Սփյուռքահայ Նկարիչ՝ Նորարարություն և Հայկական Արմատներ

Մարկոս Գրիգորյանը մահացել է 2007 թվականի օգոստոսի 27-ին Երևանում։ Սփյուռքահայ նկարիչ, գորգանկարիչ և հողարվեստի ուղղության հիմնադիր, նա հայտնի է իր բազմաշերտ և նորարար ստեղծագործություններով, որոնք կամրջում են արևելյան և արևմտյան արվեստի ավանդույթները։

Ծնվել է Կրոպոտկինում՝ Կարսից գաղթած հայկական ընտանիքում, 1930 թվականին ընտանիքը տեղափոխվել է Իրան՝ ապրելով Թավրիզում, ապա Թեհրանում։ Կրթությունն ստացել է Իրանում, իսկ 1950 թվականին սովորել է Հռոմի Գեղեցիկ արվեստների ակադեմիայում։ 1954 թվականին վերադարձել է Իրան, բացել գեղագիտական պատկերասրահ և 1958 թվականին կազմակերպել Թեհրանի առաջին բիենալեն։ Դասավանդել է գեղարվեստի ակադեմիայում։ 1993 թվականին նվիրաբերել է իր հավաքածուի մեծ մասը Հայաստանին, որի հիման վրա Երևանում բացվել է Միջին Արևելքի արվեստի թանգարան։ Նրա ստեղծագործությունները, որոնք ներկայացված են Նյու Յորքի Ժամանակակից արվեստի թանգարանում, Ռոքֆելլեր կենտրոնում, Հռոմի և Թեհրանի պատկերասրահներում, կապված են Նոր ռեալիզմի, ավանգարդի և անիմալիստական ժանրերի հետ։ Գրիգորյանի արվեստը, որը սնվում է հայկական արմատներով, արիական Արևելքի իմաստությամբ և արևմտյան մշակույթի գեղագիտությամբ, վերաիմաստավորում է արվեստի սահմանները։ 2007 թվականին Երևանում նա դարձել է հարձակման զոհ, ինչը հանգեցրել է սրտի կաթվածի։ Թաղվել է Երևանի քաղաքային պանթեոնում։ 

—

**Русский** 

Диаспорный армянский художник: Новаторство и армянские корни

Маркос Григорян скончался 27 августа 2007 года в Ереване. Диаспорный армянский художник, мастер ковроткачества и основоположник направления земельного искусства, он известен своими многослойными и новаторскими работами, которые соединяют традиции восточного и западного искусства. Родился в Кропоткине в армянской семье, эмигрировавшей из Карса, в 1930 году семья переехала в Иран, проживая сначала в Тебризе, затем в Тегеране. Получил образование в Иране, а в 1950 году учился в Академии изящных искусств в Риме. В 1954 году вернулся в Иран, открыл эстетическую галерею и в 1958 году организовал первую Тегеранскую биеннале. Преподавал в академии изящных искусств. В 1993 году подарил значительную часть своей коллекции Армении, на основе которой в Ереване был открыт Музей искусства Ближнего Востока. Его произведения, представленные в Музее современного искусства в Нью-Йорке, Центре Рокфеллера, галереях Рима и Тегерана, связаны с новым реализмом, авангардом и анималистическим жанром. Искусство Григоряна, питаемое армянскими корнями, мудростью арийского Востока и эстетикой западной культуры, переосмысливает границы искусства. В 2007 году в Ереване он стал жертвой нападения, что привело к сердечному приступу. Похоронен в городском пантеоне Еревана. 

—

**English** 

Diasporan Armenian Artist: Innovation and Armenian Roots

Marcos Grigorian passed away on August 27, 2007, in Yerevan. A diasporan Armenian artist, master of carpet art, and founder of the land art movement, he is renowned for his multilayered and innovative works that bridge Eastern and Western artistic traditions. Born in Kropotkin to an Armenian family that emigrated from Kars, his family moved to Iran in 1930, living first in Tabriz and then in Tehran. He received his early education in Iran and studied at the Academy of Fine Arts in Rome in 1950. In 1954, he returned to Iran, opened an aesthetic gallery, and in 1958 organized the first Tehran Biennale. He also taught at the Academy of Fine Arts. In 1993, he donated a significant portion of his collection to Armenia, which led to the establishment of the Middle East Art Museum in Yerevan. His works, displayed at the Museum of Modern Art in New York, the Rockefeller Center, and galleries in Rome and Tehran, are associated with New Realism, avant-garde, and animalistic genres. Grigorian’s art, rooted in Armenian heritage, the wisdom of the Aryan East, and the aesthetics of Western culture, redefines the boundaries of art. In 2007, he was attacked in Yerevan, leading to a fatal heart attack. He was buried in Yerevan’s city pantheon. 

—