1910 թվականի նոյեմբերի 20-ին մահացել  է համաշխարհային և ռուս գրականության դասական Լև Նիկոլայի Տոլստոյը 

Երբ գրողը հեռացավ կյանքից, ռուս  հոգեւորականները, ռուսական եկեղեցու կանոններին համապատասխան, հրաժարվեցին կատարել գրողի հոգեհանգստի արարողությունը։
Գոյություն ունի արխիվային փաստաթուղթ, ըստ որի՝ Տոլստոյի հուղարկավորության օրը Սանկտ Պետերբուրգի Հայ Առաքելական եկեղեցում մեծ գրողի պատվին սգո աղոթք է կատարվել։
Սանկտ Պետերբուրգի անվտանգության վարչության պետ, գնդապետ ֆոն Կոտենի զեկուցումը Ռուսական կայսրության ներքին գործերի նախարար Պյոտր Ստոլիպինին. «…ժամը 12-ին հայ Եկեղեցում, կայացավ հոգեհանգստի արարողությունը   որին մասնակցում էին մոտ 200 հոգի ՝ հիմնականում հայեր, և ուսանողության  մի փոքր մասը։  Արարողության ավարտին հավատացյալները ցրվեցին, սակայն մի քանի րոպե անց ուսանողներն ու ուսանողուհիները սկսեցին ժամանել եկեղեցի։  Հայ հոգեւորականները երկրորդ անգամ կատարեցին հոգեհանգստյան արարողություն, որի ավարտից հետո եկեղեցին այլեւս չէր կարող ընդունել բոլոր հավատացյալներին, որոնց մի զգալի մասը կանգնած էր հայկական եկեղեցու գավթում և բակում։   Արարողության ավարտին գավիթում և եկեղեցու բակի մէջ բոլորը երգեցին «Հավերժ հիշատակ»ը…»։

20  ноября  1910 года-  скончался Лев николаевич  Толстой- классик мировой и русской литературы- заупокойный молебен проведенный армянской церковью по отлученному от Русской Православной Церкви и преданному анафеме Толстому  мог стать поводом к осложнению  отношений между Русской и Армянской церквями. Однако, история не получила публичной огласки В феврале 1901 года Толстой был предан анафеме. Через девять лет, когда писатель отошел в мир иной, священнослужители, согласно правилам русской церкви, отказались отпевать писателя.
Существует  архивный документ, согласно которому в день похорон Толстого в Армянской Апостольской церкви Санкт-Петербурга была проведена заупокойная молитва в честь великого писателя.
Доклад начальника Петербургского охранного отделения полковника фон Коттена министру внутренних дел Российской империи Петру Столыпину: «….в 12 часов дня была отслужена в Армянской церкви панихида по покойному Л. Н. Толстому, на которой присутствовало около 200 человек молящихся, преимущественно армян, и незначительная часть учащейся молодёжи. По окончании панихиды молящиеся разошлись, но чрез несколько минут в церковь начали прибывать студенты и курсистки. Армянское духовенство вторично совершило панихиду, к концу которой церковь уже не могла вместить всех молящихся, значительная часть которых стояла на паперти и во дворе при Армянской церкви. По окончании панихиды все находившиеся на паперти и на церковном дворе пропели «Вечная память»…»

2001 թվականի նոյեմբերի 19-ին Երեւանում մահացել է ճարտարապետ Բաղդասար Հայրապետի Արզումանյանը։   ՀԽՍՀ վաստակավոր շինարար։ 

Ծնվել է  Բորիսովկա գյուղից (Սիսիանսկի շրջան)  Նա մեծ ներդրում է ունեցել Մայր Աթոռի նոր ճարտարապետական կառույցների նախագծման և կառուցման գործում։
Սանկտ Պետերբուրգի Սուրբ Եկատերինա եկեղեցին (1993 թ.):
Հեղինակ է մի շարք հազվագյուտ գեղարվեստական և կիրառական աշխատանքների, որոնք կազմում են Մայր Աթոռի հարդարանքը։   Դրանցից չի կարելի չառանձնացնել ոսկե այբուբենը, ոսկե Մեծ Խաչը, Հայաստանի ոսկե զինանշանը և տաճարի ոսկե մանրանկարը և այլն։
Արզումանյանի նախագծով իրականացվել են Մեսրոպ Մաշտոցի դամբարանը վերակառուցումը, Երևանի կոնյակի գործարանի նոր շենքը և Էրեբունի թանգարանի ճակատը։

19 ноября 2001 года в Ереване- скончался Багдасар Айрапетович Арзуманян- архитектор.  Заслуженный строитель СССР. Уроженец села Борисовка (Сисианский р-он)
Внес большой вклад в проектирование и строительство новых архитектурных сооружений Первопрестольного Эчмиадзина.
Церкви Сурб Катарине  в Санкт-Петербурге (1993).
Является автором ряда редких художественных и прикладных произведений, составляющих украшение Первопрестольного.  Среди них нельзя не выделить золотой алфавит, золотой Большой Крест, золотой герб Армении и золотую миниатюру Кафедрального собора и т. д.
По проекту Арзуманяна были построены  мавзолей Месропа Маштоца (реконструкция), новое здание  Ереванского коньячного завода, фасадная часть музея Эребуни.

On November 19, 2001, Baghdasar Hayrapet Arzumanyan, an architect, passed away in Yerevan. Honored Builder of the USSR. A native of the village of Borisovka (Sisian region)
He made a great contribution to the design and construction of new architectural structures of the Mother See of Etchmiadzin.
The Surb Catherine Church in St. Petersburg (1993).
He is the author of a number of rare works of art and applied art that adorn the Mother See. Among them, it is impossible not to highlight the golden alphabet, the golden Great Cross, the golden coat of arms of Armenia and the golden miniature of the Cathedral, etc.
According to Arzumanyan’s design, the Mausoleum of Mesrop Mashtots (reconstruction), the new building of the Yerevan Brandy Factory, and the façade of the Erebuni Museum were built.

1918 թվականի նոյեմբերի 19-ին Կոստանդնուպոլսում վախճանվել է աստվածաբան, հայագետ, պատմաբան, բանասեր, հռետոր, ազգային պահպանողական ուղղության հասարակական գործիչ Մալախի Օրմանյանը։  

Թողել է հարուստ գրական, գիտական, մատենագիտական ժառանգություն, եկեղեցու պատմության մի շարք կոթողային աշխատություններ։
Ղեկավարել է ՀԱԵ մի շարք թեմեր։  Նա Կոստանդնուպոլսի պատրիարքն էր՝ հեռացացվեց  ծխականների պահանջով , որոնք դժգոհ էին սուլթան Աբդուլ Համիդի կազմակերպած հայկական ջարդերի ժամանակ նրա զգուշավոր ու լուռ պահվածքից։
Աստվածաբանություն է դասավանդել Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանում։ 
Ռուսաստանի հակահայ քաղաքականության մասին նրա ելույթները գրավեցին ցարական իշխանությունների ուշադրությունը, և նա վտարվեց Ռուսական կայսրությունից։

19 ноября 1918 года в Константинополе- скончался- Малахия Орманян- богослов, арменовед, историк, филолог, оратор, общественный деятель национально-консервативного направления.Был самым видным и плодовитым армянским учёным- священнослужителем того времени.  Он оставил богатое литературное, научное, библиографическое наследие, ряд монументальных произведений церковной истории.
Возглавлял ряд Епархий ААЦ. Был Патриархом Константинополя, покинул по требованию прихожан недовольных его осторожным и молчаливым поведением во время армянской резни организованной султаном Абдул Гамидом .
Преподавал  богословие в Эчмиадзинской семинарии Геворгян. При его посредничестве  его ученики такие
как  Комитас, будущий католикос  Геворг  Чорекчян и другие продолжили свое образование в европейских университетах.
Его выступления   о анти-армянской политике России привлекли внимание царских властей, и он был выслан из пределов Российской империи.

On November 19, 1918, Malachi Ormanyan, a theologian, Armenologist, historian, philologist, orator, and public figure of the national-conservative movement, died in Constantinople. He was the most prominent and prolific Armenian scholar-clergyman of that time. He left behind a rich literary, scientific, and bibliographical legacy, and a number of monumental works of church history.
He headed a number of Dioceses of the Armenian Apostolic Church. He was the Patriarch of Constantinople, and left at the request of parishioners who were dissatisfied with his cautious and silent behavior during the Armenian massacres organized by Sultan Abdul Hamid.
He taught theology at the Echmiadzin Seminary Gevorgyan. Through his mediation, his students such as Komitas, the future Catholicos Gevorg Chorekchyan, and others continued their education in European universities.
His speeches about Russia’s anti-Armenian policy attracted the attention of the tsarist authorities, and he was expelled from the Russian Empire.

1840 թ-ի նոյեմբերի 17-ին  Վանում ծնվել 1892 թ-ի  նոյեմբերի 17-ին Կոստանդնուպոլսում- մահացել է Գարեգին եպիսկոպոս Սրվանձտյանցը– հոգևորական, բանասեր-բանահավաք, ազգագրագետ, հասարակական գործիչ։

Նրա մեջ ինքնօրինակ ձևով դրսևորվել են 1850-1860-ական թվականների հայ ազգային լուսավորիչներին և 1870-1880-ական թվականների լուսավորական դեմոկրատներին բնորոշ աշխարհայացքային գծերը։ Նրա գործունեությունը իր ապրած ժամանակաշրջանի հայ հասարակական մտքի առաջավոր գործիչների արծարծած ժողովրդական-հայրենասիրական և ազգային-ազատագրական գաղափարների յուրովի արձագանքն է։։ Որպես նվիրակ ու քարոզիչ, 1860-1861 թթ. շրջագայել է հայոց զանազան գավառներում և իր ակնարկներում և թղթակցություններում ճշմարտացիորեն նկարագրել հարստահարիչներից հայ աշխատավորության կրած տառապանքները։ Դա գրավել է օսմանյան կառավարության ուշադրությունը և նա առնվել է գաղտնի հսկողության տակ։ Շրջագայության ընթացքում Սրվանձտյանը հավաքել և պարբերաբար հրապարակել է նաև ժողովրդական բառ ու բանի նմուշներ։ Նրա նախաձեռնությամբ դպրոցներ են բացվել հայկական տարբեր բնակավայրերում։ 1867 թ. Կարինում ձեռնադրվել է վարդապետ և ուղարկվել Վան, որպես քարոզիչ։ Եղել է հայաբնակ բազմաթիվ վայրերում, ծանոթացել հայ ժողովրդի կյանքին ու կենցաղին, միաժամանակ գրի առել ժողովրդական բանավոր ստեղծագործության լավագույն նմուշները, նկարագրել ազգային ծեսերը, սովորույթները, հավատալիքները։։ Մասնակցել «Սև խաչ» հայրենասիրական գաղտնի կազմակերպության աշխատանքներին։ 1881 թ. կառավարության հրամանով հեռացել է Վանից։ 1886 թ. Էջմիածնում օծվել է եպիսկոպոս, նշանակվել Տրապիզոնի, այնուհետ՝ Տարոնի վիճակավոր առաջնորդ, միաժամանակ՝ Մշո Սուրբ Կարապետ վանքի վանահայր։ Գարեգին Սրվանձտյանի քարոզչական-հայրենասիրական եռանդուն գործունեությունը հարուցել է սուլթանի դժգոհությունը։ Պատրիարքի հրամանով, որպես քաղաքականապես անբարեհույս անձ, Սրվանձտյանը պաշտոնազրկվել է և ուղարկվել Կոստանդնուպոլիս, որտեղ խիստ հսկողության պայմաններում աշխատել է Բերայի Սուրբ Երրորդության եկեղեցու քարոզիչ։ Նրա «Գրոց ու բրոց»-ը (1874) ավանդությունների ու զրույցների ժողովածու է, որի հավելվածում տպագրված է «Սասնա ծռեր» էպոսի իր հայտնաբերած ու գրառած առաջին պատումը՝ «Սասունցի Դաւիթ կամ Մհերի դուռ» վերնագրով։ Այս գրառումը հարազատությամբ և ամբողջականությամբ շուրջ 150 տպագիր ու անտիպ տարբերակների մեջ համարվում է լավագույններից մեկը։«Պատմութիւն վասն Դաւթի եւ Մովսէս Խորենացւոյ», «Թուղթ Դիոնիսիոսի» և «Թեշէ Պոլօ» բանավոր զրույցը։ «Մանանա»-ն (1876) բաղկացած է «Հայրենեաց վէպք եւ զրոյցք», «Երգք եւ նուագք հայրենեաց», «Հանելուկներ, առակներ, նորելուկներ» և այլ բաժիններից, ժողովածույում տրված է նաև Վանի թաղամասերի ու պատմական հուշարձանների նկարագիրը, ներառված են հեքիաթներ։ «Թորոս Աղբար»-ում (1879-1884 և ռուսական հրատարակություն 1887) շոշափված են երկրի արդյունաբերության, գյուղատնտեսության և հայերի արտագնացության ու գաղթականության հետ կապված հարցեր, իսկ «Համով-հոտով»-ում (1884) նկարագրված են Հայաստանի տեղավայրերը, պատմական հուշարձանները, կլիման, ներկայացված են Մովսես Խորենացին, Եղիշեն, Գրիգոր Նարեկացին և այլք։ Զետեղված են հեքիաթներ («Իմաստուն ջուլհակ», «Օձամանուկ եւ Արևահատ», «Դըժիկոն» և այլն), գեղջկական երգեր («Սիրտս նման էր…», «Լուսնակն անուշ», «Արտուտիկ», «Կոտ ու կէս կորեկ» և այլն)։

17 ноября 1840 года в Ване родился ,  17 ноября 1892 года в Константинополе- скончался  Карегин  Срвандзтянц, священнослужитель, епископ, филолог-коллекционер, этнограф, общественный деятель.  считается пионером армянских фольклористов и этнографов, в котором своеобразно проявились мировоззренческие черты, свойственные армянским национальным просветителям 1850-1860-х годов и просвещенным демократам 1870-1880-х годов.  Его деятельность является своеобразным откликом на народно-патриотические и национально-освободительные идеи, высказанные ведущими деятелями армянской общественной мысли того периода, когда он жил.  Будучи монахом и проповедником, 1860-1861 гг.  объехал различные провинции Армении и в своих обзорах и переписке правдиво описывал страдания армянских рабочих от угнетателей.  Это привлекло внимание правительства Османской империи, и за ним установили тайное наблюдение.  Во время гастролей Срвандзтян также собирал и регулярно публиковал образцы народных слов и вещей.  По его инициативе в различных армянских населенных пунктах были открыты школы.В 1867 году  Он был рукоположен в священники в Карине и направлен в Ван проповедником.  Он был во многих населенных армянами местах, знакомился с жизнью и бытом армянского народа, а вместе с тем записывал лучшие образцы народно-устного творчества, описывал национальные обряды, обычаи и верования.  Участвовать в деятельности тайной патриотической организации «Черный крест».  В 1881 году  он покинул Ван по приказу правительства.  В 1886 году  Он был рукоположен во епископа в Эчмиадзине, назначен игуменом Трапезунда, затем Тарона и одновременно настоятелем монастыря Святого Карапета в Мчо.  Ретивая агитационная и патриотическая деятельность Гарегина Срвандзтяна вызвала неудовольствие султана.  По приказу Патриарха, как политически безнадежный человек, Срвандзтян был уволен и отправлен в Константинополь, где под строгим надзором работал проповедником церкви Святой Троицы в Бере.  Его «Гроц у брот» (1874) представляет собой сборник преданий и бесед, в приложении к которому напечатан первый рассказ открытого им и записанного эпоса «Сасна Црер» под названием «Сасунци Давид или дверь Мгера». “.  Эта запись считается одной из лучших среди 150 печатных и нетипизированных версий благодаря своей полноте и полноте Устной беседы «Истории Давида и Мовсеса Хоренаци», «Бумаги Дионисия» и «Теше Поло».  «Манана» (1876 г.) состоит из «Родных повестей и поэм», «Родных песен и песен», «Загадок, басен, повестей» и других разделов, в сборнике также даны описания районов и исторических памятников Вана, сказки. включены.  В «Торосе Ахбаре» (1879-1884 гг. и русском издании 1887 г.) затрагиваются вопросы, связанные с промышленностью страны, сельским хозяйством и эмиграцией и эмиграцией армян, а в «Хамов-Хотове» (1884 г.) – местности, исторические памятники, климат. Армении, представлены Мовсес Хоренаци, Егише, Григор Нарекаци и другие.  Есть сказки («Мудрая ткачиха», «Змея и ловец солнца», «Джикон» и др.), народные песни («Мое сердце было как…», «Луснак ануш», «Артутик», «Пополам». просо» и др.).

Karekin Srvandztyants, a clergyman, bishop, philologist-collector, ethnographer and public figure, was born in Van on November 17, 1840 and died in Constantinople on November 17, 1892. He is considered a pioneer of Armenian folklorists and ethnographers, in whom the ideological features characteristic of the Armenian national educators of the 1850-1860s and the enlightened democrats of the 1870-1880s were uniquely manifested. His activities are a unique response to the national patriotic and national liberation ideas expressed by the leading figures of Armenian public thought of the period in which he lived. As a monk and preacher, in 1860-1861 he traveled to various provinces of Armenia and in his reviews and correspondence truthfully described the suffering of Armenian workers from the oppressors.  This attracted the attention of the Ottoman government, and he was placed under secret surveillance. During his tours, Srvandztyan also collected and regularly published samples of folk words and things. On his initiative, schools were opened in various Armenian settlements.In 1867, he was ordained a priest in Karin and sent to Van as a preacher. He visited many places populated by Armenians, became acquainted with the life and customs of the Armenian people, and at the same time recorded the best examples of folklore, described national rites, customs and beliefs. Participated in the activities of the secret patriotic organization “Black Cross”. In 1881, he left Van by order of the government. In 1886, he was ordained a bishop in Echmiadzin, appointed abbot of Trebizond, then Taron and at the same time abbot of the monastery of St. Karapet in Mcho. The zealous agitational and patriotic activities of Garegin Srvandztyan aroused the displeasure of the Sultan.  By order of the Patriarch, as a politically hopeless person, Srvandztyan was dismissed and sent to Constantinople, where he worked under strict supervision as a preacher at the Church of the Holy Trinity in Bere. His Grots u Brot (1874) is a collection of legends and conversations, in the appendix to which the first story of the epic Sasna Tsrer, discovered by him and recorded, was published under the title Sasuntsi David or the Door of Mher.  “. This record is considered one of the best among 150 printed and untyped versions due to its completeness and the completeness of the Oral conversation “The History of David and Movses Khorenatsi”, “Dionysius’ Paper” and “Teshe Polo”. “Manana” (1876) consists of “Native Stories and Poems”, “Native Songs and Songs”, “Riddles, Fables, Stories” and other sections, the collection also provides descriptions of the regions and historical monuments of Van, fairy tales are included. In “Toros Akhbar” (1879-1884 and the Russian edition of 1887) issues related to the country’s industry, agriculture and emigration and emigration of Armenians are touched upon, and in “Hamov-Khotov” (1884) – localities, historical monuments, climate. Armenia, Movses Khorenatsi, Yeghishe are presented,  Grigor Narekatsi and others. There are fairy tales (“The Wise Weaver”, “The Snake and the Suncatcher”, “Dzhikon”, etc.), folk songs (“My heart was like…”, “Lusnak Anush”, “Artutik”, “Popolam” millet”, etc.).

17 Kasım 1840’ta Van’da doğan, 17 Kasım 1892’de Konstantinopolis’te ölen Karegin Piskoposu Srvandztyants, din adamı, filolog-koleksiyoncu, etnograf, halk figürü.  1850-1860’ların Ermeni ulusal aydınlayıcılarının ve 1870-1880’lerin aydın demokratlarının karakteristik dünya görüşü özelliklerinin benzersiz bir şekilde ortaya çıktığı Ermeni halk koleksiyoncularının ve etnograflarının öncüsü olarak kabul edilir.  Onun faaliyeti, yaşadığı dönemin Ermeni kamuoyu düşüncesinin önde gelen isimlerinin ifade ettiği popüler-yurtsever ve ulusal-kurtuluş fikirlerine eşsiz bir yanıttır.  Bir keşiş ve vaiz olarak, 1860-1861.  Çeşitli Ermeni illerini gezerek, yaptığı incelemelerde ve yazışmalarında Ermeni işçilerin zalimler karşısında çektiği acıları doğru bir şekilde anlattı.  Bu durum Osmanlı hükümetinin dikkatini çekti ve gizli takibe alındı.  Tur sırasında Srvandztyan ayrıca halk sözleri ve benzeri şeylerden örnekler topladı ve düzenli olarak yayınladı.  Onun girişimiyle farklı Ermeni yerleşim yerlerinde okullar açıldı.1867’de Karina’da papaz olarak atandı ve vaiz olarak Van’a gönderildi.  Ermenilerin yaşadığı birçok yeri gezmiş, Ermeni halkının yaşamı ve yaşam tarzıyla tanışmış, aynı zamanda halk sözlü sanatının en güzel örneklerini yazmış, ulusal ritüelleri, gelenek ve inançları anlatmıştır.  Gizli vatansever örgüt “Kara Haç”ın faaliyetlerine katılın.  1881 yılında hükümetin emriyle Van’dan ayrıldı.  1886’da Eçmiadzin’de piskopos olarak atandı, Trabzon’un başrahibi, ardından Taron ve aynı zamanda Mcho’daki Aziz Karapet manastırının başrahibi olarak atandı.  Garegin Srvandztyan’ın gayretli propagandası ve vatansever faaliyetleri Sultan’ın hoşnutsuzluğunu uyandırdı.  Patrik’in emriyle, siyasi açıdan umutsuz bir kişi olan Srvandztyan kovuldu ve Konstantinopolis’e gönderildi; burada sıkı denetim altında Ber’deki Kutsal Üçlü Kilisesi’nde vaiz olarak çalıştı.  Onun “Grots u Brot” (1874) adlı eseri bir efsaneler ve konuşmalar koleksiyonudur; ekinde kendisi tarafından keşfedilen ve yazılan destan “Sasna Tsrer”in “Sasuntsi David veya Mher Kapısı” başlıklı ilk öyküsü basılmıştır. .” “.  Bu kayıt, “Davut ve Movses Khorenatsi’nin Tarihi”, “Dionysius’un Yazıları” ve “Teshe Polo” Sözlü Söyleminin eksiksizliği ve eksiksizliği nedeniyle 150 basılı ve daktilo edilmemiş versiyon arasında en iyilerden biri olarak kabul edilir. “Manana” (1876), “Yerli hikayeler ve şiirler”, “Yerli şarkılar ve şarkılar”, “Bilmeceler, masallar, hikayeler” ve diğer bölümlerden oluşmaktadır. Koleksiyonda ayrıca Van’ın bölgeleri ve tarihi eserleri hakkında açıklamalar yer alıyor ve masallara yer veriliyor. “Toros Akhbar” (1879-1884 ve 1887 Rusça baskısı) ülkenin sanayisi, tarımı ve göç ve göç ile ilgili konulara değiniyor. Ermenilerin ve “Hamov-Khotove” (1884) – alanlar, tarihi anıtlar, iklim. Movses Khorenatsi, Yeghishe, Grigor Narekatsi ve diğerleri tarafından temsil edilen Ermenistan’da masallar (“Bilge Dokumacı”, “Yılan ve Güneş Yakalayıcı”, “Jikon” vb.), türküler (“Kalbim gibiydi) var. …”, “Lusnak anuş”, “Artutik”, “Yarım ve darı” vb.).

2013 թ-ի նոյեմբերի 16-ին Ալեքսանդրիայում Եգիպտոս – մահացել է Տ. Արսեն արքեպիսկոպոս Բերբերյանը (ավազանի անունով՝ Պետրոս Բերբերյան)-  Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու գործիչ, Գերագույն Հոգևոր Խորհրդի անդամ։

1947 թ. ընտանիքի հետ հայրենադարձվել է Հայաստան և հաստատվել Լենինական քաղաքում։
1955-1960 թթ. սովորել է Ս. Էջմիածնի Գևորգյան Հոգևոր Ճեմարանում և ավարտաճառ գրել Կոմիտաս վարդապետի հոգևոր անտիպ երգերի վերաբերյալ։ 1967-1968 թթ. ուսանել է Եկեղեցիների Համաշխարհային Խորհրդի Ժնևի ինստիտուտում։
1968-1973 թթ. եղել է Լոնդոնի Արքայական քոլեջի ասպիրանտ, որն ավարտելով պաշտպանել է թեզ «Հայ ժողովրդի հարաբերությունները Անգլիկան եկեղեցու հետ 1850-1905 թթ.» թեմայով և ստացել փիլիսոփայության դոկտորի կոչում։ Սովորել է նաև Լոնդոնի Արքայական երաժշտական ակադեմիայում։ 1962 թ. ձեռնադրվել է կուսակրոն քահանա և վերանվանվել Արսեն։
1968-1973 թթ. վարել է Մեծ Բրիտանիայի հայ համայնքի հոգևոր հովվի պաշտոնը։
1973 թ. վերադառնալով Մայր Աթոռ՝ ստացել է ծայրագույն վարդապետի աստիճան, ապա նույն թվականի հոկտեմբերին Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Վազգեն Ա Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի ձեռամբ ձեռնադրվել է եպիսկոպոս։
1973-1982 թթ. – Ս. Էջմիածնի Միջազգային հարաբերությունների բաժնի վարիչի և դիվանապետի պաշտոնը։
1982-1985 թթ. եղել է Արարատյան Հայրապետական թեմի առաջնորդական փոխանորդ։
1985-1988 թթ. եղել է Շվեդիայի հոգևոր հովիվ։
1990-1996 թթ. եղել է Գուգարաց թեմի առաջնորդ։
1992 թ. ստացել է արքության տիտղոս։
1996-1998 թթ. ծառայել է ԱՄՆ Հայոց Արևմտյան թեմում։
2010 թ. նշանակվել է Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի ներկայացուցիչ հայաստանյան թեմերում և փոխառաջնորդություններում։
Գերագույն Հոգևոր Խորհրդի անդամ, Եկեղեցիների Համաշխարհային Խորհրդի Կենտրոնական կոմիտեի անդամ, Շվեդիայի եկեղեցիների էկումենիկ Խորհրդի նախագահ, մասնակցել է միջազգային բազմաթիվ ժողովների։
Հեղինակ է բազմաթիվ ուսումնասիրությունների, պատմական ու երաժշտական դասագրքերի, հրապարակախոսական հոդվածների և այլ աշխատությունների, հոգևոր երգերի ու շարականների ձայնապնակների ու ձայնագրությունների։

16 ноября 2013 г. в Александрии, Египет- скончался   Архиепископ Арсен Берберян (урожденный Петрос Берберян) – деятель Армянской Апостольской Святой Церкви, член Высшего Духовного Совета.  В 1947 году  Он был репатриирован в Армению вместе с семьей и поселился в городе Ленинакан.
1955-1960 гг.  учился С.  в Духовной семинарии Геворкян в Эчмиадзине и написал диссертацию на тему нетипичных духовных песен преподобного Комитаса.  1967-1968 гг.  учился в Женевском институте Всемирного совета церквей.
1968-1973 гг.  был аспирантом Лондонского королевского колледжа, после чего защитил диссертацию «Отношения армянского народа с англиканской церковью 1850-1905 гг.».  по этой теме и получил степень доктора философии.  Он также учился в Королевской музыкальной академии в Лондоне.  В 1962 году  он был рукоположен в иеромонах и переименован в Арсена.
1968-1973 гг.  занимал пост духовного пастыря армянской общины Великобритании.
В 1973 году  вернувшись в Первопрестольный, он получил сан Верховного преподобного, затем в октябре того же года — х.С.О.Т.  Вазген I был рукоположен в епископа Католикосом Всех Армян.
1973-1982 гг.  – С.  Должность начальника управления международных связей Эчмиадзина и дипломата.
1982-1985 гг.  был викарием Араратской Патриаршей епархии.
1985-1988 гг.  был духовным пастырем Швеции.
1990-1996 гг.  был руководителем Гугарацкой епархии.
В 1992 году  получил королевский титул.
1996-1998 гг.  служил в Армянской Западной епархии США.
в 2010 году  назначен представителем Католикоса Всех Армян в армянских епархиях и вице-президентствах.
Член Высшего Духовного Совета, член Центрального Комитета Всемирного Совета Церквей, президент Экуменического Совета Шведских Церквей, участвовал во многих международных встречах.
Он автор многих исследований, исторических и музыкальных учебников, ораторских статей и других произведений, компакт-дисков и записей духовных песен и гимнов.

On November 16, 2013, in Alexandria, Egypt, Archbishop Arsen Berberian (born Petros Berberian), a figure in the Armenian Apostolic Holy Church and a member of the Supreme Spiritual Council, passed away. In 1947, he was repatriated to Armenia with his family and settled in the city of Leninakan.
1955-1960, S. studied at the Gevorkian Theological Seminary in Echmiadzin and wrote a dissertation on the atypical spiritual songs of St. Komitas.
1967-1968, he studied at the Geneva Institute of the World Council of Churches.
1968-1973, he was a postgraduate student at King’s College London, after which he defended his dissertation, “The Relations of the Armenian People with the Anglican Church in 1850-1905.” on this topic and received a PhD.  He also studied at the Royal Academy of Music in London. In 1962, he was ordained a hieromonk and renamed Arsen.
1968-1973 he held the post of spiritual shepherd of the Armenian community in Great Britain.
In 1973, returning to the Mother See, he received the rank of Supreme Reverend, then in October of the same year – h.S.O.T. Vazgen I was ordained a bishop by the Catholicos of All Armenians.
1973-1982 – S. Position of head of the Department of International Relations of Echmiadzin and diplomat.
1982-1985 was vicar of the Ararat Patriarchal Diocese.
1985-1988 was spiritual shepherd of Sweden.
1990-1996  was the head of the Gugarat Diocese.
In 1992, he received the royal title.
1996-1998 served in the Armenian Western Diocese of the USA.
In 2010, he was appointed representative of the Catholicos of All Armenians in the Armenian dioceses and vice-presidencies.
Member of the Supreme Spiritual Council, member of the Central Committee of the World Council of Churches, president of the Ecumenical Council of Swedish Churches, participated in many international meetings.
He is the author of many studies, historical and musical textbooks, oratorical articles and other works, CDs and recordings of spiritual songs and hymns.

1929 թ-ի նոյեմբերի 15-ին Երևանում- ծնվել է Ստեփան Արմենակի Մինասյանը– գեղանկարիչ։

Հեղինակ է բազմաթիվ գրքերի ձևավորումների։
Որմնանկարներ է արել մշակույթի պալատների, գործարանների համար, հեռուստատեսության համար գրել է սցենարներ, լրագրերում, ամսագրերում հրապարակած գիտական հոդվածների հեղինակ է։ Նկարչի աշխատանքներից կան տարբեր թանգարաններում, մշակութային ֆոնդերում, դպրոցներում, արտերկրում, տարբեր անհատական հավաքածուներում։
Գեղանկարչի վրձնին են պատկանում Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսների` Ներսես Աշտարակեցու, Գևորգ Չորեքչյան, Խորեն Առաջին, Մատթեոս Իզմիրյանի, Գևորգ Հինգերորդի յուղաներկ դիմանկարները, որոնք գտնվում են Էջմիածնի Մայր Աթոռի Վեհարանում։

15 ноября 1929 года в Ереване родился художник Степан Арменакович Минасян.  Он автор многих книжных дизайнов.
Он рисовал фрески для дворцов культуры, заводов, писал сценарии для телевидения, является автором научных статей, публикуемых в газетах и журналах.  Работы художника находятся в различных музеях, культурных фондах, школах, за рубежом, в различных личных коллекциях.
Портреты Католикоса Всех Армян – Нерсеса Аштаракецу, Геворга Чорекчяна, Хорена Первого, Матфеоса Измиряна, Геворга Пятого – принадлежат художнику и находятся в соборе Первопрестольного Эчмиадзина.

On November 15, 1929, Stepan Armenaki Minasyan, a painter, was born in Yerevan.  He is the author of many book designs.
He painted murals for culture palaces, factories, wrote scripts for television, and is the author of scientific articles published in newspapers and magazines.  The artist’s works are in various museums, cultural funds, schools, abroad, in various personal collections.
The portraits of the Catholicos of All Armenians – Nerses Ashtaraketsu, Gevorg Chorekchian, Khoren the First, Mattheos Izmiryan, Gevorg the Fifth – are owned by the painter, which are located in the Cathedral of the Mother See of Etchmiadzin.

1977 թ-ի Նոյեմբերի 10-ին  Ս. Ղազար կղզի, Վենետիկ- մահացել է  Վահան Պողոսի Հովհաննիսյանը- գրող, մանկավարժ, հայրենասեր եկեղեցական։ 

Մխիթարյան միաբան հայր Վահան Հովհաննիսյանը հայ նոր գրականության պատմության մեջ է մտել, որպես աշխարհաբար գրականության ականավոր ներկայացուցիչներից մեկը: Հ. Վահանն իր գրական և հոգևոր ծառայության մեջ թողել է համեմատաբար մեծաթիվ ապրած էջեր, որոնք իր լեզվի ուժով, դաստիարակչական մտքով ու հոգևոր կրթությամբ հաղորդում են հայրենասիրական, ընտանեկան և քրիստոնեական գաղափարներ: Իր գրական ստեղծագործության և ուսուցչական պարտականության կողքին հ. Վահան Հովհաննիսյանը հրատարակել է Հայոց պատմության դասագրքեր, հայրենաշունչ պատմվածքներ, թատերգություններ, թարգմանություններ, նկարագրական էջեր։
Հայր Վահան Հովհաննիսյանը միշտ սերտ կապ է ունեցել իր հայրենի Նորշենի ու Հայաստանի հետ, այցելել է բազմիցս, իսկ կարոտի զգացմունքներն արտացոլել է պոեզիայի ու պատմվածքների մեջ:  1936-ին Ախալցխա այցելության ժամանակ հետպնդվել է որպես դաշնակցական, սակայն Բաթումում մի հայ նավապետի օգնությամբ կարողացել է լքել Խորհրդային Միությունը: 1937-1941-ին ղեկավարել է Ադիս Աբեբայի (Եթովպիա) Գևորգյան հայկ. վարժարանի աշխատանքները: Իտալա-եթովպական պատերազմի ժամանակ անգլիացիների կողմից գերվել է Քենիայում (1943-1947)։ 1948-1956-ին եղել է Հալեպի Մխիթարյան վարժարանի տնօրենը: Ստալինի մահվանից հետո բազմիցս այցելել է հայրենի Նորշենը, Վրաստան ու Հայաստան: Հ. Վահան Հովհաննիսյանը թողել է հարուստ գրական ժառանգություն, հեղինակ է բանաստեղծությունների, պատմվացքների, վեպերի ու թատերգությունների:

10 ноября  1977 года на  Острове Святого  Лазаря, Венеция – Скончался Ваан Погосович  Оганесян – писатель, педагог, церковнослужитель-патриот.   Отец Ваан Оганесян вошел в историю современной армянской литературы как один из ярких представителей светской литературы.  В своем литературном и духовном служении Ваан оставил сравнительно большое количество живых страниц, которые силой его языка, просветительского ума и духовного воспитания передают патриотические, семейные и христианские идеи.  Ваан Оганесян опубликовал учебники истории Армении, патриотические рассказы, пьесы, переводы, описательные страницы.
Отец Ваан Оганесян всегда имел тесную связь с родным Норшеном и Арменией, много раз посещал его, свои чувства тоски отражал в стихах и рассказах. В 1936 году во время визита в Ахалцху его отвергли как единомышленника, но с. Благодаря армянскому капитану в Батуме он смог покинуть Советский Союз. В 1937-1941 годах союз возглавлял Аддис-Абеба.  (Эфиопия) Геворкян Айк.  Во время итало-эфиопской войны попал в плен к англичанам в Кении (1943–1947).  В 1948-1956 годах был директором училища имени Мхитаряна. После смерти Сталина посетил родной Норшен, Грузию и Армению.  Ваан Оганесян оставил богатое литературное наследие, он автор стихов, рассказов, романов и пьес.

November 10 ,1977  Lazar Island, Venice – Vahan Poghos Hovhannisyan died – writer, pedagogue, patriotic churchman.   Father Vahan Hovhannisyan entered the history of modern Armenian literature as one of the prominent representatives of secular literature.  In his literary and spiritual service, Vahan left a relatively large number of living pages, which convey patriotic, family and Christian ideas with the power of his language, educational mind and spiritual education.  Vahan Hovhannisyan published Armenian history textbooks, patriotic stories, plays, translations, descriptive pages.
Father Vahan Hovhannisyan always had a close relationship with his native Norshen and Armenia, he visited many times, and reflected his feelings of longing in poetry and stories. In 1936, during his visit to Akhaltskha, he was rejected as a confederate, but with the help of an Armenian captain in Batum, he was able to leave the Soviet Union.  The union was headed by Addis Ababa in 1937-1941  (Ethiopia) Gevorgyan Haik.  During the Italo-Ethiopian war, he was captured by the British in Kenya (1943-1947).  In 1948-1956, he was the director of the Mkhitaryan College. After Stalin’s death, he visited his native Norshen, Georgia and Armenia.  Vahan Hovhannisyan left a rich literary heritage, he is the author of poems, short stories, novels and plays.

1999 թվականի նոյեմբերի 4-ին տեղի ունեցավ ներկայիս Պատրիարք և Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի՝ Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. ձեռնադրումը և օծումը

1999 թվականի հոկտեմբերի 27-ին Գարեգին Ա Կաթողիկոսի մահից հետո Հայ Առաքելական Եկեղեցու Ազգային Եկեղեցական խորհուրդը (բարձրագույն ղեկավար մարմին) ընտրեց Գարեգին արքեպիսկոպոս Ներսեսյանին որպես Ամենայն Հայոց 132-րդ Պատրիարք և Կաթողիկոս։  Գարեգին Բ Ներսիսյանը ձեռնադրվել է  և օծվել է նոյեմբերի 4-ին։ Գարեգին Բ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսը գահակալությունից հետո առաջին  ուխտագնացություններով այցելել է Երուսաղեմի Հայոց Պատրիարքություն, Հովվապետական այց կատարել Կոստանդնուպոլսի Հայոց Պատրիարքություն, որտեղ  թուրք հանրության առջև բարձրաձայնել է Հայոց ցեղասպանության ընդունման ու դատապարտման անհրաժեշտությունը աշխարհի և ի մասնավորի Թուրքիայի կողմից։

4 ноября 1999 года прошла церемония помазания и  интронизации действующего Верховного Патриарха и Католикоса Всех Армян Его Святейшества  Гарегина Второго.
27 октября 1999 года, после смерти Католикоса Гарегина I, Национальный Церковный собор (высший орган управления) Армянской Апостольской Церкви избрал архиепископа Гарегина Нерсесяна 132-м Патриархом и Католикосом всех армян. Гарегин II Нерсисян был рукоположен в сан и помазан 4 ноября.После своей интронизации Католикос Всех Армян Гарегин II совершил паломничество в Армянский Патриархат Иерусалима, совершил понтификальный визит в Армянский Патриархат Константинополя, где выступил перед турецкой общественностью о необходимости признания и осуждения Геноцида армян со стороны мира  и Турции в частности.

On November 4, 1999, the anointing and enthronement ceremony of the current Supreme Patriarch and Catholicos of All Armenians, His Holiness Karekin II, took place.
On October 27, 1999, after the death of Catholicos Karekin I, the National Church Council (the highest governing body) of the Armenian Apostolic Church elected Archbishop Karekin Nersisyan as the 132nd Patriarch and Catholicos of All Armenians. Karekin II Nersisyan was ordained and anointed on November 4.After his enthronement, Catholicos of All Armenians Karekin II made pilgrimages to the Armenian Patriarchate of Jerusalem, made a pontifical visit to the Armenian Patriarchate of Constantinople, where he spoke before the Turkish public about the need for acceptance and condemnation of the Armenian Genocide by the world and Turkey in particular.

1817 թ-ի հոկտեմբերի 31-ին Վաղարշապատում- մահացել է Դավիթ Ե Էնեգեթցին–  Ամենայն Հայոց կաթողիկոս 1801-1807 թվականներին։ 

1800 թվականին ուղարկվել է Կոստանդնուպոլիս՝ որպես հրավիրակ նորընտիր կաթողիկոս Դանիել Ա Սուրմառեցու։ Ընտրվել է Կոստանդնուպոլսի հայոց պատրիարք, սակայն հրաժարվել է և վերադարձել Էջմիածին։ Հովսեփ Արղությանի մահից (1801) հետո օծվել է կաթողիկոս (1801 թվականի ապրիլի 28-ին)։
1807 թվականին պարսկական կառավարության ստիպմամբ Դավիթ Ե Էնեգեթցին հրաժարվել է գահից։
Դանիել Ա Սուրմառեցու մահից հետո փորձել է վերականգնել այն, բայց հաջողություն չի ունեցել

31 октября 1817 года в Вагаршапате скончался Давид  Энегеци-  Католикос всех армян в 1801-1807 годах.  В 1800 году был направлен  в Константинополь. Его избрали Армянским Патриархом Константинополя, но он отказался и вернулся в Эчмиадзин.  После смерти Овсепа Аргтюняна (1801 г.) он был рукоположен в католикоса (28 апреля 1801 г.).
В 1807 году Давид Э. Энегеци отрекся от престола по принуждению персидского правительства.
После смерти Дэниела А. Сурмарецу он пытался восстановить его, но безуспешно.

On October 31, 1817, David Eneghetsi, Catholicos of All Armenians in 1801-1807, died in Vagharshapat. In 1800, he was sent to Constantinople. He was elected Armenian Patriarch of Constantinople, but he refused and returned to Echmiadzin. After the death of Hovsep Argtyunyan (1801), he was ordained Catholicos (April 28, 1801). In 1807, David E. Eneghetsi abdicated the throne under duress from the Persian government. After the death of Daniel A. Surmaretsu, he tried to restore it, but without success.

1907 թվականի հոկտեմբերի 29-ին Վաղարշապատում վախճանվել է Մկրտիչ Առաջին Վանեցին (Խրիմյան Հայրիկ), Հայ եկեղեցու 125-րդ կաթողիկոսը, հասարակական-քաղաքական և հոգևոր-մշակութային գործիչ, մտավորական և գրող։

1892-ի մայիսին նա ընտրվում է Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս, սակայն սուլթանը թույլ չի տալիս նրան հեռանալ Թուրքիայից, և միայն 13 ամիս անց ռուսական ցարի միջնորդությամբ նրան թույլ են տվել ժամանել Էջմիածին։
Պայքարել է ցարական կառավարության 1903 թվականի հունիսի 12-ի հայկական եկեղեցական կալվածքների բռնագրավման մասին օրենքի կատարման դեմ, հրամայել է թեմական հոգեւոր առաջնորդներին չենթարկվել այս որոշմանը եւ խոչընդոտել դրա իրականացմանը։
Նրա օրոք Էջմիածնում կառուցվել է նոր հյուրանոց, Սինոդի նոր շենք, թանգարան, նոր գրադարան։   Վերանորոգվել և զարդարվել են Սուրբ Հռիփսիմե և Սուրբ Գայանե եկեղեցիները։

29 октября 1907 года в Вагаршапате- скончался Мкртич Первый Ванеци (Хримян Айрик)- 125-й католикос Армянской церкви, общественно-политический и духовно-культурный деятель, интеллектуал и писатель.
В мае 1892 года он был избран Католикосом всех армян, однако султан не  разрешил ему выехать из Турции , и только через 13 месяцев при посредничестве русского царя ему разрешили прибыть в Эчмиадзин.
Вел борьбу против выполнения закона царского правительства от 12 июня 1903 года о конфискации армянских церковных имений, приказал духовным епархиальным руководителям не подчиняться этому решению и препятствовать его осуществлению.
Во время его правления в Эчмиадзине были построены новая гостиница, новое здание Синода, музей и новая библиотека.  Были обновлены и украшены церкви Св. Рипсиме и Св. Гаяне.

On October 29, 1907, Mkrtich I Vanetsi (Khrimyan Hayrik), the 125th Catholicos of the Armenian Church, a socio-political and spiritual-cultural figure, intellectual and writer, passed away in Vagharshapat.
In May 1892, he was elected Catholicos of All Armenians, but the Sultan did not allow him to leave Turkey, and only 13 months later, through the mediation of the Russian Tsar, he was allowed to arrive in Echmiadzin.
He fought against the implementation of the law of the tsarist government of June 12, 1903 on the confiscation of Armenian church estates, and ordered the spiritual leaders of the diocesan not to obey this decision and to hinder its implementation.
During his reign, a new hotel, a new Synod building, a museum and a new library were built in Echmiadzin. The churches of St. Hripsime and St. Gayane were renovated and decorated.