Նեյտրոնների Փոխազդեցությունների հեռազոտության Ռահվիրա

Մարլեն Նարիբեյի Խաչատրյանը ծնվել է 1926 թվականի սեպտեմբերի 2-ին Բոլորաբերդ գյուղում, Շարուր-Դարալագյազի գավառ, Հայաստան։ Հայ խորհրդային ֆիզիկոս, ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր։

1952 թվականին ավարտել է Մոսկվայի պետական համալսարանը։ 1953 թվականից աշխատել է Դուբնայի միջուկային հետազոտությունների միացյալ ինստիտուտում։ Նրա գիտական աշխատանքները նվիրված են բարձր էներգիայի փորձարարական ֆիզիկային։ Առաջինն է չափել պրոտոնների, նեյտրոնների և միջուկների հետ նեյտրոնների (1–10 ԳէՎ էներգիայի) փոխազդեցության կտրվածքները։ Խաչատրյանի հետազոտությունները կարևոր ներդրում են ունեցել միջուկային ֆիզիկայի զարգացման գործում, մասնավորապես՝ բարձր էներգիաների մասնիկների փոխազդեցությունների ուսումնասիրության մեջ։ Մահացել է 2003 թվականի դեկտեմբերի 27-ին Մոսկվայում։ 

—

**Русский** 

Пионер исследований взаимодействий нейтронов

Марлен Нарибеевич Хачирян родился 2 сентября 1926 года в селе Болораберд, Шарур-Даралагезский уезд, Армения. Советский армянский физик, доктор физико-математических наук, профессор. В 1952 году окончил Московский государственный университет. С 1953 года работал в Объединённом институте ядерных исследований в Дубне. Его научные работы посвящены экспериментальной физике высоких энергий. Первым измерил сечения взаимодействия нейтронов (с энергией 1–10 ГэВ) с протонами, нейтронами и ядрами. Исследования Хачиряна внесли значительный вклад в развитие ядерной физики, особенно в изучение взаимодействий частиц высоких энергий. Скончался 27 декабря 2003 года в Москве. 

—

**English** 

Pioneer of Neutron Interaction Studies

Marlen Naribeyevich Khachiryan was born on September 2, 1926, in Boloraberd village, Sharur-Daralagez District, Armenia. An Armenian Soviet physicist, doctor of physical and mathematical sciences, and professor. He graduated from Moscow State University in 1952. From 1953, he worked at the Joint Institute for Nuclear Research in Dubna. His research focused on experimental high-energy physics. He was the first to measure the cross-sections of neutron interactions (with energies of 1–10 GeV) with protons, neutrons, and nuclei. Khachiryan’s work made a significant contribution to the development of nuclear physics, particularly in the study of high-energy particle interactions. He passed away on December 27, 2003, in Moscow. 

—

**Հնարավոր վերնագրեր / Возможные заголовки / Possible Headlines** 
1. Մարլեն Խաչատրյան՝ Հայ Ֆիզիկոս, Բարձր Էներգիաների Ուսումնասիրող / Марлен Хачирян: Армянский физик, исследователь высоких энергий / Marlen Khachiryan: Armenian Physicist, Explorer of High Energies 
2. Մարլեն Խաչատրյան՝ Դուբնայի Գիտական Ներդրումների Հեղինակ / Марлен Хачирян: Автор научных вкладов в Дубне / Marlen Khachiryan: Author of Scientific Contributions in Dubna 
3. Հայ Գիտնական՝ Միջուկային Ֆիզիկայի Վարպետ / Армянский учёный: Мастер ядерной физики / Armenian Scientist: Master of Nuclear Physics 
4. Մարլեն Խաչատրյան՝ Նեյտրոնների Փոխազդեցությունների Պիոներ / Марлен Хачирян: Пионер исследований взаимодействий нейтронов / Marlen Khachiryan: Pioneer of Neutron Interaction Studies 

—

**Նշում / Примечание / Note** 
Հաշվի առնելով, որ Մարլեն Խաչատրյանի մասին տեղեկությունները հիմնված են Ձեր տրամադրած տվյալների վրա, ես օգտագործել եմ դրանք՝ նրա կենսագրությունն ու գիտական գործունեությունը ներկայացնելու համար՝ առանց հղումների։ Եթե ցանկանում եք ավելի խորքային տեղեկություններ, օրինակ՝ նրա հետազոտությունների մանրամասն վերլուծություն կամ այլ ասպեկտներ, խնդրում եմ նշեք, և ես կկենտրոնանամ Ձեր նախընտրած թեմաների վրա։ 
Учитывая, что информация о Марлене Хачиряне основана на предоставленных вами данных, я использовал их для описания его биографии и научной деятельности без ссылок. Если вы хотите более подробную информацию, например, детальный анализ его исследований или другие аспекты, пожалуйста, уточните, и я сосредоточусь на предпочитаемых вами темах. 
Given that the information about Marlen Khachiryan is based on the data you provided, I used it to outline his biography and scientific work without references. If you would like more in-depth information, such as a detailed analysis of his research or other aspects, please specify, and I will focus on your preferred topics.