցում, նա ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Բաքու 1872 թվականի երկրաշարժից հետո։ Այնտեղ աշակերտել է արհեստավորների մոտ, ապա աշխատել շվեդական մեքենայական գործարանում՝ դառնալով փականագործ և, ի վերջո, գործարանի կառավարչի օգնական։ Զուգահեռաբար, Աբելյանը նվիրվել է ինքնակրթությանը և սկսել գրական գործունեություն՝ աշխատակցելով «Մշակ», «Արձագանք», «Տարազ», «Մուրճ» պարբերականներին։ 
Նրա ստեղծագործությունները, այդ թվում՝ «Մարվող ճրագներ» (1903), «Մկիչի հարսանիքը» (1895), «Նավթի Ֆանտան» (1896) և «Նշանվածներ» (1911), վառ արտացոլում են մանր արհեստավորների և բանվորների կյանքը։ Նա թարգմանել է Վիկտոր Հյուգոյի «Մահապարտի վերջին օրը» և «Կլօդ Գեօ» ստեղծագործությունները։ Աբելյանի պիեսները, հատկապես «Նավթի Ֆանտանը» և «Մարվող ճրագները», մեծ հաջողություն են ունեցել Կովկասում, Կոստանդնուպոլսում և սփյուռքի հայկական բեմերում։ Նա սերտ կապեր է պահպանել Ալեքսանդր Շիրվանզադեի, Պետրոս Ադամյանի և այլ գործիչների հետ։ Աբելյանը օգտագործել է բազմաթիվ ծածկանուններ, ինչպիսիք են՝ Ա., Աբ., Սանդրիկ, Փականագործ և այլն։ Մահացել է 1940 թվականի մայիսի 6-ին, Դոնի Ռոստովում։ 

Искры Гениальности в Литературе и Театре
5 июня 1858, Шемаха, Российская империя – родился Александр Арутюнович Абелян
Александр Абелян, выдающийся армянский драматург и театральный деятель, родился в Шемахе. Его жизнь была полна творческой страсти и стремления к самообразованию. Начальное образование он получил в армянской школе Шемахи, а после землетрясения 1872 года его семья переехала в Баку. Там Александр обучался у мастеров-ремесленников, затем работал в механическом заводе, основанном шведом, где прошел путь от подмастерья до помощника управляющего. Параллельно он упорно занимался самообразованием и начал литературную деятельность, сотрудничая с изданиями «Мшак», «Арцаганк», «Тараз» и «Мурч». 
Его пьесы, такие как «Гаснущие светильники» (1903), «Свадьба Мкича» (1895), «Нефтяной фонтан» (1896) и «Обрученные» (1911), ярко отражали жизнь мелких ремесленников и рабочих. Абелян перевел произведения Виктора Гюго «Последний день приговоренного к смерти» и «Клод Ге». Его пьесы, особенно «Нефтяной фонтан» и «Гаснущие светильники», пользовались большим успехом на сценах Кавказа, Константинополя и армянской диаспоры. Он поддерживал тесные связи с Александром Ширванзаде, Петросом Адамяном и другими деятелями. Абелян использовал множество псевдонимов, включая А., Аб., Сандрик, Слесарь и другие. Скончался 6 мая 1940 года в Ростове-на-Дону. 
English
A Spark of Genius in Literature and Theater
June 5, 1858, Shamakhi, Russian Empire – was born Alexander Harutyun Abelyan
Alexander Abelyan, a distinguished Armenian playwright and theater figure, was born in Shamakhi. His life was marked by creative passion and a relentless pursuit of self-education. He received his early education at an Armenian school in Shamakhi before his family relocated to Baku following the 1872 earthquake. There, he apprenticed with craftsmen and later worked at a Swedish-founded mechanical factory, rising from apprentice to assistant manager. Alongside this, Abelyan dedicated himself to self-education and embarked on a literary career, contributing to periodicals like Mshak, Artsagank, Taraz, and Murch. 
His works, including Fading Lanterns (1903), Mkich’s Wedding (1895), Oil Fountain (1896), and The Betrothed (1911), vividly depicted the lives of small-scale artisans and workers. He translated Victor Hugo’s The Last Day of a Condemned Man and Claude Gueux. Abelyan’s plays, particularly Oil Fountain and Fading Lanterns, achieved great success on stages in the Caucasus, Constantinople, and Armenian diaspora communities. He maintained close ties with figures like Alexander Shirvanzade and Petros Adamyan. Abelyan used numerous pseudonyms, such as A., Ab., Sandrik, Locksmith, and others. He passed away on May 6, 1940, in Rostov-on-Don.

21 մայիսի, 1948, Արփագետիկում, Հադրութի շրջան- ծնվել է Վարդան (Սլավիկ) Սարգսի Հակոբյան, հայ բանաստեղծ, դրամատուրգ, բանասիրական գիտությունների դոկտոր (1998), պրոֆեսոր, Հայաստանի մշակույթի վաստակավոր գործիչ (2005)։

1969 թ. ավարտել է Բաքվի մանկավարժական ինստիտուտը։ 1969-1983 թթ. աշխատել է Ստեփանակերտի «Սովետական Ղարաբաղ» օրաթերթում, 1976-1983 թթ.՝ որպես գլխավոր խմբագրի տեղակալ։ 1983-1991 թթ. եղել է Լեռնային Ղարաբաղի գրողների միության պատասխանատու քարտուղար, 1991 թ.-ից՝ ԼՂՀ գրողների միության նախագահ և «Եղիցի լույս» պաշտոնաթերթի գլխավոր խմբագիր։ 1982 թ.-ից Հայաստանի Գրողների միության անդամ է։ Վարդան անունը նրան կնքել է Հովհաննես Շիրազը։ 
Հակոբյանի պիեսները՝ «Հայելիներ» (1979), «Քո սերը քո տունն է» (1981), «Ես հրաժարվում եմ ինձանից», «Արցախյան բալլադ», բեմադրվել են Ստեփանակերտի Վահրամ Փափազյանի անվան թատրոնում և Հայաստանի այլ թատրոններում։ Նրա բանաստեղծությունների ժողովածուները՝ «Մեղեդիներ» (1969), «Շանթահար կաղնին» (1974), «Մայրանում է լույսը» (1975), «Անմարելի-անմեկնելի» (1981), «Վաղվա աչքերով» (1987), «Արցախա ծուխ» (1989), «Ամարասի զանգերը» (1989) և այլն, արտացոլում են ժամանակակից մարդու խոհերն ու զգացմունքները՝ կարոտ, սեր, հայրենիք։ 
Հակոբյանը հիմնադրել և խմբագրել է «Արցախ» (1989) և «Պըլը-Պուղի» (1991) հանդեսները։ Նրա ստեղծագործությունները թարգմանվել են ռուսերեն, ուկրաիներեն, վրացերեն, անգլերեն և այլ լեզուներով։ 
Պարգևներ 
Արցախի «Մեսրոպ Մաշտոց» շքանշան 
«Վաչագան Բարեպաշտ» մեդալ 
«Մայրական երախտագիտություն՝ Արցախի քաջորդիներին» մեդալ 
Ֆրիտյոֆ Նանսենի մեդալ 
Գարեգին Նժդեհի մեդալ 
Մ. Շոլոխովի մեդալ 
Հայաստանի մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալ 
Հայաստանի մշակույթի վաստակավոր գործիչ (2005) 
ՀԳՄ «Գրական թերթի» մրցանակ 
Ավետիք Իսահակյանի անվան մրցանակ 
Հայաստանի նախագահի մրցանակ 
Համահայկական «Վահագն» մրցանակ

21 мая 1948, Арпагетик, Гадрутский район- родился  Вардкес (Славик) Саргисович Акопян, армянский поэт, драматург, доктор филологических наук (1998), профессор, заслуженный деятель культуры Армении (2005). Автор государственного гимна Республики Арцах. 
В 1969 году окончил Бакинский педагогический институт. В 1969–1983 годах работал в степанакертской газете «Советский Карабах», в 1976–1983 годах — заместителем главного редактора. В 1983–1991 годах — ответственный секретарь Нагорно-Карабахского отделения Союза писателей, с 1991 года — председатель Союза писателей НКР и главный редактор газеты «Егици луйс». С 1982 года — член Союза писателей Армении. Имя Вардкес ему дал Ованес Ширак. 
Пьесы Акопяна — «Зеркала» (1979), «Твой дом — твоя любовь» (1981), «Я отказываюсь от себя», «Арцахская баллада» — ставились в Степанаакертском армянском драматическом театре им. Ваграма Папазяна и других театрах Армении. Его поэтические сборники — «Мелодии» (1969), «Громом пораженный дуб» (1974), «Свет зарождается» (1975), «Негасимый-непостижимый» (1981), «Глазами завтра» (1987), «Арцахский дым» (1989), «Колокола Амараса» (1989) и др. — посвящены размышлениям современного человека, темам любви, тоски и родины. 
Акопян основал и редактировал журналы «Арцах» (1989) и сатирический «Плы-Пуги» (1991). Его произведения переведены на русский, украинский, грузинский, английский и другие языки. 
Награды 
Орден «Месроп Маштоц» (Арцах) 
Медаль «Вачаган Барепашт» 
Медаль «Материнская благодарность героям Арцаха» 
Медаль Фритьофа Нансена 
Медаль Гарегина Нжде 
Медаль М. Шолохова 
Золотая медаль Министерства культуры Армении 
Заслуженный деятель культуры Армении (2005) 
Премия «Литературной газеты» Союза писателей Армении 
Премия им. Аветика Исаакяна 
Премия Президента Армении 
Всеармянская премия «Ваагн»

The Soul of Artsakh
May 21, 1948, Arpagetik, Hadrut District- was born Vardan (Slavik) Sargsi Hakobyan, Armenian poet, playwright, Doctor of Philological Sciences (1998), professor, Honored Cultural Figure of Armenia (2005). Author of the national anthem of the Republic of Artsakh. 
In 1969, he graduated from the Baku Pedagogical Institute. From 1969 to 1983, he worked at the Stepanakert newspaper Soviet Karabakh, serving as deputy editor-in-chief from 1976 to 1983. From 1983 to 1991, he was the executive secretary of the Nagorno-Karabakh branch of the Writers’ Union, and from 1991, he served as chairman of the Artsakh Writers’ Union and editor-in-chief of its newspaper Yegitsi Luys. Since 1982, he was a member of the Writers’ Union of Armenia. His name, Vardan, was given to him by the poet Hovhannes Shiraz. 
Hakobyan’s plays, including Mirrors (1979), Your Love Is Your Home (1981), I Renounce Myself, and Artsakh Ballad, were staged at the Vahram Papazyan Armenian Dramatic Theater in Stepanakert and other Armenian theaters. His poetry collections—Melodies (1969), Thunderstruck Oak (1974), The Light Is Born (1975), Unquenchable-Unfathomable (1981), Through Tomorrow’s Eyes (1987), Artsakh Smoke (1989), Bells of Amaras (1989), and others—explore the thoughts and emotions of modern individuals, focusing on themes of love, longing, and homeland. 
Hakobyan founded and edited the journals Artsakh (1989) and the satirical Ply-Pughi (1991). His works have been translated into Russian, Ukrainian, Georgian, English, and other languages. 
Awards 
Mesrop Mashtots Order (Artsakh) 
Vachagan Barepasht Medal 
Maternal Gratitude to Artsakh Heroes Medal 
Fridtjof Nansen Medal 
Garegin Nzhdeh Medal 
M. Sholokhov Medal 
Golden Medal of the Ministry of Culture of Armenia 
Honored Cultural Figure of Armenia (2005) 
Literary Newspaper Award (Writers’ Union of Armenia) 
Avetik Isahakyan Award 
President of Armenia Award 
Pan-Armenian Vahagn Award

1899 թվականի մայիսի 5-ին Շուշի քաղաքում ծնվել է Տիգրան Շամիրխանյանը՝ հայ թատերական արվեստի նշանավոր գործիչ, ռեժիսոր, դերասան և Երևանի Պատանի հանդիսատեսի թատրոնի հիմնադիրը:

Վաղ տարիքում ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Բաքու, ապա՝ Թիֆլիս, որտեղ սովորել է հեղինակավոր Ներսիսյան դպրոցում: Դեռևս պատանի հասակում նա սիրողական ներկայացումներում ցուցադրել է իր դերասանական տաղանդը: 1921-1922 թվականներին ուսանել է Մոսկվայի Հայկական դրամատիկական ստուդիայում, իսկ ավելի ուշ ընդունվել է Մոսկվայի թատերական արվեստի պետական ինստիտուտ (ГИТИС), որն ավարտել է 1934 թվականին: 
Տիգրանը փայլել է թատրոնում՝ որպես կատակերգակ դերասան՝ մարմնավորելով շուրջ 40 կերպար, ներառյալ Դարչինյանին «Ցասում» ներկայացումում և Գիքոյին «Պեպո»-ում: Նրա ռեժիսորական կարիերան նույնքան տպավորիչ էր. նա բեմադրել է մոտ 40 ներկայացում, որոնցից առաջինը՝ «Պայթյունը», նշանավորեց Երևանի Պատանի հանդիսատեսի թատրոնի բացումը 1929 թվականին: Նա աշխատել է նաև Լենինականի Մռավյանի անվան թատրոնում՝ ստեղծելով այնպիսի ներկայացումներ, ինչպիսիք են «Ինտերվենցիա», «Ամառային գիշերվա երազը» և «Դավիթ Կոպերֆիլդ»: Նրա ստեղծագործությունները համատեղում էին խորություն, հումոր և մարդկային ջերմություն: 
Բացի բեմական աշխատանքներից, Տիգրանը հեղինակել է «Դերասանական արվեստի հիմունքներ» գիրքը, որը դարձել է կարևոր ձեռնարկ թատերական արվեստի սիրահարների համար: Նրա ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել հայ թատրոնի նոր սերունդներին: 
Яркий Путь Театрального Мастера
Биография
5 мая 1899 года в городе Шуши родился Тигран Шамирханян — выдающийся армянский режиссёр, актёр и основатель Ереванского театра юного зрителя. В раннем возрасте вместе с семьёй переехал в Баку, а затем в Тифлис, где обучался в престижной Нерсисянской школе. Уже в юности он проявил себя в любительских спектаклях. В 1921–1922 годах учился в Московской армянской драматической студии, а позже поступил на режиссёрский факультет Государственного института театрального искусства (ГИТИС) в Москве, который окончил в 1934 году. 
Тигран блистал на сцене как комедийный актёр, сыграв около 40 ролей, включая Дарчиняна в «Гневе» и Гико в «Пэпо». Его режиссёрская карьера была не менее впечатляющей: он поставил около 40 спектаклей, первым из которых стал «Взрыв», открывший Ереванский театр юного зрителя в 1929 году. Он также работал в Ленинаканском театре имени Мравяна, поставив такие спектакли, как «Интервенция», «Сон в летнюю ночь» и «Давид Копперфильд». Его постановки отличались глубиной, юмором и теплотой. 
Помимо работы на сцене, Тигран написал книгу «Основы актёрского мастерства», ставшую важным пособием для любителей театра. Его наследие продолжает вдохновлять новые поколения армянского театра. 
The Dazzling Journey of a Theatrical Master

Born on May 5, 1899, in the city of Shushi, Tigran Shamirkhanyan was a prominent Armenian director, actor, and the founder of the Yerevan Theater for Young Audiences. In his early years, he moved with his family to Baku and later to Tiflis, where he studied at the prestigious Nersisyan School. As a teenager, he showcased his acting talent in amateur performances. From 1921 to 1922, he studied at the Moscow Armenian Dramatic Studio and later enrolled in the directing faculty of the State Institute of Theatrical Art (GITIS) in Moscow, graduating in 1934. 
Tigran shone on stage as a comedic actor, portraying around 40 characters, including Darchinyan in Rage and Giko in Pepo. His directorial career was equally remarkable, with approximately 40 productions to his name. His first directorial work, The Explosion, marked the opening of the Yerevan Theater for Young Audiences in 1929. He also directed at the Leninakan Mravyan Theater, staging works like Intervention, A Midsummer Night’s Dream, and David Copperfield. His productions were known for their depth, humor, and humanity. 
Beyond his stage work, Tigran authored The Fundamentals of Acting, a significant guide for theater enthusiasts. His legacy continues to inspire new generations of Armenian theater.

1962 թվականի մայիսի 3-ին Արմավիրի մարզի Ջանֆիդա գյուղում ծնվել է Սլավիկ Աշոտի Ստեփանյանը՝ դերասան, ռեժիսոր, դրամատուրգ:

1983 թվականին Վրաստանի մշակույթի նախարարության հրավերով մի խումբ հայ դերասանների հետ տեղափոխվել է Թբիլիսիի Պետրոս Ադամյանի անվան հայկական դրամատիկական թատրոն, որտեղ աշխատել է մինչև 2001 թվականը: Նա նաև ղեկավարել է թատրոնին կից դերասանական ստուդիան: Ստեփանյանը Մոսկվայի հայկական թատրոնի գեղարվեստական ղեկավարն է: Մասնակցել է Ռուսաստանի Առաջին ալիքի «Հզոր Ռուբիկ» հեռուստանախագծին: Վրաստանի և Ռուսաստանի թատերական գործիչների միությունների, ինչպես նաև Մոսկվայի դերասանների միության անդամ է: Որպես ռեժիսոր հանդես է եկել Թբիլիսիի հայկական դրամատիկական թատրոնում, Երևանի պատանի հանդիսատեսի թատրոնում, Երևանի օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնում, Մոսկվայի հայկական թատրոնում: Ռեժիսորական աշխատանքներից են՝ Ս. Պողոսյանի և Ս. Ստեփանյանի «Արտաշեսի կրքերը», «Մարդկային ձայն», Արաբալի «Պիկնիկ», Ուիլյամ Սարոյանի «Հե՜յ, ո՞վ է այնտեղ» և այլ պիեսներ ու օպերաներ: Նկարահանվել է «Հայֆիլմ», «Մոսֆիլմ», «Վրաստան Ֆիլմ» և այլ կինոստուդիաներում: 

Яркая Звезда Армянского Театрального Искусства
3 мая 1962 года в селе Джанфида Армавирской области Армении родился Славик Ашотович Степанян — актёр, режиссёр, драматург. В 1983 году по приглашению Министерства культуры Грузии вместе с группой армянских актёров перешёл в Армянский драматический театр имени Петроса Адамяна в Тбилиси, где работал до 2001 года. Также руководил актёрской студией при театре. Является художественным руководителем Московского Армянского театра. Участвовал в телепроекте Первого канала России «Рубик Всемогущий». Член Союза театральных деятелей Грузии и России, а также Союза актёров Москвы. Выступал в качестве режиссёра в Армянском драматическом театре Тбилиси, Ереванском ТЮЗе, Ереванском национальном академическом театре оперы и балета, Московском Армянском театре. Среди режиссёрских работ — «Страсти Арташеса» (совместно с С. Погосяном), «Человеческий голос», «Пикник» Аррабала, «Эй, кто там» Уильяма Сарояна и другие пьесы и оперы. Снимался на киностудиях «Айфильм», «Мосфильм», «Грузия Фильм» и других. 

A Brilliant Star of Armenian Theater Arts
On May 3, 1962, in the village of Janfida, Armavir Province, Armenia, Slavik Ashoti Stepanyan was born—an actor, director, and playwright. In 1983, at the invitation of the Ministry of Culture of Georgia, he joined a group of Armenian actors at the Petros Adamyan Armenian Dramatic Theater in Tbilisi, where he worked until 2001. He also led the theater’s acting studio. Stepanyan is the artistic director of the Moscow Armenian Theater. He participated in the Russian Channel One television project Almighty Rubik. He is a member of the Union of Theater Workers of Georgia and Russia, as well as the Moscow Actors’ Union. As a director, he has worked at the Armenian Dramatic Theater in Tbilisi, the Yerevan Youth Theater, the Yerevan National Academic Opera and Ballet Theater, and the Moscow Armenian Theater. His directorial works include The Passions of Artashes (co-directed with S. Poghosyan), The Human Voice, Arrabal’s Picnic, William Saroyan’s Hey, Who’s There, and other plays and operas. He has acted in films produced by studios such as Hayfilm, Mosfilm, and Georgia Film.

Սուրեն Վահեի Շահվերդյանը ( ծնվ.ապրիլի 24, 1977, Վանաձոր)- հայ թատրոնի և կինոյի ականավոր ռեժիսոր է

Սովորել է Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտում՝ ռեժիսուրայի բաժնում: Դիպլոմային աշխատանքը՝ Թենեսի Ուիլյամսի «Տրամվայ Ցանկություն» ներկայացումը, բեմադրվել է Երևանի Սունդուկյանի անվան թատրոնում և 2000 թվականին Լիտվայում արժանացել մրցանակի: 
2002 թվականին, ծառայությունն անցնելուց հետո, նա բեմադրել է «Բուրատինոյի արկածները», իսկ 2003 թվականին՝ «Ցելոֆանե երջանկություն» մոնոներկայացումը, որը մրցանակ է ստացել «Արմմոնո» փառատոնում: Նրա «Փսիխոզ 4:48» ներկայացումը (2004) միջազգային ճանաչում է ձեռք բերել՝ արժանանալով «Լավագույն ռեժիսոր» մրցանակների Իրանում, Եգիպտոսում և այլուր: 
Շահվերդյանի բեմադրությունները՝ «Աղախիններ», «Սիրահարված Հիտլեր», «Օթելո», «Կարմեն», մասնակցել են աշխարհի տասնյակ փառատոների՝ Ռուսաստանից մինչև Հարավային Կորեա: Նա աշխատել է Ռումինիայի Տոնի Բուլանդրայի թատրոնում՝ բեմադրելով ներկայացումներ, որոնք արժանացել են բարձր գնահատականի: 
Հեռուստատեսությունում նա վարել է «Չէին սպասում» և «Քաղցած սպասում էին» հաղորդումները: Կինոյում եղել է երկրորդ ռեժիսոր «Հանի-մանի» (2015) և «Նա ասաց՝ մայրիկ» (2017) ֆիլմերում: 
Սուրեն Շահվերդյանի ստեղծագործությունները համատեղում են խորություն, նորարարություն և մշակութային կամուրջներ՝ դարձնելով նրան հայ թատրոնի ժամանակակից վարպետներից մեկը: 

Сурен Вагеевич Шахвердян,родился  24 апреля 1977 в Ванадзор — выдающийся армянский режиссёр театра и кино, чья карьера отмечена смелыми постановками и международным признанием. Родившись в Ванадзоре, он в 1994–1999 годах обучался на режиссёрском факультете Ереванского государственного института театра и кино. Его дипломная работа — постановка пьесы Теннесси Уильямса «Трамвай “Желание”» в Национальном академическом театре имени Сундукяна — в 2000 году получила награду на фестивале «Шермукшнис» в Клайпеде, Литва. 
В 2002 году, после службы в армии, он поставил детский спектакль «Приключения Буратино», а в 2003 году — моноспектакль «Целлофановое счастье», удостоенный награды на фестивале «Арммоно». Его постановка «Психоз 4:48» (2004) завоевала международное признание, получив премии за лучшую режиссуру в Иране, Египте и других странах. 
Спектакли Шахвердяна, такие как «Служанки», «Влюблённый Гитлер», «Отелло» и «Кармен», участвовали в десятках фестивалей по всему миру — от России до Южной Кореи. Он работал в румынском театре Тони Буландра, где его постановки получили высокую оценку. 
На телевидении Сурен вёл программы «Не ждали» и «Голодные ждали». В кино он выступил вторым режиссёром в фильмах «Хани-мани» (2015) и «Она сказала: мама» (2017). 
Творчество Сурена Шахвердяна сочетает глубину, новаторство и культурные мосты, делая его одним из ведущих мастеров современного армянского театра. 

Suren Vahe Shahverdyan, born  April 24, 1977, Vanadzor- is a distinguished Armenian theater and film director whose career is marked by bold productions and global acclaim. Born in Vanadzor, he studied at the Yerevan State Institute of Theater and Cinema’s directing department from 1994 to 1999. His diploma project, Tennessee Williams’ A Streetcar Named Desire, staged at the Sundukyan National Academic Theater, won an award at the “Shermukshnis” festival in Klaipeda, Lithuania, in 2000. 
In 2002, after completing military service, he directed the children’s play The Adventures of Buratino. In 2003, his monodrama Cellophane Happiness earned a prize at the “Armmono” festival. His production of Sarah Kane’s Psychosis 4:48 (2004) gained international recognition, winning “Best Director” awards in Iran, Egypt, and beyond. 
Shahverdyan’s works, including The Maids, Hitler in Love, Othello, and Carmen, have been showcased at dozens of festivals worldwide, from Russia to South Korea. He has collaborated with Romania’s Toni Bulandra Theater, where his productions received critical acclaim. 
On television, he hosted the shows They Didn’t Expect and They Were Hungry and Waiting. In film, he served as second director for Hani-Mani (2015) and She Said: Mommy (2017). 
Suren Shahverdyan’s creations blend depth, innovation, and cultural bridges, establishing him as a leading figure in contemporary Armenian theater. 
List of Productions: 
A Streetcar Named Desire 
The Adventures of Buratino 
Cellophane Happiness 
Psychosis 4:48 
Our Parents’ Sexual Neuroses 
The Maids 
Hitler in Love 
I Am a Woman 
Bitter Black Chocolate 
Othello 
Carmen

Վիլյամ Շեքսպիր՝ Հավերժական Դրամատուրգ և Բանաստեղծ
Ծննվել և մահացել է  23 ապրիլի, 1564 – 1616։ Հայաստանում Շեքսպիրի հանդեպ սերը յուրահատուկ է։

Նրա պիեսների կերպարների անունները՝ տարածված են հայերի շրջանում՝ որպես սիրո և ողբերգության խորհրդանիշ։ Հայ թատերական արվեստում Շեքսպիրի ստեղծագործությունները մեծ տեղ են գրավել։ Պետրոս Ադամյանը, համաշխարհային ճանաչում ստացած դերասան, համարվում էր Համլետի լավագույն մարմնավորողը։ Նրա խաղը գերում էր հանդիսատեսին՝ բացահայտելով կերպարի հոգեբանական խորությունը։ Իսկ Վահրամ Փափազյանը, մարմնավորելով Օթելլոյին, դարձավ այդ դերի անգերազանցելի կատարողը՝ նվաճելով համաշխարհային բեմերը։
Շեքսպիրի ժառանգությունը Հայաստանում և ամբողջ աշխարհում շարունակում է ոգեշնչել սերունդներին։ Նրա պիեսները թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով, բեմադրվել անհաշիվ անգամներ և մնում են արդիական՝ խոսելով մարդկային հույզերի և ճակատագրերի մասին, որոնք ժամանակից դուրս են։

Вильям Шекспир: Бессмертный Гений Сцены
Дата рождения и смерти: 23 апреля 1564 – 23 апреля 1616.
В Армении к творчеству Шекспира особое отношение. Имена его персонажей популярны среди армян как символы любви и трагедии. В армянском театральном искусстве пьесы Шекспира занимают важное место. Петрос Адамян, прославленный актер, был признан лучшим исполнителем роли Гамлета в мире. Его игра завораживала зрителей, раскрывая психологическую глубину персонажа. Ваграм Папазян, воплотивший Отелло, стал непревзойденным мастером этой роли, покорив мировые сцены.
Наследие Шекспира продолжает вдохновлять поколения в Армении и по всему миру. Его пьесы переведены на множество языков, поставлены бесчисленное количество раз и остаются актуальными, рассказывая о человеческих эмоциях и судьбах, неподвластных времени.

William Shakespeare: The Timeless Bard
Date of Birth and Death: April 23, 1564 – April 23, 1616
In Armenia, Shakespeare’s legacy holds a special place. The names of his charactersare widely used among Armenians, symbolizing love and tragedy. Shakespeare’s works have left a significant mark on Armenian theater. Petros Adamyan, a globally acclaimed actor, was celebrated as the finest interpreter of Hamlet, captivating audiences with his portrayal of the character’s inner turmoil. Vahram Papazyan, embodying Othello, became the definitive performer of this role, conquering stages worldwide.
Shakespeare’s legacy continues to inspire generations in Armenia and beyond. His plays, translated into countless languages and staged endlessly, remain timeless, speaking to human emotions and destinies that transcend eras.

1899 թվականի ապրիլի 1-ին Մոսկվայում – ծնվել է Ռուբեն Նիկոլայի Սիմոնովը (իսկական անունը՝ Ռուբեն Նիկողայոսի Սիմոնյանց) ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1946)։ Ստալինյան երեք մրցանակների (1943, 1947, 1950) և Լենինյան (1967) մրցանակների դափնեկիր։

Սիմոնովը նաև մի քանի օպերային ներկայացումներ է բեմադրել ԽՍՀՄ Մեծ թատրոնում։ Ղեկավարել է 1-ին, 2-րդ և 3-րդ հայկական ստուդիաները և Մոսկվայի ուզբեկական թատերական ստուդիան։

1 апреля 1899 года в Москве  — родился Рубен Николаевич  Симонов ( настоящее имя Рубен  Никогайосович  Симонянц)
С 1939 года и до конца жизни Р. Н. Симонов занимал должность главного режиссёра Театра им. Вахтангова. Симонов также поставил в Большом театре СССР несколько оперных спектаклей. Руководил 1-й, 2-й и 3-й Армянской студиями и Узбекской театральной студией в Москве.
Народный артист СССР (1946). Лауреат трёх Сталинских (1943, 1947, 1950) и Ленинской премии (1967).

April 1, 1899 in Moscow – Ruben Nikolaevich Simonov was born (real name Ruben Nikogayosovich Simonyants)
From 1939 until the end of his life, R. N. Simonov held the position of chief director of the Vakhtangov Theater. Simonov also staged several opera performances at the Bolshoi Theater of the USSR. He headed the 1st, 2nd and 3rd Armenian studios and the Uzbek Theater Studio in Moscow.
People’s Artist of the USSR (1946). Laureate of three Stalin (1943, 1947, 1950) and Lenin Prizes (1967).