Армянский Бакуракерт – Баку История Факты Люди

История переселения азербайджанцев в Арцах – Карабах

История болезни про Мугам

ИСТОРИЯ АРМЕНИИ ДИНАСТИЯ БАГРАТУНИ

1920 թվականի դեկտեմբերի 25-ին Տաթևի վանքում տեղի ունեցած համագումարը հռչակեց «Ինքնավար Սյունիքի Հանրապետությունը», որը փաստացի գլխավորում էր Նժդեհը, որն ընդունեց հնագույն սպարապետի կոչումը։

Լեռնային Հայաստանի Հանրապետությունը (Լեռնայաստան, արմ. Լեռնահայաստան) ինքնահռչակ պետություն է, որը կարճ ժամանակ գոյատևել է ժամանակակից Սյունիքի տարածքում Ռուսաստանում քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ։
1920 թվականի օգոստոսի 10-ին ՌԽՖՍՀ-ի և Հայաստանի Հանրապետության միջև կնքվեց պայմանագիր, ըստ որի ՌԽՖՍՀ Կարմիր բանակը գրավեց Հայաստանի և Ադրբեջանական ԽՍՀ-ի միջև վիճելի տարածքները (Ղարաբաղ, Զանգեզուր և Նախիջևան):
Պայմանագրի կնքումից հետո Զանգեզուրում հայկական զորքերի հրամանատար գեներալ Դրոն հեռացավ Զանգեզուրից, սակայն նրա օգնականները՝ Կապանի շրջանի հրամանատար Գարեգին Նժդեհը և Սիսիանի շրջանի հրամանատար Պողոս Տեր-Դավթյանը, հրաժարվեցին ճանաչել Ս. համաձայնագիր՝ վախենալով, որ Զանգեզուրը կտրվի Խորհրդային Ադրբեջանին։  Կարմիր բանակը մտավ Զանգեզուր, և դաշնակցական ջոկատները կուսակցական պատերազմ մղեցին նրա դեմ (423 օր) Նրանց վիճակն արդեն անհույս էր թվում, երբ հոկտեմբերի սկզբին սկսվեց համընդհանուր ապստամբություն։  Տեր-Դավթյանը շուտով զոհվեց կարմիր բանակի հետ մարտերում, իսկ Նժդեհը միանձնյա գլխավորեց ապստամբությունը։  Նոյեմբերի 21-ին 11-րդ Կարմիր բանակի երկու բրիգադ և մի քանի դաշնակից թուրքական գումարտակներ (ընդհանուր առմամբ 1200 թուրք) ջախջախվեցին և Զանգեզուրն ամբողջությամբ անցավ նրանց վերահսկողության տակ։

25 декабря 1920 года съезд, состоявшийся в Татевском монастыре, провозгласил «Автономную Сюникскую республику», которую фактически возглавил Нжде, принявший древнее звание спарапета (главнокомандующего).
Республика Горная Армения (Лернаайастан, арм. Լեռնահայաստան) — просуществовавшее короткое время на территории современного Сюника самопровозглашённое государство периода Гражданской войны в России.
10 августа 1920 года между РСФСР и Республикой Армении было заключено соглашение, согласно которому Красная Армия РСФСР заняла спорные между Арменией и Азербайджанской ССР территории (Карабаха, Зангезура и Нахичевани).
После заключения соглашения командовавший армянскими войсками в Зангезуре генерал Дро покинул Зангезур, однако его помощники — командующий Капанским районом Гарегин Нжде и командующий Сисианским районом Погос Тер-Давтян — отказались признавать соглашение, опасаясь, что Зангезур будет отдан Советскому Азербайджану. В Зангезур вступила Красная Армия, и дашнакские отряды повели против неё партизанскую войну.(423 дня) Их положение уже казалось безнадежным, когда в начале октября вспыхнуло всеобщее восстание против Советской власти. В боях с Красной Армией вскоре погиб Тер-Давтян, и Нжде единолично возглавил восстание. К 21 ноября две бригады 11-й армии красных и несколько союзных ей турецких батальонов (всего 1200 турок) были разгромлены восставшими, и Зангезур полностью перешёл под их контроль.
“Никуда без Сюника и Арцаха. Без этого сильного позвоночника географической Армении наша целостная родина не может существовать.”
Гарегин Нждэ

On December 25, 1920, a congress held in the Tatev Monastery proclaimed the “Autonomous Syunik Republic,” which was actually headed by Nzhdeh, who accepted the ancient title of sparapet (commander-in-chief).
The Republic of Mountainous Armenia (Lernayastan, Arm. Լեռնահայաստան) is a self-proclaimed state that existed for a short time on the territory of modern Syunik during the Civil War in Russia.
On August 10, 1920, an agreement was concluded between the RSFSR and the Republic of Armenia, according to which the Red Army of the RSFSR occupied the territories disputed between Armenia and the Azerbaijan SSR (Karabakh, Zangezur and Nakhichevan).
After the conclusion of the agreement, General Dro, the commander of the Armenian troops in Zangezur, left Zangezur, but his assistants – the commander of the Kapan region Garegin Nzhdeh and the commander of the Sisian region Poghos Ter-Davtyan – refused to recognize the agreement, fearing that Zangezur would be given to Soviet Azerbaijan.  The Red Army entered Zangezur, and Dashnak detachments waged a partisan war against it. (423 days) Their situation already seemed hopeless when a general uprising against Soviet power broke out in early October.  Ter-Davtyan soon died in battles with the Red Army, and Nzhdeh single-handedly led the uprising.  By November 21, two brigades of the 11th Red Army and several allied Turkish battalions (1,200 Turks in total) were defeated by the rebels, and Zangezur completely came under their control.
“Nowhere without Syunik and Artsakh. Without this strong backbone of geographical Armenia, our integral homeland cannot exist.”
Garegin Nzhdeh

1940 թ-ի հոկտեմբերի 6-ին  բացվեց Երևանի բուսաբանական այգին։

Այժմ ՀՀ ԳԱԱ Բուսաբանության ինստիտուտի կազմում ընդգրկված գիտական, էկոկրթական, ուսումնական և ռեկրեացիոն նշանակության հաստատություն, որի գործունեության հիմնական նպատակն է Երկրագնդի տարբեր բուսաաշխարհագրական տարածաշրջաններից բարձր գեղազարդ և տնտեսապես արժեքավոր բուսատեսակների ներմուծումը, ցուցադրական գիտական հավաքածուների ստեղծումը, էկոլոգիական նոր պայմաններին դրանց հարմարողականության բացահայտումը, առավել հարմարված տեսակները քաղաքների և բնակավայրերի կանաչապատման մեջ ներդրումը։ Հիմնադրումը սկսվել է 1935 թվականից  անվանի գիտնականներ՝ Ա.Կ. Մաղաքյանի, Ա.Ա. Հախվերդովի և Ն.Վ. Միրզոևայի կողմից (տարածքը՝ 80 հա, 1100 բուսատեսակ)։Այգու կոլեկցիոն հողամասում ներկայացված են Հայաստանի մշակովի բույսերի վայրի ցեղակիցների մոտ 200 տեսակ /30 ցեղից/` հատիկավորներ, հատիկաընդավորներ, բանջարաբույսեր, հատապտղայիններ, համեմունքային և այլն։Այստեղ ներկայացված են նաև մի շարք հազվագյուտ և անհետացող բուսատեսակներ (մոտ 70 տեսակ, որոնցից 38 ներառվել են ՀՀ Կարմիր գրքի նոր հրատարակության մեջ). Հողամասում աճեցվող հազվագյուտ տեսակներից են։ Այգին ունի բազմաթիվ այլ թեմատիկ տարածքներ։ Բուսաբանական այգու տարածքում է գտնվում նաև հնէաբուսաբանական թանգարանը, որը հիմնադրվել է 2008 թվականին Ֆոլքսվագենի հիմնադրամի գերմանա-հայկական ծրագրի օգնությամբ։ Այստեղ ցուցադրված է բրածո բույսերի կենսաբազմազանությունը Հայաստանում` ներկայացված թխկիների, կաղնիների և բարդիների նմուշներով, ինչպես նաև սոսու ժամանակակից տերևների չափերի ու ձևի մեծ բազմազանությամբ։

Ереванский ботанический сад был открыт 6 октября 1940 года.  Сейчас это научное, эколого-просветительское, образовательно-рекреационное учреждение, входящее в состав Института ботаники Национальной академии наук Республики Армения, основной целью которого является завоз высокодекоративных и хозяйственно ценных видов растений из разных стран. фитогеографических регионов Земли, создание демонстрационных научных коллекций, обнаружение их приспособленности к новым экологическим условиям, наиболее адаптированных видов к городам и инвестиции в озеленение населенных пунктов.  Начало учреждению положили в 1935 году известные учёные А.К.  Магакян, А.А.  Хахвердов и Н.В.  Мирзоевой (площадь: 80 га, 1100 видов растений). На коллекционном участке сада представлено около 200 видов диких родственников культурных растений Армении (из 30 родов): бобовые, бобовые, овощи, ягоды, пряности, и др. Имеется также ряд редких и находящихся под угрозой исчезновения видов растений (около 70 видов, 38 из которых включены в новое издание Красной книги РА);  Это один из редких видов, выращиваемых на земле.  В парке есть много других тематических зон.  На территории ботанического сада находится также археоботанический музей, основанный в 2008 году с помощью немецко-армянского проекта Фонда Фольксваген.  Здесь показано биоразнообразие ископаемых растений Армении, представленное экземплярами клена, дуба и тополя, а также большое разнообразие размеров и форм листьев современного платана.

Yerevan Botanical Garden was opened on October 6, 1940.  Now it is a scientific, eco-educational, educational and recreational institution included in the Institute of Botany of the National Academy of Sciences of the Republic of Armenia, the main purpose of which is the importation of highly decorative and economically valuable plant species from different phytogeographical regions of the Earth, the creation of demonstrative scientific collections, the discovery of their adaptability to new ecological conditions, the most adapted species to cities  and investment in greening of settlements.  The establishment was started in 1935 by famous scientists A.K.  Maghakyan, A.A.  Hakhverdov and N.V.  by Mirzoeva (area: 80 ha, 1100 plant species). In the collection plot of the garden, about 200 species of wild relatives of cultivated plants of Armenia (from 30 genera) are represented: legumes, legumes, vegetables, berries, spices, etc. There are also a number of rare and  endangered plant species (about 70 species, 38 of which were included in the new edition of the RA Red Book);  They are one of the rare species grown in the land.  The park has many other themed areas.  On the territory of the botanical garden there is also the archaeobotanical museum, which was founded in 2008 with the help of the German-Armenian project of the Volkswagen Foundation.  Here, the biodiversity of fossil plants in Armenia is shown, represented by specimens of maples, oaks and poplars, as well as the great variety of sizes and shapes of modern sycamore leaves.

1701 թվականի սեպտեմբերի 8 – Մխիթար Սեբաստացին Վենետիկում հիմնում է Մխիթարյան միաբանությունը։ 

Իր գործունեության ընթացքում համայնքը հրատարակել է բազմաթիվ հայ-բանասիրական, կրոնական և այլ գիտական աշխատություններ։  

8 сентября 1701 года- Мхитар Себастаси основывает Конгрегацию Мхитаристов в Венеции. За время своей деятельности община опубликовала множество армяно-филологических, религиозных и других научных трудов.  Лозунг Мхитара и его первых учеников – «не приносить в жертву нацию ради религии и религию ради национальности».

September 8, 1701 – Mkhitar Sebastasi founded the Mekhitarist Congregation in Venice. During its activity, the community published many Armenian-philological, religious and other scientific works. The slogan of Mkhitar and his first disciples was “not to sacrifice the nation for the sake of religion and religion for the sake of nationality.”

19-րդ դարում Գյումրին (այն ժամանակ՝ Ալեքսանդրապոլ) – ըստ հնագետների, ժամանակակից Գյումրու տարածքում առաջին բնակավայրերը հայտնվել են բրոնզի դարում։ 

Հայտնի է, որ այն բնակավայրը, որտեղ այժմ գտնվում է Գյումրին, հին ժամանակներում կոչվել է Կումայրի։  8-րդ դարի ուրարտական տարեգրություններում մ.թ.ա.  ե.  Բազմիցս հիշատակվում են արշավներ դեպի Գյումրու մարզ (Էրիահի երկիր, Հայկական Շիրակ):
1555 թվականին Կումայրին ամբողջ Արևելյան Հայաստանի հետ մտել է Պարսկաստանի կազմի մեջ։  1801 թվականին Շիրակը գրավվեց ռուսական զորքերի կողմից։  1804-1813 թվականների ռուս-պարսկական պատերազմից հետո Գյումրին, ի թիվս հայկական այլ քաղաքների, մտավ Ռուսական կայսրության կազմում։  1829 թվականին քաղաք է այցելել Ա. Ս. Պուշկինը իր «Ճամփորդություն դեպի Արզրում» ժամանակ։
Քաղաքը գտնվում է Երևանից 126 կիլոմետր հեռավորության վրա՝ Շիրակի դաշտի կենտրոնական մասում, հյուսիսից, արևելքից և հարավ-արևելքից շրջապատված է Շիրակի և Փամբակի լեռնաշղթաներով և Արագածի լեռնաշղթայի հոսանքներով։  Քաղաքի բնակչությունը կազմում է ավելի քան 120 000 մարդ։  Գյումրին համարվում է Արևելյան Եվրոպայի կաթոլիկ հայերի կրոնական կենտրոնը։  Քաղաքում կան նաև ռուսական, ուկրաինական և եզդիական համայնքներ։  Հիմնադրվել է մ.թ.ա 5-րդ դարում, մինչև 1840 թվականը քաղաքը կոչվել է Կումայրի, ապա մինչև 1924 թվականը՝ Ալեքսանդրապոլ, խորհրդային իշխանության օրոք՝ Լենինական, 1992 թվականից՝ Գյումրի։
1988 թվականի դեկտեմբերին քաղաքը մեծապես տուժել է Սպիտակի աղետալի երկրաշարժի հետևանքով և վերակառուցվում է.

В XIX веке  Гюмри (тогда — Александрополь) считался неофициальной столицей Восточной Армении, По данным археологов, первые поселения на территории современного Гюмри появились в бронзовом веке. Известно, что населённый пункт, где ныне расположен Гюмри, в старину называли Кумайри. В урартских летописях VIII века до н. э. неоднократно упоминаются походы в район Гюмри (страну Эриахи, армянский Ширак).
В 1555 году Кумайри вместе со всей Восточной Арменией вошёл в состав Персии. В 1801 году Ширак был занят русскими войсками. После русско-персидской войны 1804—1813 годов Гюмри, среди прочих армянских городов, переходит в состав Российской империи. В 1829 году город посещает А. С. Пушкин в ходе своего «Путешествия в Арзрум».
Город расположен в 126 километрах от Еревана, в центральной части Ширакской равнины, окружённой с севера, востока и юго-востока Ширакским и Памбакским хребтами и отрогами горного массива Арагац. Население города — более 120 000 чел. Гюмри считается религиозным центром армян-католиков в Восточной Европе. Также в городе есть русская, украинская, езидская общины. Основан в V веке до н.э., до 1840 г. город назывался Кумайри, затем до 1924 — Александрополь, при советской власти — Ленинакан, с 1992 г. — Гюмри.
В декабре 1988 года город сильно пострадал в результате катастрофического Спитакского землетрясения, и заново отстраивается

In the 19th century, Gyumri (then Alexandropol) was considered the unofficial capital of Eastern Armenia. According to archaeologists, the first settlements on the territory of modern Gyumri appeared in the Bronze Age. It is known that the settlement where Gyumri is now located was called Kumayri in ancient times. The Urartian chronicles of the 8th century BC repeatedly mention campaigns in the Gyumri region (the country of Eriahi, Armenian Shirak). In 1555, Kumayri, along with all of Eastern Armenia, became part of Persia. In 1801, Shirak was occupied by Russian troops. After the Russo-Persian War of 1804-1813, Gyumri, along with other Armenian cities, became part of the Russian Empire. In 1829, A.S. Pushkin visited the city during his “Journey to Arzrum”.  The city is located 126 kilometers from Yerevan, in the central part of the Shirak plain, surrounded from the north, east and southeast by the Shirak and Pambak ranges and the spurs of the Aragats mountain range. The population of the city is more than 120,000 people. Gyumri is considered the religious center of Armenian Catholics in Eastern Europe. There are also Russian, Ukrainian, and Yezidi communities in the city. Founded in the 5th century BC, until 1840 the city was called Kumayri, then until 1924 – Alexandropol, under Soviet rule – Leninakan, since 1992 – Gyumri. In December 1988, the city was severely damaged as a result of the catastrophic Spitak earthquake, and is being rebuilt

1804 թվականի սեպտեմբերի 3-ին վերացվեց Երևանի բերդի պաշարումը լիակատար հաղթանակի համար շատ քիչ էր մնացել, բայց ջուրը չբավականացրեց, սկսեցին հիվանդությունները, իսկ  սպասված օգնությունն այդպես էլ չհասավ։

  Արդյունքում Ցիցիանովը վերացրեց պաշարումը և իր զորքով վերադարձավ Թիֆլիս։  Պարսիկները Երեւանում մնացին մինչեւ 1827 թվականը։

3 сентября 1804 года была снята осада Ереванской крепости.Оставалось совсем немного для полной победы, но не хватало воды, продовольствия, начались болезни, а ожидаемая помощь так и не подоспела. В итоге Цицианов снял осаду и вернулся со своим войском в Тифлис. Персы остались в Ереване вплоть до 1827 годаИз за отступления Российской армии Персы начали массовые репрессии против армян оставшихся в Ереване.

On September 3, 1804, the siege of the Yerevan fortress was lifted. There was very little left for a complete victory, but there was a shortage of water and food, diseases began, and the expected help never arrived. Due to the retreat of the Russian army, the Persians began mass repressions against the Armenians remaining in Yerevan. As a result, Tsitsianov lifted the siege and returned with his army to Tiflis. The Persians remained in Yerevan until 1827.

1991 թվականի սեպտեմբերի 2-ին  Լեռնային Ղարաբաղի մարզային և Շահումյանի շրջանային խորհուրդների համատեղ նիստում 1991թ. հռչակվեց Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետություն, Արցախի Հանրապետություն։

1992 թվականի հունվարի 6-ին ԼՂՀ առաջին գումարման խորհրդարանը՝ ԼՂՀ Գերագույն խորհուրդը, ընդունեց «Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության պետական անկախության մասին» հռչակագիրը։

1991 թվականի դեկտեմբերի 10-ին՝ Խորհրդային Միության պաշտոնական փլուզումից ընդամենը մի քանի օր առաջ, Լեռնային Ղարաբաղում միջազգային դիտորդների ներկայությամբ տեղի ունեցավ հանրաքվե, որին բնակչության ճնշող մեծամասնությունը՝ 99,89%-ը (108,615 մարդ) աջակցել է Ադրբեջանից լիակատար անկախությանը։ Դեկտեմբերի 28-ին հաջորդած խորհրդարանական ընտրություններում ընտրվեց ԼՂՀ խորհրդարանը, որը կազմեց առաջին կառավարությունը։

2 сентября 1991 года на совместной сессии Нагорно-Карабахского областного и Шаумянского районного Советов народных депутатов  в границах Нагорно-Карабахской автономной области (НКАО)  и прилегающего Шаумянского района, была провозглашена Нагорно-Карабахская Республика, Республика Арцах.
6 января 1992 года парламент НКР первого созыва – Верховный Совет НКР – принял Декларацию «О государственной независимости Нагорно-Карабахской Республики».
10 декабря 1991 года, всего за несколько дней до официального распада Советского Союза, в Нагорном Карабахе в присутствии международных наблюдателей состоялся референдум, на котором подавляющее большинство населения – 99,89% (108615 человек) высказалось за полную независимость от Азербайджана. На последовавших за этим парламентских выборах 28 декабря был избран парламент НКР, который сформировал первое правительство.

On September 2, 1991, at a joint session of the Nagorno-Karabakh regional and Shahumyan district Councils of People’s Deputies, the Nagorno-Karabakh Republic, the Republic of Artsakh, was proclaimed within the borders of the Nagorno-Karabakh Autonomous Region (NKAO) and the adjacent Shahumyan region.
On January 6, 1992, the NKR parliament of the first convocation – the NKR Supreme Council – adopted the Declaration “On the State Independence of the Nagorno-Karabakh Republic”.
On December 10, 1991, just a few days before the official collapse of the Soviet Union, a referendum was held in Nagorno-Karabakh in the presence of international observers, in which the overwhelming majority of the population – 99.89% (108,615 people) voted for complete independence from Azerbaijan. In the subsequent parliamentary elections on December 28, the NKR parliament was elected, which formed the first government.