Պատմության Լուսատու

30 մայիս, 1908 – Ծնվել է Թիֆլիսում: Աբգար Ռուբենի Հովհաննիսյանը՝ հայտնի պատմաբան, իր կյանքը նվիրել է պատմագիտության զարգացմանը:

1928 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի պատմագրական ֆակուլտետը: 1938 թվականին ստացել է պատմական գիտությունների դոկտորի աստիճան և նույն թվականից դարձել պրոֆեսոր: 1931-1960 թվականներին դասավանդել է Երևանի պետական համալսարանում, որտեղ 1938 թվականից ղեկավարել է նոր պատմության ամբիոնը, իսկ հետագայում եղել է գիտական գծով պրոռեկտոր: Դասավանդել է նաև ռուսական մանկավարժական ինստիտուտում: 1947 թվականից ընտրվել է ՀՀ ԳԱ ակադեմիկոս, 1947-1953 թվականներին եղել է ՀՀ ԳԱ պատմության ինստիտուտի տնօրենը, իսկ 1949-1960 թվականներին՝ հասարակական գիտությունների բաժանմունքի ակադեմիկոս-քարտուղար: 1960 թվականից զբաղեցրել է ՀՀ ԳԱ փոխնախագահի պաշտոնը:
Աբգար Հովհաննիսյանի գիտական աշխատանքները կենտրոնացած են եղել Ֆրանսիայի և հայ ժողովրդի նոր շրջանի պատմության վրա: Եվրոպական լեզուների իմացությունը և խորը պատմագիտական գիտելիքները նրան հնարավորություն են տվել ստեղծելու արժեքավոր մենագրություններ՝ նվիրված Ֆրանսիական մեծ հեղափոխության գաղափարախոսությանը և ուտոպիական սոցիալիզմի ուսմունքներին: Նրա աշխատանքները հիմնված են հարուստ աղբյուրագիտական նյութերի վրա, ներառյալ Ֆրանսիայի արխիվներից հայտնաբերված փաստաթղթեր: Նրա «Կոմունիստական գաղափարները Ֆրանսիական մեծ հեղափոխության տարիներին» աշխատությունը (1966, ռուսերեն) 1974 թվականին արժանացել է ԽՍՀՄ ԳԱ Վոլգինի անվան մրցանակի:
Հովհաննիսյանի մյուս հետազոտությունները վերաբերում են 18-րդ դարի վերջին և 19-րդ դարի սկզբին հայ ազատագրական շարժումներին, հայ-ռուսական հարաբերություններին, ինչպես նաև Անգլիայի և Ֆրանսիայի՝ Անդրկովկասի և Արևելյան Հայաստանի ազատագրությանը խոչընդոտող քաղաքականության բացահայտմանը: Նա ակտիվորեն մասնակցել է հայ և համաշխարհային պատմության բազմահատոր աշխատությունների ստեղծմանը, ներկայացրել է սովետական պատմագիտությունը միջազգային գիտաժողովներում: Պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի, Հոկտեմբերյան հեղափոխության և «Պատվո նշան» շքանշաններով: 1940 թվականին արժանացել է Հայաստանի գիտության վաստակավոր գործչի կոչման: Մահացել է 1991 թվականի դեկտեմբերի 12-ին Երևանում:

Светило Истории:
30 мая 1908 года — Родился в Тифлисе. Абгар Рубенович Ованнисян, выдающийся историк, посвятил свою жизнь развитию исторической науки. В 1928 году окончил исторический факультет Ереванского государственного университета. В 1938 году получил степень доктора исторических наук и в том же году стал профессором. С 1931 по 1960 годы преподавал в Ереванском государственном университете, где с 1938 года возглавлял кафедру новой истории, а позже занимал пост проректора по научной работе. Также преподавал в Русском педагогическом институте. С 1947 года — академик АН Армянской ССР, в 1947–1953 годах — директор Института истории АН АрмССР, а в 1949–1960 годах — академик-секретарь отделения общественных наук. С 1960 года занимал пост вице-президента АН АрмССР.
Научные исследования Абгара Ованнисяна были посвящены истории Франции и армянского народа нового времени. Глубокое знание европейских языков и широкая историческая эрудиция позволили ему создать ценные монографии, посвященные идеологии Великой французской революции и учениям утопического социализма. Его работы основаны на богатых архивных материалах, включая ранее неизвестные документы из французских архивов. Исследование «Коммунистические идеи в годы Великой французской революции» (1966, на русском языке) в 1974 году было удостоено премии имени Волгина АН СССР.
Другая часть его трудов посвящена армянским освободительным движениям конца XVIII — начала XIX веков, истории армяно-русских отношений, а также разоблачению политики Англии и Франции, препятствовавшей освобождению Закавказья и Восточной Армении. Он активно участвовал в создании многотомных трудов по истории армянского народа и всемирной истории, представлял советскую историографию на международных научных форумах. Награжден орденами Трудового Красного Знамени, Октябрьской Революции и «Знак Почета». В 1940 году удостоен звания заслуженного деятеля науки Армении. Скончался 12 декабря 1991 года в Ереване.

Beacon of History:
May 30, 1908 — Born in Tiflis. Abgar Rubenovich Hovhannisyan, a distinguished historian, dedicated his life to advancing historical scholarship. In 1928, he graduated from the Faculty of History at Yerevan State University. In 1938, he earned a Doctorate in Historical Sciences and became a professor. From 1931 to 1960, he taught at Yerevan State University, where he headed the Department of Modern History from 1938 and later served as Vice-Rector for Research. He also lectured at the Russian Pedagogical Institute. From 1947, he was an academician of the Armenian Academy of Sciences, serving as Director of the Institute of History from 1947 to 1953 and as Academic Secretary of the Social Sciences Division from 1949 to 1960. From 1960, he held the position of Vice-President of the Armenian Academy of Sciences.
Abgar Hovhannisyan’s scholarly work focused on the modern history of France and the Armenian people. His proficiency in European languages and deep historical knowledge enabled him to produce significant monographs on the ideology of the French Revolution and the doctrines of utopian socialism. These works were grounded in extensive archival research, including newly discovered documents from French archives. His study, Communist Ideas During the French Revolution (1966, in Russian), received the Volgin Prize from the USSR Academy of Sciences in 1974.
Another series of his works explored the Armenian liberation movements of the late 18th and early 19th centuries, the history of Armenian-Russian relations, and the policies of England and France that opposed the liberation of Transcaucasia and Eastern Armenia. He contributed to multivolume works on Armenian and world history and represented Soviet historiography at international conferences. He was awarded the Order of the Red Banner of Labor, the Order of the October Revolution, and the Order of the Badge of Honor. In 1940, he was honored as a Merited Scientist of Armenia. He passed away on December 12, 1991, in Yerevan.