Եփրատի քաղաքակրթական ողնաշարը**։
Տարածքային էություն
**Դերջան** գտնվում էր Վերին Եփրատի միջնամասում՝
միացնելով.
* Միջագետք 
Հայկական Լեռնաշխարհ
* Փոքր Ասիա Պարսկաստան
* Սև ծով Տիգրիս–Եփրատ համակարգ
Դա դարձնում էր Դերջանը **մեծագույն առևտրային հանգույց**։
Դերը քաղաքակրթության մեջ
* առևտրի վերահսկողություն
* մաքսային և պահեստային կենտրոններ
* քարավանային ճանապարհների պաշտպանություն
* մշակութային փոխանակման խաչմերուկ
**ՄԱՆԱՆԱՂԻ — MANANAGHI**
Տարածքային էություն
**Մանանաղին** հանդիսանում էր Դերջանի **կենսական սննդային ու ջրային հիմքը**։
Այստեղ էին գտնվում.
* բերրի հովիտներ
* այգեգործական կենտրոններ
* գետային վերահսկող կետեր
* գյուղատնտեսական ամրոց-բնակավայրեր
Ռազմավարական դեր
Մանանաղին պաշտպանում էր Դերջանի հարավ-արևելյան մուտքերը և վերահսկում
Եփրատի ստորին մուտքային համակարգերը։
Այս երկուսը միասին կազմում էին **քաղաքակրթական ինքնաբավության մոդել**՝
առևտուր + սնունդ + ջուր + պաշտպանություն։
You must be logged in to post a comment.