Արցախի անմար արծիվը

1993 թվականի ապրիլի 17-ին Գյուլիստանի երկնքում զոհվեց  Շահեն Զինավորի Մեղրյանը՝ «Շահումյանի արծիվ» մականունով փառապանծ հերոսը, Արցախի ազատագրական պատերազմի անմոռանալի լեգենդը, «Արցախի հերոս» (2014 թ. հոկտեմբերի 24):

1991-ին, «Օղակ» գործողությունից հետո, Գետաշեն-Մարտունաշենի անկումը ծանր հարված հասցրեց Շահումյանին: Հունիսին ադրբեջանցիները, ռուս վարձկանների օգնությամբ, գրավեցին Էրքեջ, Բուզլուխ և Մանաշիդ գյուղերը: Շահենը, կրակով ու կամքով լցված, իր ջոկատներով կազմակերպեց աննկուն հակահարձակում, և սեպտեմբերի 14-19-ը երեք գյուղերն ազատագրվեցին: Այս հաղթանակը դարձավ արցախյան ուժերի  առաջին փայլուն գործողություններից մեկը, երբ Արցախի ազատության ուժերը վերադարձրին օկուպացված հայրենի հողը:
1991 թվականի նոյեմբերի 29-ին Շահենի ղեկավարությամբ ջախջախվեցին Տոդան գյուղի ադրբեջանական հենակետերը: Շրջանի անկումից առաջ նրա մարտիկները աննահանջ պաշտպանեցին ճակատը՝ հետ մղելով թշնամու բոլոր հարձակումները:
1992 թվականի հունիսի 13-ին, հարկադիր տեղահանումից հետո, Շահենը հաթերքում համախմբեց 25 հոգանոց աննկուն կամավորների խումբ և ներթափանցեց թշնամու թիկունք: Այսպես ծնվեց Արցախի  հյուսիսում պարտիզանական անհաշտ շարժումը: Նրանց անմիջական ներդրմամբ ազատագրվեցին Մարտակերտի գյուղերը՝ Խաթերք, Ակնաբերդ, Մաթաղիս, Տոնաշեն, Դաստագիր և Սարսանգի ջրամբար:
Նևզորովը նկարահանեց այս սխրանքները, ցուցադրելով ռուսական հեռուստաալիքներով, թե ինչպես էին թուրքերը խուճապահար փախչում: Շահենի և նրա մարտիկների անուրանալի դերը փայլեց այդ հաղթանակներում: 1993 թվականի մարտի 11-ին ՀՀ պաշտպանության նախարարությունում ստեղծվեց ռազմական ստորաբաժանում, որի հրամանատար նշանակվեց Շահենը: 1993-ի ապրիլին նրա ղեկավարությամբ վերահսկողություն հաստատվեց Գյուլիստանի և կարևոր բարձունքների նկատմամբ: Հայաստան վերադառնալով՝ Շահենը երազում էր ազատագրել իր հայրենի եզերքը:
1993 թվականի ապրիլի 17-ին Գյուլիստանի երկնքում խոցվեց ուղղաթիռը, որով Շահենն ու իր մարտընկերները պատրաստվում էին մեկնել Երևան: Շագենի մահը չի կարող կապվել Հայաստանի Հանրապետության իշխանությունների կողմից ռազմական և քաղաքական գործիչների չբացահայտված սպանությունների հետ: Բազմաթիվ ապացույցներ վկայում են, որ ուղղաթիռը խոցել են ադրբեջանցիները:
1993 թվականի հունիսի 15-ին ՀՀ պաշտպանության նախարարության №314 հրամանով ստորաբաժանումն անվանակոչվեց «Շահեն Մեղրյան» հատուկ նշանակության ջոկատ: 2014 թվականի հոկտեմբերի 24-ին Շահեն Մեգրյանն արժանացավ ՆԿՀ ամենաբարձր պարգևին՝ «Արցախի հերոս» կոչմանը:

17 апреля 1993 года в небе над Гюлистаном погиб Шаген Зинавори Мегрян, легендарный герой Арцахской освободительной войны, известный как «Орёл Шаумяна», «Герой Арцаха» (24 октября 2014 года).
В 1991 году, после операции «Кольцо» и падения Геташен-Мартунашена, положение в Шаумяне резко ухудшилось. В июне того же года азербайджанцы при поддержке русских наёмников захватили три села района: Эркедж, Бузлух и Манашид. Шаген, полный решимости и огня, организовал контрнаступление со своими отрядами, и 14–19 сентября эти три села были освобождены. Эта победа стала одной из первых в НКР, когда борцы за свободу Арцаха вернули оккупированные земли.
29 ноября 1991 года под руководством Шагена были уничтожены огневые точки азербайджанского села Тодан. Перед падением района его бойцы стойко отражали атаки врага по всему фронту.
13 июня 1992 года, после вынужденного переселения, Шаген собрал в селе Хатерк группу из 25 неукротимых добровольцев и проник в тыл врага. Так зародилось партизанское движение в северной части НКР. При их непосредственном участии были освобождены сёла Мартакерта: Хатерк, Акнаберд, Матагис, Тонашен, Дастагир и Сарсангское водохранилище.
Невзоров запечатлел эти подвиги, показав по российским телеканалам, как турки в панике бежали. Роль Шагена и его бойцов в этих победах была неоценима. 11 марта 1993 года при Министерстве обороны РА была создана воинская часть, командиром которой стал Шаген Мегрян. В апреле 1993 года под его руководством был установлен контроль над Гюлистаном и ключевыми высотами вокруг. Вернувшись в Армению, Шаген мечтал освободить родной край.
17 апреля 1993 года в небе Гюлистана был сбит вертолёт, на котором Шаген и его товарищи собирались лететь в Ереван. Смерть Шагена не связана с нераскрытыми убийствами военных и политических деятелей властями Республики Армения. Многочисленные доказательства подтверждают, что вертолёт сбили азербайджанцы.
15 июня 1993 года приказом Министерства обороны РА №314 воинская часть была названа отрядом специального назначения «Шаген Мегрян». 24 октября 2014 года Шаген Мегрян был удостоен высшей награды НКР — звания «Герой Арцаха».
Заголовок:
«Шаген Мегрян: Неугасимый Орёл Арцаха»

On April 17, 1993, in the skies above Gulistan, Shagen Zinavori Megryan, the legendary hero of the Artsakh Liberation War, known as the “Eagle of Shahumyan” and posthumously awarded the title “Hero of Artsakh” (October 24, 2014), perished.
In 1991, after Operation “Ring” and the fall of Getashen-Martunashen, the situation in Shahumyan deteriorated drastically. In June of that year, Azerbaijanis, with the help of Russian mercenaries, seized three villages in the region: Erkej, Buzlukh, and Manashid. Fueled by determination and resolve, Shagen organized a counteroffensive with his units, and on September 14–19, the three villages were liberated. This victory marked one of the first triumphs in the NKR, where Artsakh’s freedom fighters reclaimed occupied lands.
On November 29, 1991, under Shagen’s leadership, Azerbaijani firing positions in the village of Todan were neutralized. Before the region’s fall, his fighters steadfastly repelled enemy attacks across the entire front.
On June 13, 1992, after forced displacement, Shagen gathered a group of 25 indomitable volunteers in the village of Khaterk and infiltrated enemy lines. Thus began the partisan movement in the northern part of the NKR. With their direct involvement, several Martakert villages were liberated: Khaterk, Aknaberd, Mataghis, Tonashen, Dastagir, and the Sarsang Reservoir.
Nevzorov captured these feats on film, broadcasting them on Russian television channels, showing Turks fleeing in panic. The role of Shagen and his fighters in these victories was invaluable. On March 11, 1993, a military unit was established under the RA Ministry of Defense, with Shagen appointed as its commander. In April 1993, under his leadership, control was established over Gulistan and key surrounding heights. Returning to Armenia, Shagen dreamed of liberating his homeland.
On April 17, 1993, a helicopter carrying Shagen and his comrades, bound for Yerevan, was shot down in the skies of Gulistan. Shagen’s death is not linked to the unsolved killings of military and political figures by the authorities of the Republic of Armenia. Numerous pieces of evidence confirm that the helicopter was downed by Azerbaijanis.
On June 15, 1993, by Order No. 314 of the RA Ministry of Defense, the military unit was named the “Shagen Megryan” Special Forces Detachment. On October 24, 2014, Shagen Megryan was posthumously awarded the NKR’s highest honor, the title of “Hero of Artsakh.”
Title:
“Shagen Megryan: The Eternal Eagle of Artsakh”