Պապականության և Խաչակրաց Արևելքի Ուսումնասիրող

Գագիկ Սուրենի Հարությունյանը ծնվել է 1959 թվականի օգոստոսի 22-ին Հայկական ԽՍՀ Մարտունի քաղաքում։ Հայ պատմագետ, պատմական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ, նրա կյանքը նվիրված էր Կիլիկյան Հայաստանի, պապականության և խաչակրաց արևելքի փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությանը՝ թողնելով կարևոր ժառանգություն հայ պատմագրության մեջ

1976 թ. ավարտել է Մարտունու թիվ 1 միջնակարգ դպրոցը։ 1976-1978 թթ. աշխատել է Մարտունու սովխոզում՝ որպես բանվոր։ 1978 թ. ընդունվել է Երևանի պետական համալսարանի պատմության ֆակուլտետը, որն ավարտել է գերազանցությամբ 1983 թ.։ 1986 թ. ավարտել է ԵՊՀ ասպիրանտուրան՝ միջին դարերի պատմություն մասնագիտացմամբ։ 1987-1989 թթ. աշխատել է Վ. Ռշտունու անվան կաբինետում՝ որպես լաբորանտ։ 1991 թ. պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն՝ «Պապականությունը և Կիլիկյան Հայաստանը 13-րդ դարի երկրորդ կեսին – 14-րդ դ.» թեմայով։ 1989 թվականից աշխատել է ԵՊՀ Համաշխարհային պատմության ամբիոնում՝ նախ որպես ասիստենտ, ապա՝ դոցենտ։ 2010-2015 թթ. ղեկավարել է Խ. Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական համալսարանի Համաշխարհային պատմության և դասավանդման մեթոդիկայի ամբիոնը։ Նրա գիտական հետաքրքրությունները կենտրոնացած էին Կիլիկյան Հայաստանի, պապականության և խաչակրաց արևելքի փոխհարաբերությունների վրա։ Համահեղինակ է «Հայոց եկեղեցու պատմություն», «Հայոց պատմություն» և «Միջին դարերի պատմություն» դպրոցական դասագրքերի, ինչպես նաև «Հայոց պատմություն» ակադեմիական բազմահատորյակի նոր հրատարակության հեղինակային խմբի անդամ։ Հեղինակ է երկու տասնյակից ավելի գիտական հոդվածների, որոնք նվիրված են միջնադարյան եկեղեցական և պետական կառույցների փոխհարաբերություններին։ Գագիկ Հարությունյանի աշխատանքները խորացրել են միջնադարյան հայոց պատմության ընկալումը՝ ընդգծելով հայ ժողովրդի դերը միջազգային պատմական գործընթացներում։ 

—

**Русский

Изучавший папство и крестоносный Восток

Гагик Суренович Арутюнян родился 22 августа 1959 года в городе Мартуни, Армянская ССР. Армянский историк, кандидат исторических наук, доцент, он посвятил свою жизнь изучению Киликийской Армении, папства и их взаимоотношений с крестоносным Востоком, оставив значительное наследие в армянской историографии. В 1976 году окончил среднюю школу №1 в Мартуни. В 1976–1978 годах работал рабочим в Мартунинском совхозе. В 1978 году поступил на исторический факультет Ереванского государственного университета, который окончил с отличием в 1983 году. В 1986 году завершил аспирантуру ЕГУ по специальности «История Средних веков». В 1987–1989 годах работал лаборантом в кабинете им. В. Рштуни. В 1991 году защитил кандидатскую диссертацию на тему «Папство и Киликийская Армения во второй половине XIII – XIV веке». С 1989 года работал на кафедре всемирной истории ЕГУ, сначала ассистентом, затем доцентом. В 2010–2015 годах возглавлял кафедру всемирной истории и методики ее преподавания в Армянском государственном педагогическом университете им. Х. Абовяна. Его научные интересы сосредоточились на взаимоотношениях Киликийской Армении, папства и крестоносного Востока. Арутюнян – соавтор школьных учебников «История Армянской церкви», «История армян» и «История Средних веков», а также участник авторского коллектива нового издания многотомной «Истории армян». Автор более двух десятков научных статей, посвященных взаимодействию средневековых церковных и государственных структур. Работы Гагика Арутюняна углубили понимание средневековой истории Армении, подчеркивая роль армянского народа в международных исторических процессах. 

—

**English

Scholar of the Papacy and Crusader East

Scholar of the Papacy and Crusader East
Gagik Surenovich Harutyunyan was born on August 22, 1959, in Martuni, Armenian SSR. An Armenian historian, candidate of historical sciences, and associate professor, he dedicated his life to studying Kilician Armenia, the papacy, and their interactions with the Crusader East, leaving a significant legacy in Armenian historiography. In 1976, he graduated from Martuni’s School No. 1. From 1976 to 1978, he worked as a laborer in the Martuni sovkhoz. In 1978, he enrolled in the Faculty of History at Yerevan State University, graduating with honors in 1983. In 1986, he completed his postgraduate studies at YSU, specializing in medieval history. From 1987 to 1989, he worked as a laboratory assistant at the V. Rshtuni Cabinet. In 1991, he defended his candidate dissertation on “The Papacy and Kilician Armenia in the Second Half of the 13th – 14th Century.” From 1989, he worked at YSU’s Department of World History, first as an assistant and later as an associate professor. From 2010 to 2015, he headed the Department of World History and Teaching Methodology at the Kh. Abovyan Armenian State Pedagogical University. His research focused on the relationships between Kilician Armenia, the papacy, and the Crusader East. Harutyunyan co-authored school textbooks such as History of the Armenian Church, Armenian History, and Medieval History, and was part of the authorial team for the new edition of the multi-volume History of Armenia. He authored over two dozen scientific articles on the interactions of medieval ecclesiastical and state structures. Gagik Harutyunyan’s work deepened the understanding of medieval Armenian history, highlighting the Armenian people’s role in global historical processes. 

—