1920 թվականի դեկտեմբերի 25-ին Տաթևի վանքում տեղի ունեցած համագումարը հռչակեց «Ինքնավար Սյունիքի Հանրապետությունը», որը փաստացի գլխավորում էր Նժդեհը, որն ընդունեց հնագույն սպարապետի կոչումը։

Լեռնային Հայաստանի Հանրապետությունը (Լեռնայաստան, արմ. Լեռնահայաստան) ինքնահռչակ պետություն է, որը կարճ ժամանակ գոյատևել է ժամանակակից Սյունիքի տարածքում Ռուսաստանում քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ։
1920 թվականի օգոստոսի 10-ին ՌԽՖՍՀ-ի և Հայաստանի Հանրապետության միջև կնքվեց պայմանագիր, ըստ որի ՌԽՖՍՀ Կարմիր բանակը գրավեց Հայաստանի և Ադրբեջանական ԽՍՀ-ի միջև վիճելի տարածքները (Ղարաբաղ, Զանգեզուր և Նախիջևան):
Պայմանագրի կնքումից հետո Զանգեզուրում հայկական զորքերի հրամանատար գեներալ Դրոն հեռացավ Զանգեզուրից, սակայն նրա օգնականները՝ Կապանի շրջանի հրամանատար Գարեգին Նժդեհը և Սիսիանի շրջանի հրամանատար Պողոս Տեր-Դավթյանը, հրաժարվեցին ճանաչել Ս. համաձայնագիր՝ վախենալով, որ Զանգեզուրը կտրվի Խորհրդային Ադրբեջանին։  Կարմիր բանակը մտավ Զանգեզուր, և դաշնակցական ջոկատները կուսակցական պատերազմ մղեցին նրա դեմ (423 օր) Նրանց վիճակն արդեն անհույս էր թվում, երբ հոկտեմբերի սկզբին սկսվեց համընդհանուր ապստամբություն։  Տեր-Դավթյանը շուտով զոհվեց կարմիր բանակի հետ մարտերում, իսկ Նժդեհը միանձնյա գլխավորեց ապստամբությունը։  Նոյեմբերի 21-ին 11-րդ Կարմիր բանակի երկու բրիգադ և մի քանի դաշնակից թուրքական գումարտակներ (ընդհանուր առմամբ 1200 թուրք) ջախջախվեցին և Զանգեզուրն ամբողջությամբ անցավ նրանց վերահսկողության տակ։

25 декабря 1920 года съезд, состоявшийся в Татевском монастыре, провозгласил «Автономную Сюникскую республику», которую фактически возглавил Нжде, принявший древнее звание спарапета (главнокомандующего).
Республика Горная Армения (Лернаайастан, арм. Լեռնահայաստան) — просуществовавшее короткое время на территории современного Сюника самопровозглашённое государство периода Гражданской войны в России.
10 августа 1920 года между РСФСР и Республикой Армении было заключено соглашение, согласно которому Красная Армия РСФСР заняла спорные между Арменией и Азербайджанской ССР территории (Карабаха, Зангезура и Нахичевани).
После заключения соглашения командовавший армянскими войсками в Зангезуре генерал Дро покинул Зангезур, однако его помощники — командующий Капанским районом Гарегин Нжде и командующий Сисианским районом Погос Тер-Давтян — отказались признавать соглашение, опасаясь, что Зангезур будет отдан Советскому Азербайджану. В Зангезур вступила Красная Армия, и дашнакские отряды повели против неё партизанскую войну.(423 дня) Их положение уже казалось безнадежным, когда в начале октября вспыхнуло всеобщее восстание против Советской власти. В боях с Красной Армией вскоре погиб Тер-Давтян, и Нжде единолично возглавил восстание. К 21 ноября две бригады 11-й армии красных и несколько союзных ей турецких батальонов (всего 1200 турок) были разгромлены восставшими, и Зангезур полностью перешёл под их контроль.
“Никуда без Сюника и Арцаха. Без этого сильного позвоночника географической Армении наша целостная родина не может существовать.”
Гарегин Нждэ

On December 25, 1920, a congress held in the Tatev Monastery proclaimed the “Autonomous Syunik Republic,” which was actually headed by Nzhdeh, who accepted the ancient title of sparapet (commander-in-chief).
The Republic of Mountainous Armenia (Lernayastan, Arm. Լեռնահայաստան) is a self-proclaimed state that existed for a short time on the territory of modern Syunik during the Civil War in Russia.
On August 10, 1920, an agreement was concluded between the RSFSR and the Republic of Armenia, according to which the Red Army of the RSFSR occupied the territories disputed between Armenia and the Azerbaijan SSR (Karabakh, Zangezur and Nakhichevan).
After the conclusion of the agreement, General Dro, the commander of the Armenian troops in Zangezur, left Zangezur, but his assistants – the commander of the Kapan region Garegin Nzhdeh and the commander of the Sisian region Poghos Ter-Davtyan – refused to recognize the agreement, fearing that Zangezur would be given to Soviet Azerbaijan.  The Red Army entered Zangezur, and Dashnak detachments waged a partisan war against it. (423 days) Their situation already seemed hopeless when a general uprising against Soviet power broke out in early October.  Ter-Davtyan soon died in battles with the Red Army, and Nzhdeh single-handedly led the uprising.  By November 21, two brigades of the 11th Red Army and several allied Turkish battalions (1,200 Turks in total) were defeated by the rebels, and Zangezur completely came under their control.
“Nowhere without Syunik and Artsakh. Without this strong backbone of geographical Armenia, our integral homeland cannot exist.”
Garegin Nzhdeh

1940 թ-ի հոկտեմբերի 6-ին  բացվեց Երևանի բուսաբանական այգին։

Այժմ ՀՀ ԳԱԱ Բուսաբանության ինստիտուտի կազմում ընդգրկված գիտական, էկոկրթական, ուսումնական և ռեկրեացիոն նշանակության հաստատություն, որի գործունեության հիմնական նպատակն է Երկրագնդի տարբեր բուսաաշխարհագրական տարածաշրջաններից բարձր գեղազարդ և տնտեսապես արժեքավոր բուսատեսակների ներմուծումը, ցուցադրական գիտական հավաքածուների ստեղծումը, էկոլոգիական նոր պայմաններին դրանց հարմարողականության բացահայտումը, առավել հարմարված տեսակները քաղաքների և բնակավայրերի կանաչապատման մեջ ներդրումը։ Հիմնադրումը սկսվել է 1935 թվականից  անվանի գիտնականներ՝ Ա.Կ. Մաղաքյանի, Ա.Ա. Հախվերդովի և Ն.Վ. Միրզոևայի կողմից (տարածքը՝ 80 հա, 1100 բուսատեսակ)։Այգու կոլեկցիոն հողամասում ներկայացված են Հայաստանի մշակովի բույսերի վայրի ցեղակիցների մոտ 200 տեսակ /30 ցեղից/` հատիկավորներ, հատիկաընդավորներ, բանջարաբույսեր, հատապտղայիններ, համեմունքային և այլն։Այստեղ ներկայացված են նաև մի շարք հազվագյուտ և անհետացող բուսատեսակներ (մոտ 70 տեսակ, որոնցից 38 ներառվել են ՀՀ Կարմիր գրքի նոր հրատարակության մեջ). Հողամասում աճեցվող հազվագյուտ տեսակներից են։ Այգին ունի բազմաթիվ այլ թեմատիկ տարածքներ։ Բուսաբանական այգու տարածքում է գտնվում նաև հնէաբուսաբանական թանգարանը, որը հիմնադրվել է 2008 թվականին Ֆոլքսվագենի հիմնադրամի գերմանա-հայկական ծրագրի օգնությամբ։ Այստեղ ցուցադրված է բրածո բույսերի կենսաբազմազանությունը Հայաստանում` ներկայացված թխկիների, կաղնիների և բարդիների նմուշներով, ինչպես նաև սոսու ժամանակակից տերևների չափերի ու ձևի մեծ բազմազանությամբ։

Ереванский ботанический сад был открыт 6 октября 1940 года.  Сейчас это научное, эколого-просветительское, образовательно-рекреационное учреждение, входящее в состав Института ботаники Национальной академии наук Республики Армения, основной целью которого является завоз высокодекоративных и хозяйственно ценных видов растений из разных стран. фитогеографических регионов Земли, создание демонстрационных научных коллекций, обнаружение их приспособленности к новым экологическим условиям, наиболее адаптированных видов к городам и инвестиции в озеленение населенных пунктов.  Начало учреждению положили в 1935 году известные учёные А.К.  Магакян, А.А.  Хахвердов и Н.В.  Мирзоевой (площадь: 80 га, 1100 видов растений). На коллекционном участке сада представлено около 200 видов диких родственников культурных растений Армении (из 30 родов): бобовые, бобовые, овощи, ягоды, пряности, и др. Имеется также ряд редких и находящихся под угрозой исчезновения видов растений (около 70 видов, 38 из которых включены в новое издание Красной книги РА);  Это один из редких видов, выращиваемых на земле.  В парке есть много других тематических зон.  На территории ботанического сада находится также археоботанический музей, основанный в 2008 году с помощью немецко-армянского проекта Фонда Фольксваген.  Здесь показано биоразнообразие ископаемых растений Армении, представленное экземплярами клена, дуба и тополя, а также большое разнообразие размеров и форм листьев современного платана.

Yerevan Botanical Garden was opened on October 6, 1940.  Now it is a scientific, eco-educational, educational and recreational institution included in the Institute of Botany of the National Academy of Sciences of the Republic of Armenia, the main purpose of which is the importation of highly decorative and economically valuable plant species from different phytogeographical regions of the Earth, the creation of demonstrative scientific collections, the discovery of their adaptability to new ecological conditions, the most adapted species to cities  and investment in greening of settlements.  The establishment was started in 1935 by famous scientists A.K.  Maghakyan, A.A.  Hakhverdov and N.V.  by Mirzoeva (area: 80 ha, 1100 plant species). In the collection plot of the garden, about 200 species of wild relatives of cultivated plants of Armenia (from 30 genera) are represented: legumes, legumes, vegetables, berries, spices, etc. There are also a number of rare and  endangered plant species (about 70 species, 38 of which were included in the new edition of the RA Red Book);  They are one of the rare species grown in the land.  The park has many other themed areas.  On the territory of the botanical garden there is also the archaeobotanical museum, which was founded in 2008 with the help of the German-Armenian project of the Volkswagen Foundation.  Here, the biodiversity of fossil plants in Armenia is shown, represented by specimens of maples, oaks and poplars, as well as the great variety of sizes and shapes of modern sycamore leaves.

1701 թվականի սեպտեմբերի 8 – Մխիթար Սեբաստացին Վենետիկում հիմնում է Մխիթարյան միաբանությունը։ 

Իր գործունեության ընթացքում համայնքը հրատարակել է բազմաթիվ հայ-բանասիրական, կրոնական և այլ գիտական աշխատություններ։  

8 сентября 1701 года- Мхитар Себастаси основывает Конгрегацию Мхитаристов в Венеции. За время своей деятельности община опубликовала множество армяно-филологических, религиозных и других научных трудов.  Лозунг Мхитара и его первых учеников – «не приносить в жертву нацию ради религии и религию ради национальности».

September 8, 1701 – Mkhitar Sebastasi founded the Mekhitarist Congregation in Venice. During its activity, the community published many Armenian-philological, religious and other scientific works. The slogan of Mkhitar and his first disciples was “not to sacrifice the nation for the sake of religion and religion for the sake of nationality.”

19-րդ դարում Գյումրին (այն ժամանակ՝ Ալեքսանդրապոլ) – ըստ հնագետների, ժամանակակից Գյումրու տարածքում առաջին բնակավայրերը հայտնվել են բրոնզի դարում։ 

Հայտնի է, որ այն բնակավայրը, որտեղ այժմ գտնվում է Գյումրին, հին ժամանակներում կոչվել է Կումայրի։  8-րդ դարի ուրարտական տարեգրություններում մ.թ.ա.  ե.  Բազմիցս հիշատակվում են արշավներ դեպի Գյումրու մարզ (Էրիահի երկիր, Հայկական Շիրակ):
1555 թվականին Կումայրին ամբողջ Արևելյան Հայաստանի հետ մտել է Պարսկաստանի կազմի մեջ։  1801 թվականին Շիրակը գրավվեց ռուսական զորքերի կողմից։  1804-1813 թվականների ռուս-պարսկական պատերազմից հետո Գյումրին, ի թիվս հայկական այլ քաղաքների, մտավ Ռուսական կայսրության կազմում։  1829 թվականին քաղաք է այցելել Ա. Ս. Պուշկինը իր «Ճամփորդություն դեպի Արզրում» ժամանակ։
Քաղաքը գտնվում է Երևանից 126 կիլոմետր հեռավորության վրա՝ Շիրակի դաշտի կենտրոնական մասում, հյուսիսից, արևելքից և հարավ-արևելքից շրջապատված է Շիրակի և Փամբակի լեռնաշղթաներով և Արագածի լեռնաշղթայի հոսանքներով։  Քաղաքի բնակչությունը կազմում է ավելի քան 120 000 մարդ։  Գյումրին համարվում է Արևելյան Եվրոպայի կաթոլիկ հայերի կրոնական կենտրոնը։  Քաղաքում կան նաև ռուսական, ուկրաինական և եզդիական համայնքներ։  Հիմնադրվել է մ.թ.ա 5-րդ դարում, մինչև 1840 թվականը քաղաքը կոչվել է Կումայրի, ապա մինչև 1924 թվականը՝ Ալեքսանդրապոլ, խորհրդային իշխանության օրոք՝ Լենինական, 1992 թվականից՝ Գյումրի։
1988 թվականի դեկտեմբերին քաղաքը մեծապես տուժել է Սպիտակի աղետալի երկրաշարժի հետևանքով և վերակառուցվում է.

В XIX веке  Гюмри (тогда — Александрополь) считался неофициальной столицей Восточной Армении, По данным археологов, первые поселения на территории современного Гюмри появились в бронзовом веке. Известно, что населённый пункт, где ныне расположен Гюмри, в старину называли Кумайри. В урартских летописях VIII века до н. э. неоднократно упоминаются походы в район Гюмри (страну Эриахи, армянский Ширак).
В 1555 году Кумайри вместе со всей Восточной Арменией вошёл в состав Персии. В 1801 году Ширак был занят русскими войсками. После русско-персидской войны 1804—1813 годов Гюмри, среди прочих армянских городов, переходит в состав Российской империи. В 1829 году город посещает А. С. Пушкин в ходе своего «Путешествия в Арзрум».
Город расположен в 126 километрах от Еревана, в центральной части Ширакской равнины, окружённой с севера, востока и юго-востока Ширакским и Памбакским хребтами и отрогами горного массива Арагац. Население города — более 120 000 чел. Гюмри считается религиозным центром армян-католиков в Восточной Европе. Также в городе есть русская, украинская, езидская общины. Основан в V веке до н.э., до 1840 г. город назывался Кумайри, затем до 1924 — Александрополь, при советской власти — Ленинакан, с 1992 г. — Гюмри.
В декабре 1988 года город сильно пострадал в результате катастрофического Спитакского землетрясения, и заново отстраивается

In the 19th century, Gyumri (then Alexandropol) was considered the unofficial capital of Eastern Armenia. According to archaeologists, the first settlements on the territory of modern Gyumri appeared in the Bronze Age. It is known that the settlement where Gyumri is now located was called Kumayri in ancient times. The Urartian chronicles of the 8th century BC repeatedly mention campaigns in the Gyumri region (the country of Eriahi, Armenian Shirak). In 1555, Kumayri, along with all of Eastern Armenia, became part of Persia. In 1801, Shirak was occupied by Russian troops. After the Russo-Persian War of 1804-1813, Gyumri, along with other Armenian cities, became part of the Russian Empire. In 1829, A.S. Pushkin visited the city during his “Journey to Arzrum”.  The city is located 126 kilometers from Yerevan, in the central part of the Shirak plain, surrounded from the north, east and southeast by the Shirak and Pambak ranges and the spurs of the Aragats mountain range. The population of the city is more than 120,000 people. Gyumri is considered the religious center of Armenian Catholics in Eastern Europe. There are also Russian, Ukrainian, and Yezidi communities in the city. Founded in the 5th century BC, until 1840 the city was called Kumayri, then until 1924 – Alexandropol, under Soviet rule – Leninakan, since 1992 – Gyumri. In December 1988, the city was severely damaged as a result of the catastrophic Spitak earthquake, and is being rebuilt

1804 թվականի սեպտեմբերի 3-ին վերացվեց Երևանի բերդի պաշարումը լիակատար հաղթանակի համար շատ քիչ էր մնացել, բայց ջուրը չբավականացրեց, սկսեցին հիվանդությունները, իսկ  սպասված օգնությունն այդպես էլ չհասավ։

  Արդյունքում Ցիցիանովը վերացրեց պաշարումը և իր զորքով վերադարձավ Թիֆլիս։  Պարսիկները Երեւանում մնացին մինչեւ 1827 թվականը։

3 сентября 1804 года была снята осада Ереванской крепости.Оставалось совсем немного для полной победы, но не хватало воды, продовольствия, начались болезни, а ожидаемая помощь так и не подоспела. В итоге Цицианов снял осаду и вернулся со своим войском в Тифлис. Персы остались в Ереване вплоть до 1827 годаИз за отступления Российской армии Персы начали массовые репрессии против армян оставшихся в Ереване.

On September 3, 1804, the siege of the Yerevan fortress was lifted. There was very little left for a complete victory, but there was a shortage of water and food, diseases began, and the expected help never arrived. Due to the retreat of the Russian army, the Persians began mass repressions against the Armenians remaining in Yerevan. As a result, Tsitsianov lifted the siege and returned with his army to Tiflis. The Persians remained in Yerevan until 1827.

1991 թվականի սեպտեմբերի 2-ին  Լեռնային Ղարաբաղի մարզային և Շահումյանի շրջանային խորհուրդների համատեղ նիստում 1991թ. հռչակվեց Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետություն, Արցախի Հանրապետություն։

1992 թվականի հունվարի 6-ին ԼՂՀ առաջին գումարման խորհրդարանը՝ ԼՂՀ Գերագույն խորհուրդը, ընդունեց «Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության պետական անկախության մասին» հռչակագիրը։

1991 թվականի դեկտեմբերի 10-ին՝ Խորհրդային Միության պաշտոնական փլուզումից ընդամենը մի քանի օր առաջ, Լեռնային Ղարաբաղում միջազգային դիտորդների ներկայությամբ տեղի ունեցավ հանրաքվե, որին բնակչության ճնշող մեծամասնությունը՝ 99,89%-ը (108,615 մարդ) աջակցել է Ադրբեջանից լիակատար անկախությանը։ Դեկտեմբերի 28-ին հաջորդած խորհրդարանական ընտրություններում ընտրվեց ԼՂՀ խորհրդարանը, որը կազմեց առաջին կառավարությունը։

2 сентября 1991 года на совместной сессии Нагорно-Карабахского областного и Шаумянского районного Советов народных депутатов  в границах Нагорно-Карабахской автономной области (НКАО)  и прилегающего Шаумянского района, была провозглашена Нагорно-Карабахская Республика, Республика Арцах.
6 января 1992 года парламент НКР первого созыва – Верховный Совет НКР – принял Декларацию «О государственной независимости Нагорно-Карабахской Республики».
10 декабря 1991 года, всего за несколько дней до официального распада Советского Союза, в Нагорном Карабахе в присутствии международных наблюдателей состоялся референдум, на котором подавляющее большинство населения – 99,89% (108615 человек) высказалось за полную независимость от Азербайджана. На последовавших за этим парламентских выборах 28 декабря был избран парламент НКР, который сформировал первое правительство.

On September 2, 1991, at a joint session of the Nagorno-Karabakh regional and Shahumyan district Councils of People’s Deputies, the Nagorno-Karabakh Republic, the Republic of Artsakh, was proclaimed within the borders of the Nagorno-Karabakh Autonomous Region (NKAO) and the adjacent Shahumyan region.
On January 6, 1992, the NKR parliament of the first convocation – the NKR Supreme Council – adopted the Declaration “On the State Independence of the Nagorno-Karabakh Republic”.
On December 10, 1991, just a few days before the official collapse of the Soviet Union, a referendum was held in Nagorno-Karabakh in the presence of international observers, in which the overwhelming majority of the population – 99.89% (108,615 people) voted for complete independence from Azerbaijan. In the subsequent parliamentary elections on December 28, the NKR parliament was elected, which formed the first government.

1966 թվականի սեպտեմբերի 1. Խորհրդային Հայաստանը խնդրագիր ուղարկեց Մոսկվայի կենտրոնական իշխանություններին՝ պահանջելով Արցախը վերադարձնել Հայաստանին։ 

Ադրբեջանական կողմը սկզբունքորեն դեմ հանդես չեկավ, սակայն  ներկայացրեց անընդունելի պայմաններ, մասնավորապես՝ նրանք դեմ էին Հայկական ԽՍՀ-ին Լեռնային Ղարաբաղի Ինքնավար Մարզի մաս կազմող, բայց այն ժամանակ արդեն հիմնականում ադրբեջանցիներով բնակեցված Շուշայի շրջանի փոխանցմանը։
Միևնույն ժամանակ Լեռնային Ղարաբաղի Ինքնավար Մարզի Հայկական ԽՍՀ-ի կազմի մեջ ներառելու հարցը քննարկելիս Ադրբեջանը իրենց  հարակից և  ադրբեջանցիներով  բնակեցված Հայկական ԽՍՀ Ազիզբեյի, Վեդինի և Կարաբաղդարի շրջանները իբր թե  այդ տարածքների բացառիկ մշակութային և տնտեսական հետամնացությունը՝ հաշվի առնել և դրանք Ադրբեջանին հանձնելը հնարավորություն կտա բարելավելու նյութա-կենցաղային պայմանները և մշակութային ու քաղաքական ծառայությունները բնակչությանը։

1 сентября 1966 года: Советская Армения направила петицию центральным властям в Москве с требованием вернуть Арцах Армении. Азербайджанская сторона принципиально  не стала возрождать но представила неприемлемые условия в частности- возразили  с передачей Армянской ССР Шушинского района,  входящего в состав Нагорно-Карабахской автономной области, но населённого на тот момент уже  в основном азербайджанцами.
Одновременно посчитали  необходимым  , что бы при рассмотрении вопроса о включении НКАО в состав Армянской ССР должен быть рассмотрен и вопрос о включении в состав Азербайджанской ССР Азизбековского, Вединского и Карабагдарского районов Армянской ССР, примыкающих к Азербайджанской республике и населённых преимущественно азербайджанцами. Учитывая исключительную культурную и экономическую отсталость этих районов, передача их Азербайджану даст возможность улучшить материально-бытовые условия и культурно-политическое обслуживание населения.

September 1, 1966.  Soviet Armenia sent a petition to the central authorities in Moscow with the demand to return Artsakh to Armenia.  In principle, the Azerbaijani side did not start to revive, but presented unacceptable conditions, in particular, they objected to the transfer of the Shushin district to the Armenian SSR, which is part of the Nagorno-Karabakh Autonomous Region, but which was already populated by Azerbaijanis at that time.
At the same time, they considered it necessary that when considering the issue of the inclusion of the NKAO in the Armenian SSR, the issue of the inclusion of the Azizbekov, Vedin and Karabagdar districts of the Armenian SSR, adjacent to the Republic of Azerbaijan and populated mainly by Azerbaijanis, should also be considered.  Taking into account the exceptional cultural and economic backwardness of these regions, their transfer to Azerbaijan will give an opportunity to improve the material and living conditions and the cultural and political service of the population.

1990 թվականի օգոստոսի 23-ին ՀԽՍՀ Գերագույն խորհուրդն ընդունեց Հայաստանի Անկախության հռչակագիրը։

Փաստաթուղթը հռչակեց «անկախ պետականության ստեղծման գործընթացի սկիզբը»։

«Հայկական ԽՍՀ-ն վերանվանվե հռչակել է Հայաստանի Հանրապետություն՝ կրճատ՝ Հայաստան։  Հայաստանի Հանրապետությունն ունի իր դրոշը, զինանշանն ու հիմնը։  Հայաստանի Հանրապետությունը ինքնիշխան պետություն է՝ օժտված պետական իշխանության գերակայությամբ, անկախությամբ և լիարժեք իրավունքներով»,- ասված է հռչակագրում։

Մեկ տարի անց՝ 1991 թվականի սեպտեմբերի 21-ին, Հայաստանում անցկացվեց անկախության հանրաքվե, որի մասնակիցների 94,99%-ը քվեարկեց Հայաստանի անկախության օգտին։

23 августа 1990 года Верховный Совет Армянской ССР принял Декларацию о независимости Армении.

Документ провозгласил «начало процесса утверждения независимой государственности».

«Армянская ССР переименовывается в Республику Армения, сокращенно – Армения. Республика Армения имеет свой флаг, герб и гимн. Республика Армения – суверенное государство, наделенное верховенством государственной власти, независимостью, полноправием», – говорится в декларации.

Уже через год, 21 сентября 1991 года, в Армении прошел референдум о независимости, на котором 94,99% участников проголосовали за независимость Армении.

On August 23, 1990, the Supreme Council of the Armenian SSR adopted the Declaration of Independence of Armenia.

The document proclaimed “the beginning of the process of establishing independent statehood.”

“The Armenian SSR is renamed the Republic of Armenia, or Armenia for short. The Republic of Armenia has its own flag, coat of arms, and anthem. The Republic of Armenia is a sovereign state, endowed with the supremacy of state power, independence, and full rights,” the declaration states.

A year later, on September 21, 1991, a referendum on independence was held in Armenia, in which 94.99% of participants voted for the independence of Armenia.

Օգոստոսի 11-ին Նավասարդի տոնն է. Հայկական տոմարով սկսվում է նոր տարին

Ըստ ավանդության Հայկ Նահապետը, չցանկանալով հպատակվել Ասորեստանի տիրակալ Բելին, իր տոհմով Բաբելոնից գալիս է Արարատի երկիրը: Բելը որոշում է ուժով հնազանդեցնել նրան և մեծ զորքով մտնում է Արարատի երկիր: Հայկը որդիներով ու թոռներով ընդառաջ է գնում Բելի զորաբանակին և Վանա լճի ափին մարտի բռնվում: Մ. թ. ա. 2492 թ-ի օգոստոսի 11-ին սկսվում է ահեղ ճակատամարտը: Կռվի ժամանակ, ճանաչելով Բելին, Հայկը երեքթևյան նետով հարվածում է նրա կրծքին, որը, դուրս գալով Բելի թիկունքից, խրվում է գետնի մեջ: Բելն անշնչացած տապալվում է, իսկ ջախջախված բաբելական բանակը փախուստի է դիմում:

Ի պատիվ Հայկի հաղթանակի՝ հայկական Նոր տարին՝ տարեսկիզբը, համարվել է օգոստոսի 11-ը: Այնուհետև Հայկական օրացույցը կոչվել է Բուն Հայկա թվական, որտեղ ամսանունները կոչվել են Հայկի 12 ուստրերի և դուստրերի անուններով: Հայկը ճակատամարտի տեղում կառուցել է Հայք դաստակերտը, որի անունով շրջակա գավառը կոչվել է Հայոց ձոր, իսկ այն բլուրը, որտեղ սպանվել է Բելը՝ Գերեզմանք:

Հայկի սերունդը նրա անունով կոչվել է Հայկազունք, Հայկազարմք, Հայք, իսկ երկիրը՝ Հայք, Հայոց աշխարհ, Հայոց տուն, Հայաստան: Ըստ ավանդավեպի՝ Հայկը հայ ժողովրդի անվանադիր նախնին է և ռազմի գերագույն աստվածը: Նավասարդը  հայկական տոմարի առաջին ամիսն է։ Կազմված է «նավ» (նոր) և «սարդ» (տարի) բառերից և նշանակում է «նոր տարի»։

Նավասարդյան օրերը հայերը տոնում էին առանձին շուքով՝ խրախճանքներով ու տոնախմբություններով: Նոր տարին սկսվում էր նավասարդի (օգոստոս) մեկից և տևում մեկ շաբաթ: Մեծարում էին Անահիտ ու Աստղիկ աստվածուհիներին, ինչպես նաև Վահագն դյուցազնին, որոնք ժողովրդի մոտ բարի համբավ ունեին: Նավասարդի կամ Ամանորի աստվածը հայ դիցաբանության մեջ համարվում էր պտուղների պահապանը և մարդկանց կերակրողը։ Նրա արձանը գտնվում էր Բագավանում, որը հեթանոս հայերի նշանավոր ուխտատեղիներից մեկն էր։ Այստեղ կառուցված էր մի առանձին հյուրանոց, ուր պատսպարան էին գտնում և կերակրվում օտարական անցորդները և եկվոր ուխտավորները։

Տոնակատարությանը ներկա էր լինում թագավորն իր շքախմբով։ Դուրս էր բերվում նաև բանակը: Մինչև հարյուր քսան հազար զինվորականներ էին մասնակցում։ Այդ օրը Արածանիի ափին կարելի էր տեսնել գույնզգույն վրաններ, գետափն ստանում էր վրանաքաղաքի տեսք՝ տարածվելով դաշտերի և բլուրների վրա։

Ուխտավորները զոհաբերության համար բերում էին խոյեր, աղավնիներ, խոշոր եղջերավոր անասուններ, որոնց եղջյուրները ներկում էին զանազան գույներով։ Գիշերները խարույկ էին վառում, որոնց բոցերի վրայով ցատկում էին երեխաները և պատանիները, չար ոգիներից ազատ լինելու համար: Նավասարդյան տոնի առթիվ հավաքված բազմությունը իր հետ բերում էր նաև տարվա պտուղների առաջին բերքը։ Այդ ժամանակ կատարվում էին մեծահանդես արարողություններ, տեղի էին ունենում ձիարշավներ, եղջերուների վազք և բաց էին թողնում հազարավոր աղավնիներ։ Այդ օրը յուրահատուկ կերակուրներ և ուտելիք էին պատրաստում։ Ճոխ սեղան էին բացում և ընտանիքի բոլոր անդամներն ուրախությամբ էին դիմավորում Նավասարդը։
Կար նաև տոպրակ կախելու սովորությունը։ Երդիկներից կախում էին գույնզգույն գուլպաներ, այն ակնկալությամբ, որ դրանց մեջ Նոր տարվա նվերներ կհայտնվեն:

Նավասարդը նշվում է նաև մեր օրերում՝ Գառնիի տաճարում: Տոնակատարության ժամանակ պատրաստվում են ավանդական հայկական ուտեստներ: Տոնը ուղեկցվում է ազգային պարերով, երգերով, խաղերով ու գուշակություններով:

11 августа – праздник Навасарда, новый  год, по древней  армянской традиции

По преданию, Айк Нахапет, не желая подчиняться Белу, правителю Ассирии, пришел со своим родом из Вавилона в землю Арарат.  Бел решает подчинить его силой и с большим войском вступает в землю Араратскую.  Айк вместе со своими сыновьями и внуками пошел навстречу казармам Бели и сражался на берегу озера Вана.  М.  год  а.  11 августа 2492 года начинается страшная битва.  Во время боя, узнав Бела, Айк попадает ему в грудь трехконечной стрелой, которая, выйдя из спины Бела, погружается в землю.  Бел падает, задыхаясь, и побежденная вавилонская армия бежит.

В честь победы Айка 11 августа считалось Армянским Новым годом, началом года.  Тогда армянский календарь назывался календарем Бун Айка, где месяцы назывались в честь 12 жен и дочерей Айка.  На месте битвы Айк построил Айк Датакерт, после чего окружающая его провинция стала называться Армянской долиной, а холм, где был убит Бел, – Кладбищем.

Поколение Айка было названо в его честь Айказунк, Айказармк, Айк, а страна получила название Айк, Армянский Мир, Армянский Дом, Армения.  По легенде, Айк – номинальный предок армянского народа и верховный бог войны.  Навасард – первый месяц армянского Томара.  Оно состоит из слов «нав» (новый) и «сард» (год) и означает «новый год».

Армяне отмечали дни Навасарда с особой пышностью и церемонией.  Новый год начинался первого числа августа (августа) и длился неделю.  Они почитали богинь Анаит и Астхик, а также герцога Ваагна, имевшего хорошую репутацию в народе.  В армянской мифологии Навасарди или бог Нового года считался хранителем фруктов и кормителем людей.  Его статуя находилась в Багаване, который был одним из известных мест паломничества армян-язычников.  Здесь была построена отдельная гостиница, где находили приют и кормились иностранные прохожие и прибывающие паломники.

August 11 is Navasard’s holiday.  The year  begins with the Armenian tomar

According to the tradition, Hayk Nahapet, not wanting to submit to Bel, the ruler of Assyria, came with his lineage from Babylon to the land of Ararat.  Bel decides to subdue him by force and enters the land of Ararat with a large army.  Hayk, along with his sons and grandsons, went to meet the Beli barracks and fought on the shores of Lake Vana.  M.  year  a.  On August 11, 2492, a terrible battle begins.  During the fight, recognizing Bel, Hayk hits him in the chest with a three-pronged arrow, which, coming out from Bel’s back, sinks into the ground.  Bel falls breathless, and the defeated Babylonian army flees.

In honor of Hayk’s victory, August 11 was considered the Armenian New Year, the beginning of the year.  Then the Armenian calendar was called Bun Hayka calendar, where the months were named after Hayk’s 12 wives and daughters.  Hayk built Hayk Datakert on the site of the battle, after which the surrounding province was called Armenian Valley, and the hill where Bel was killed was called Graveyard.

Hayk’s generation was named after him Haykazunk, Haykazarmk, Hayk, and the country was named Hayk, Armenian World, Armenian House, Armenia.  According to legend, Hayk is the nominal ancestor of the Armenian people and the supreme god of war.  Navasard is the first month of the Armenian Tomar.  It is composed of the words “nav” (new) and “sard” (year) and means “new year”.

Armenians celebrated the days of Navasard with special pomp and ceremony.  The new year began on the first of the month of August (August) and lasted for a week.  They revered the goddesses Anahit and Astghik, as well as Duke Vahagn, who had a good reputation among the people.  In Armenian mythology, Navasardi or New Year’s god was considered the keeper of fruits and the feeder of people.  His statue was located in Bagavan, which was one of the famous pilgrimage sites of pagan Armenians.  A separate hotel was built here, where foreign passers-by and incoming pilgrims found shelter and were fed.

1982 թվականի օգոստոսի 7 – Հայաստանի Ազատագրության  Գաղտնի Բանակի զինյալները հարձակվեցին  Անկարայի Էսենբոգա օդանավակայանի վրա, զոհվել է 10 մարդ։

Հարձակման անմիջական հեղինակներն էին Զոհրաբ Սարգսյանը և Լևոն Էքմեքջյանը, նրանք ռումբը պայթեցին սպասասրահի մեջտեղում, այնուհետև ինքնաձիքներով կրակ  բացեցին անձնագրային հսկողության աշխատակիցների և  ինքնաթիռը նստելու համար հերթագրված ուղևորների վրա։ կրակելով նաև փախչող ուղևորների վրա՝ բղավելով.
Հետո նրանք վազել են սրճարան, որտեղ 20 պատանդ են վերցրել։  Թուրքական հատուկ ջոկատայինների կողմից սրճարան գրոհի ժամանակ Սարգսյանը սպանվել է, իսկ Էքմեքջյանը վիրավորվել և վերևարվել։
Դատարանը Էքմեքջյանին մեղավոր ճանաչեց «զինված գործողություն կատարելու մեջ, որի նպատակն էր առանձնացնել երկրի ամբողջ տարածքը կամ դրա մի մասը և հանձնել այն մեկ այլ երկրի ինքնիշխանության տակ» և 1982 թվականի սեպտեմբերի 7-ին դատապարտեց նրան մահապատժի։

7  августа 1982 года — боевики Армянской секретной армии освобождения Армении совершили нападение на аэропорт Эсенбога в Анкаре, 10 убитых
Непосредственными исполнителями нападения были Зохраб Саркисян и Левон Экмекджян (Экмекчян), которые взорвали бомбу посреди  зала ожидания, а затем открыли огонь из автоматов по сотрудникам паспортного контроля и пассажирам, которые стояли в очереди на посадку на рейс KLM, стреляя по бегущим пассажирам, кричали: «Более миллиона наших погибло, что с того, если 25 из вас умрёт?»
Потом забежали в кафетерий, где захватили 20 заложников. Во время штурма кафетерия турецким спецназом Саркисян был убит, а Экмекджян ранен и взят в плен.
Суд признал Экмекджяна виновным в совершении «вооружённой акции с целью отделения всей или части территории страны и перевода её под суверенитет другой страны» и 7 сентября 1982 года приговорил его к смертной казни

August 7, 1982 – militants of the Armenian Secret Army for the Liberation of Armenia attacked Esenboga Airport in Ankara, 10 killed
The direct perpetrators of the attack were Zohrab Sargsyan and Levon Ekmekjian (Ekmekjian), who detonated a bomb in the middle of the waiting room and then opened fire with machine guns on the passport control officers and passengers who were queuing to board the KLM flight, shooting at the fleeing passengers, shouting:  “More than a million of us died, so what if 25 of you die?”
Then they ran into the cafeteria, where they took 20 hostages.  During the storming of the cafeteria by Turkish special forces, Sargsyan was killed, and Ekmekdjian was wounded and captured.
The court found Ekmekdjian guilty of committing “an armed action with the aim of separating all or part of the country’s territory and transferring it under the sovereignty of another country” and sentenced him to death on September 7, 1982