Դերասանուհի Լեգենդ՝ Հայ Թատրոնի Հպարտություն

1857 թվականի մայիսի 25, Կոստանդնուպոլսում ծնվել է
Սիրանույշը (Մերոպե Սահակի Գանթարճյան)՝ հայ բեմի աստղ, դերասանուհի, որի անունը դարձել է հայ թատերական մշակույթի խորհրդանիշ:

Նրա տաղանդը ճեղքել է սահմանները՝ նվաճելով բեմեր Պոլսից մինչև Մոսկվա, Թիֆլիսից մինչև Կահիրե: 
Սիրանույշը կրթություն է ստացել Կոստանդնուպոլսում, որտեղ 1873 թվականին առաջին անգամ բեմ է բարձրացել Պետրոս Մաղաքյանի «Արևելյան թատրոնում»: Նա խաղացել է այնպիսի դերեր, ինչպիսիք են Կեկելը Սունդուկյանի «Պեպո»-ում և Ամալյա՝ Շիլլերի «Ավազակները»-ում: Հետագայում նա միացել է Թովմաս Ֆասուլաճյանի և Հակոբ Վարդովյանի թատերախմբերին՝ հանդես գալով որպես օպերետային երգչուհի հայկական և թուրքական ներկայացումներում: 1878 թվականին նա փայլել է Սերովբե Պենկլյանի օպերետային խմբում, իսկ 1879-1881 և 1891-1892 թվականներին Թիֆլիսի հայկական մշտական թատերախմբում ստեղծել է անմոռանալի կերպարներ, ինչպիսիք են Օֆելյա («Համլետ»), Կատարինա («Անջելո») և Անանի («Էլի մեկ զոհ»): 
1882 թվականին Սիրանույշը հյուրախաղերով հանդես է եկել Հունաստանում և Եգիպտոսում՝ Տիգրան Չուխաջյանի «Լեբլեբիջի Հոր-Հոր աղա» օպերետում Ֆաթիմեի դերով հասնելով մեծ հռչակի: 1895 թվականին նա ստեղծել է սեփական թատերախումբը և շրջագայել Բուլղարիայում, Ռումինիայում և Եգիպտոսում: 1901 թվականին Թիֆլիսում նա դարձել է առաջին հայ կին դերասանը, որ խաղացել է Համլետի դերը՝ հետևելով Սառա Բեռնարի նման լեգենդներին: 
Նրա խաղացանկը ներառում է ավելի քան 300 դեր, այդ թվում՝ Մարգարիտ Գոթիե («Կամելիազարդ տիկինը»), Մեդեա, Ռուզան, Պորցիա («Վենետիկի վաճառականը») և այլն: Նրա կատարումները հայ դերասանական արվեստի գլուխգործոցներ են: Սիրանույշը հյուրախաղերով ելույթ է ունեցել Երևանում, Կարսում, Շուշիում, Բուլղարիայում, Պարսկաստանում և Ռուսաստանում: 1912 թվականին, Հովհաննես Աբելյանի հետ, նա ելույթ է ունեցել Մոսկվայում և Սանկտ Պետերբուրգում՝ արժանանալով համեմատությունների մեծն Էլեոնորա Դուզեի հետ: 
Սիրանույշը ոչ միայն բեմի աստղ էր, այլև հայ մշակույթի ջատագով: Նա հանդես է եկել մամուլում՝ ընդգծելով թատրոնի դերը մայրենի լեզվի պահպանման գործում: Նրա վերջին ելույթը եղել է 1932 թվականին Ալեքսանդրիայում՝ Մարգարիտ Գոթիեի դերով: Նա մահացել է նույն թվականին՝ Կահիրեում, տունդարձի ճանապարհին: 
Սիրանույշի ժառանգությունը անմար է: Նրա մասին մենագրություն է գրել Ռուբեն Զարյանը (1956), իսկ Էլֆիք Զոհրաբյանը ստեղծել է «Տիկին Սիրանույշ» մոնոդրաման (2006), որը բեմադրվել է Թբիլիսիում և Գորիսում: 

25 мая 1857 года,в  Константинополе, Османская империя- родилась
Сирануш (Меропе Сааковна Гантарджян) — выдающаяся армянская актриса, легенда сцены, чьё имя стало синонимом величия армянского театрального искусства. Её талант покорил сцены от Константинополя до Москвы, от Тифлиса до Каира. 
Сирануш получила начальное образование в Константинополе, где в 1873 году дебютировала в «Восточном театре» Петроса Магакяна, сыграв такие роли, как Кекел в «Пэпо» Сундукяна и Амалия в «Разбойниках» Шиллера. Позже она выступала в труппах Товмаса Фасуладжяна и Акопа Вардоваяна, исполняя роли в опереттах на армянском и турецком языках. В 1878 году она блистала в опереточной труппе Серобе Пенкляна, а в 1879–1881 и 1891–1892 годах играла в постоянной армянской театральной труппе Тифлиса, создавая яркие образы, такие как Офелия («Гамлет»), Катарина («Анджело») и Анан («Ещё одна жертва»). 
В 1882 году Сирануш гастролировала в Греции и Египте, прославившись ролью Фатимы в оперетте Тиграна Чухаджяна «Леблебиджи Хор-Хор ага». В 1895 году она основала собственную труппу и гастролировала в Болгарии, Румынии и Египте. В 1901 году в Тифлисе она стала первой армянской актрисой, исполнившей роль Гамлета, следуя примеру Сары Бернар. 
Её репертуар насчитывает более 300 ролей, включая Маргариту Готье («Дама с камелиями»), Медею, Рузан, Порцию («Венецианский купец») и других. Её работы стали шедеврами армянского актерского мастерства. Сирануш гастролировала в Ереване, Карсе, Шуши, Болгарии, Персии и России. В 1912 году вместе с Ованесом Абеляном она выступала в Москве и Санкт-Петербурге, где её сравнивали с великой Элеонорой Дузе. 
Сирануш была не только звездой сцены, но и защитницей армянской культуры, подчёркивая роль театра в сохранении родного языка. Её последнее выступление состоялось в 1932 году в Александрии в роли Маргариты Готье. Она скончалась в том же году в Каире, возвращаясь домой. 
Наследие Сирануш бессмертно. О ней написана монография Рубена Заряна (1956), а Элфик Зограбян создал монодраму «Госпожа Сирануш» (2006), поставленную в Тбилиси и Горисе. 

May 25, 1857, in Constantinople, Ottoman Empire- was born Siranush (Merope Saakovna Gantarjian) — a luminous star of the Armenian stage, an actress whose name is synonymous with the pinnacle of Armenian theatrical art. Her talent captivated audiences from Constantinople to Moscow, from Tiflis to Cairo. 
Siranush received her early education in Constantinople, debuting in 1873 at Petros Magakian’s “Eastern Theater,” where she played roles such as Kekel in Sundukyan’s “Pepo” and Amalia in Schiller’s “The Robbers.” She later joined the troupes of Tovmas Fasuladjian and Hagop Vardovian, performing in Armenian and Turkish operettas. In 1878, she shone in Serobe Penklian’s operetta troupe, and in 1879–1881 and 1891–1892, she performed with the permanent Armenian theater troupe in Tiflis, bringing to life unforgettable characters like Ophelia (“Hamlet”), Katarina (“Angelo”), and Anan (“Another Victim”). 
In 1882, Siranush toured Greece and Egypt, earning acclaim as Fatima in Tigran Chukhajian’s operetta “Leblebiji Hor-Hor Agha.” In 1895, she founded her own troupe, performing in Bulgaria, Romania, and Egypt. In 1901, she made history in Tiflis as the first Armenian actress to play Hamlet, following in the footsteps of Sarah Bernhardt. 
Her repertoire included over 300 roles, such as Marguerite Gautier (“The Lady of the Camellias”), Medea, Ruzan, and Portia (“The Merchant of Venice”). Her performances are considered masterpieces of Armenian acting. Siranush toured extensively in Yerevan, Kars, Shushi, Bulgaria, Persia, and Russia. In 1912, alongside Hovhannes Abelian, she performed in Moscow and St. Petersburg, where she was compared to the legendary Eleonora Duse. 
Beyond the stage, Siranush championed Armenian culture, advocating for the theater’s role in preserving the native language. Her final performance was in 1932 in Alexandria as Marguerite Gautier. She passed away that same year in Cairo on her way home. 
Siranush’s legacy endures. Ruben Zaryan wrote a monograph about her in 1956, and Elfik Zohrabyan’s monodrama “Madame Siranush” (2006) was successfully staged in Tbilisi and Goris.