կարևոր  տեղեկություններ է հաղորդել Անդկովկասում հայկական կապիտալի ծագման և ընդլայնման մասին

1863 թվականի հոկտեմբերի 13-ին Արթվինի շրջանի Արտանուջ քաղաքում ծնվել է Առաքել Զատիկի Սարուխանյանը՝ պատմաբան, բանասեր, գրող, հասարակական գործիչ։

  Առավել մեծ հետաքրքրություն են ներկայացնում նրա ուսումնասիրությունները հայ-վրացական տնտեսական, քաղաքական, մշակութային հարաբերությունների և այլ հարցերի շուրջ («Վրաստանը և հայերը», 1939 թ.)։   «Հայկական հարցը և Թուրքիայի ազգային սահմանադրությունը» (1912) գրքում Սարուխանը ներկայացրել է Օսմանյան կայսրության տնտեսական և քաղաքական պատկերը, եվրոպական պետությունների դիվանագիտությունը Հայկական հարցում և հայ գործիչների դերը թուրքական սահմանադրության մեջ։ .  շարժում և այլն։ Սարուխանն իր «Ալեքսանդր Մանթաշեանց, մեծ վաճառականն ու մարդասէրը» (1931) հուշերում տեղեկություններ է հաղորդում անդրկովկասում հայկական կապիտալի ծագման և ընդլայնման, Բաքվի նավթարդյունաբերության զարգացման մասին։   Նա նաև գրել է գեղարվեստական ստեղծագործություններ, այդ թվում՝ հայտնի ռեալիստական վեպը, որը հյուսված է ինքնակենսագրական դրվագներից՝ «Առեղծվածային աղջիկը և նրա գաղտնիքը» (1924):

13 октября 1863 года в Артанудж регион Артвин – родился Аракел Затикович Саруханян- историк, филолог, писатель, общественный деятель. Наибольший интерес представляют его исследования касательно армяно-грузинских экономических, политических, культурных отношений и других вопросов («Грузия и армяне», 1939).  В книге «Армянский вопрос и национальная конституция Турции» (1912 г.) Сарухан представил экономическую и политическую картину Османской империи, дипломатию европейских государств по армянскому вопросу, роль армянских деятелей в конституции Турции. движение и т. д.  В мемуарах «Александр Манташеанц, великий купец и филантроп» (1931) Сарухан приводит сведения о зарождении и расширении армянского капитала на Кавказе, развитии нефтяной промышленности Баку.  Он также писал художественные произведения, среди которых известен реалистический роман, сотканный из автобиографических эпизодов, «Таинственная девушка и ее тайна» (1924).

On October 13, 1863, in Artanuj, Artvin region, Arakel Zatik Sarukhanyan was born – a historian, philologist, writer, public figure. Of greatest interest are his studies on Armenian-Georgian economic, political, cultural relations and other issues (“Georgia and Armenians”, 1939). In the book “The Armenian Question and the National Constitution of Turkey” (1912), Sarukhan presented the economic and political picture of the Ottoman Empire, the diplomacy of European states on the Armenian question, the role of Armenian figures in the Turkish constitution. movement, etc. In the memoirs “Alexander Mantashants, the Great Merchant and Philanthropist” (1931), Sarukhan provides information about the emergence and expansion of Armenian capital in the Caucasus, the development of the oil industry in Baku.  He also wrote fiction, including a realistic novel woven from autobiographical episodes, The Mysterious Girl and Her Secret (1924).