Սարդարապատի Հաղթանակի Հավերժ Խորհրդանիշ

1968 թվականի մայիսի 25-ին
Սարդարապատի ճակատամարտի 50-ամյակի առթիվ, որում 1918 թվականի մայիսի 26-ին հայ ժողովուրդը փառահեղ հաղթանակ տարավ թուրքական բանակի նկատմամբ, բացվեց «Սարդարապատ» ճարտարապետական հուշահամալիրը:

Այս մոնումենտալ կառույցը, ճարտարապետ Ռաֆայել Իսրայելյանի նախագծով, կառուցվել է կարմիր տուֆ քարից՝ դառնալով հայ ժողովրդի աննկուն ոգու և հերոսական պայքարի խորհրդանիշ: 
Հուշահամալիրի առանձնահատուկ գրավչությունը բարձր զանգակատուն-դամբարանն է, որը կանգնած է որպես հավերժության և հիշողության խորհրդանիշ: Համալիրի մուտքը զարդարում են հզոր ցուլերի արձաններ, որոնք, դեմ դիմաց կանգնած, մարմնավորում են հայ ժողովրդի հավատարմությունը, ուժն ու անսասան կամքը: Հին հայկական դիցաբանության ավանդույթներով՝ ցուլերը խորհրդանշում են պաշտպանություն չար ուժերից՝ կանգնելով որպես «Հաղթանակի հավերժ պահապաններ»: Այս արձանները, ժառանգված Արգիշտիհինիլիի, Արարատյան և Վանի թագավորությունների արվեստի լավագույն ավանդույթներից, խորհրդանշում են հաղթանակը, հավերժ կյանքը և մահվան միջով անցած անմահ փառքը: 
Սարդարապատի հուշահամալիրը ոչ միայն ճարտարապետական գլուխգործոց է, այլև հայ ժողովրդի անկոտրում ոգու և անկախության համար մղված պայքարի հավերժ հիշատակ: Այն կանգնած է որպես միասնության և հերոսության խորհրդանիշ՝ ոգեշնչելով սերունդներին պահպանել հայրենիքի պատիվն ու ազատությունը: 

25 мая 1968 года, в честь 50-летия Сардарапатской битвы, где 26 мая 1918 года армянский народ одержал блистательную победу над турецкой армией, был открыт архитектурный мемориал «Сардарапат». Созданный по проекту архитектора Рафаэля Исраеляна, этот монументальный комплекс, возведённый из красного туфа, стал символом несгибаемого духа и героической борьбы армянского народа. 
Особое своеобразие мемориалу придаёт высокая колокольня-усыпальница, возвышающаяся как знак вечности и памяти. У входа в комплекс стоят мощные статуи быков, обращённых друг к другу, которые, согласно древнеармянской мифологии, символизируют верность, силу и непреклонность. Созданные в лучших традициях искусства времён Аргиштихинили, Араратского и Ванского царств, они воплощают «вечных стражей победы», призванных защищать от злых сил и охранять покой павших героев. Эти образы символизируют победу и вечную жизнь, прошедшую через смерть. 
Мемориал Сардарапата — это не только архитектурный шедевр, но и вечное напоминание о стойкости армянского народа и его борьбе за независимость. Он стоит как символ единства и героизма, вдохновляя поколения беречь честь и свободу родины. 

May 25, 1968, Sardarapat, to commemorate the 50th anniversary of the Sardarapat Battle, where on May 26, 1918, the Armenian people achieved a glorious victory over the Turkish army, the “Sardarapat” architectural memorial was unveiled. Designed by architect Rafael Israelyan, this monumental complex, constructed from red tuff, stands as a symbol of the indomitable spirit and heroic struggle of the Armenian nation. 
The complex’s distinctive feature is its towering bell-tomb, a beacon of eternity and remembrance. At the entrance, majestic statues of bulls face each other, embodying loyalty, strength, and unyielding resolve in accordance with ancient Armenian mythology. Crafted in the finest traditions inherited from the eras of Argishtihinili, the Ararat, and Van kingdoms, these figures stand as “eternal guardians of victory,” protecting against evil forces and safeguarding the memory of fallen heroes. They symbolize triumph and eternal life forged through sacrifice. 
The Sardarapat Memorial is not only an architectural masterpiece but also an enduring testament to the Armenian people’s resilience and fight for independence. It stands as a symbol of unity and heroism, inspiring generations to uphold the honor and freedom of their homeland. 

25 Mayıs 1968, Sardarapat, Ermenistan Cumhuriyeti
26 Mayıs 1918’de Ermeni halkının Türk ordusuna karşı parlak bir zafer kazandığı Sardarapat Savaşı’nın 50. yıl dönümünü anmak için “Sardarapat” mimari anıtı açıldı. Mimar Rafael Israelyan’ın tasarımıyla inşa edilen bu anıtsal kompleks, kırmızı tüften yapılmış olup Ermeni halkının kırılmaz ruhunun ve kahramanca mücadelesinin sembolü haline gelmiştir. 
Kompleksin en dikkat çekici özelliği, sonsuzluk ve anma sembolü olarak yükselen yüksek çan kulesi-mausoleumdur. Girişte, birbirine dönük duran güçlü boğa heykelleri, eski Ermeni mitolojisine göre sadakati, gücü ve kararlılığı temsil eder. Argishtihinili, Ararat ve Van krallıkları dönemlerinden miras kalan en iyi sanat geleneklerinde yaratılan bu heykeller, “zaferin ebedi koruyucuları” olarak kötülüğe karşı koruma sağlar ve düşmüş kahramanların anısını muhafaza eder. Bu figürler, ölümün içinden geçen zaferi ve ebedi hayatı simgeler. 
Sardarapat Anıtı sadece bir mimari başyapıt değil, aynı zamanda Ermeni halkının direncinin ve bağımsızlık mücadelesinin ebedi bir hatırlatıcısıdır. Birlik ve kahramanlık sembolü olarak durur, nesilleri vatanın onurunu ve özgürlüğünü korumaya teşvik eder.