Արցախի Պայքարի Բանաստեղծ և Ազատամարտի Վավերագրող

1959 թվականի հունիսի 10-ին Լեռնային Ղարաբաղի Մարտակերտի շրջանի Կոճողոտ գյուղում ծնվեց Արիս Արսենի Գրիգորյանը՝ բանաստեղծ, արձակագիր, մանկագիր, երգիծաբան, լրագրող և ազատամարտիկ, ում ստեղծագործություններն ու խիզախությունը դարձան Արցախի ազատագրական պայքարի խորհրդանիշ:

Նրա կյանքը նվիրված էր հայրենիքի ազատությանն ու մշակութային ժառանգության պահպանմանը: 
Արիս Արսենին 1986 թվականին ավարտեց Ստեփանակերտի պետական մանկավարժական ինստիտուտը: 1988-1990 և 1996 թվականներին աշխատել է Արցախի հանրային հեռուստատեսությունում որպես թղթակից, 1990-1993 թվականներին եղել է «Արցախ» գրական-գեղարվեստական հանդեսի ավագ խմբագիր, իսկ 1995-2009 թվականներին՝ «Մարտիկ» թերթի թղթակից: Նա խմբագրել է «Մետաքսագործ» և «Պայքար» ընդհատակյա հրատարակությունները՝ նպաստելով Արցախի ազգային-ազատագրական շարժման տարածմանը: 
1988 թվականից Արիսը մասնակցել է Ղարաբաղյան ազատագրական պատերազմին՝ ընդհատակյա պայքարից մինչև մարտի դաշտ: Նա վիրավորվել է մարտերում, սակայն շարունակել է իր գրական և ռազմական գործունեությունը: Նրա բանաստեղծություններն ու էսսեները, որոնք հաճախ գրվել են Արցախի բարբառով, արտացոլում են հայ ժողովրդի պայքարի ոգին և հայրենասիրությունը: Նա հեղինակել է 20 գիրք, այդ թվում՝ «Խիզախման ոգին» (2010), «Փոքրիկների մոլորակում» (2012) և «Երկերի ժողովածու» (2013, 2019): Նրա ստեղծագործությունները տպագրվել են «Դիզակ պլյուս» և այլ հրատարակչություններում: 
Արիս Արսենին արժանացել է բազմաթիվ պարգևների, այդ թվում՝ ԼՂՀ «Մարտական ծառայություն» (2012) և «Վաչագան Բարեպաշտ» (2018) մեդալներին, ՀՀ ՊՆ «Անբասիր ծառայության համար» առաջին աստիճանի մեդալին (2006), ԼՂՀ «Մայրություն» հիմնադրամի «Մայրական երախտագիտություն» հուշամեդալին (2008), ինչպես նաև ՌԴ և ԼՂՀ կազմակերպությունների բազմաթիվ հուշամեդալների: Նա 2004 թվականին ստացել է ԼՂՀ կառավարության Եղիշեի անվան մրցանակը, իսկ 2005 թվականին՝ Արցախի ժուռնալիստների միության մրցանակը: 2023 թվականին «Ակն ընդ ական» համայնքը նրան պարգևատրել է «Շրջափակված Արցախ» մրցույթում լավագույն բանաստեղծության համար: 2024 թվականին Երևանի Ավ. Իսահակյանի անվան գրադարանը նրան ճանաչել է «Գրադարանի բարեկամ»: 
Արիս Արսենին եղել է Հայաստանի և ԼՂՀ գրողների միությունների անդամ 1990 թվականից: Նրա ստեղծագործությունները և ազատամարտիկի անձնուրաց ծառայությունը մնում են Արցախի և Հայաստանի պատմության անբաժան մաս: 

Поэт Борьбы за Арцах и Хроникёр Освободительной Войны
10 июня 1959 года в селе Кочогот Мартакертского района Нагорного Карабаха родился Арис Арсениевич Григорян — поэт, прозаик, детский писатель, сатирик, журналист и участник освободительной войны. Его жизнь была посвящена борьбе за свободу родины и сохранению культурного наследия Арцаха. 
Арис окончил Степанакертский государственный педагогический институт в 1986 году. С 1988 по 1990 и в 1996 годах он работал корреспондентом общественного телевидения Арцаха, в 1990–1993 годах — старшим редактором литературно-художественного журнала «Арцах», а с 1995 по 2009 год — корреспондентом газеты «Мартик». Он редактировал подпольные издания «Метаxагорц» и «Пайкар», способствуя распространению идей национально-освободительного движения. 
С 1988 года Арис активно участвовал в Карабахской освободительной войне, начиная с подпольной борьбы и заканчивая сражениями на поле боя. Он был ранен, но продолжал свою литературную и военную деятельность. Его стихи и эссе, часто написанные на арцахском диалекте, отражают дух борьбы и патриотизм армянского народа. Арис — автор 20 книг, включая «Дух храбрости» (2010), «На планете малышей» (2012) и «Собрание сочинений» (2013, 2019), опубликованных издательствами «Дизак плюс» и другими. 
Арис удостоен множества наград, включая медали НКР «За боевые заслуги» (2012) и «Вачаган Барепашт» (2018), медаль МО РА «За безупречную службу» I степени (2006), медаль фонда «Материнство» НКР «Материнская благодарность сынам Арцаха» (2008), а также многочисленные памятные медали РФ и НКР. В 2004 году он получил ежегодную премию имени Егише от правительства НКР, а в 2005 году — премию Союза журналистов Арцаха. В 2023 году сообщество «Агн енд аган» наградило его за лучшее стихотворение на конкурсе «Осаждённый Арцах». В 2024 году Центральная библиотека им. Ав. Исаакяна в Ереване признала его «Другом библиотеки». 
Арис Арсени — член Союза писателей Армении и НКР с 1990 года. Его творчество и самоотверженная служба остаются неотъемлемой частью истории Арцаха и Армении. 

Poet of the Arцах Struggle and Chronicler of the Liberation War
On June 10, 1959, in the village of Kochogot, Martakert District, Nagorno-Karabakh, Aris Arsenievich Grigoryan was born—a poet, prose writer, children’s author, satirist, journalist, and freedom fighter whose works and bravery became a symbol of the Arцах liberation struggle. His life was dedicated to the cause of homeland freedom and the preservation of cultural heritage. 
Aris graduated from the Stepanakert State Pedagogical Institute in 1986. From 1988 to 1990 and in 1996, he worked as a correspondent for Arцах public television, served as senior editor of the “Arцах” literary-artistic journal from 1990 to 1993, and was a correspondent for the “Martik” newspaper from 1995 to 2009. He edited the underground publications “Metaxagorc” and “Paykar,” contributing to the spread of the national liberation movement. 
From 1988, Aris actively participated in the Karabakh Liberation War, from underground resistance to battlefield combat. Wounded in action, he continued his literary and military endeavors. His poems and essays, often written in the Arцах dialect, reflect the spirit of the Armenian people’s struggle and patriotism. He authored 20 books, including “The Spirit of Bravery” (2010), “On the Planet of Kids” (2012), and “Collected Works” (2013, 2019), published by “Dizak Plus” and other presses. 
Aris received numerous awards, including the NKR “Combat Service” (2012) and “Vachagan Barepasht” (2018) medals, the RA Ministry of Defense “For Impeccable Service” 1st Degree Medal (2006), the NKR “Motherhood” Foundation’s “Maternal Gratitude to the Sons of Arцах” medal (2008), and various commemorative medals from Russia and NKR. In 2004, he was awarded the NKR government’s Yeghishe Prize, and in 2005, the Arцах Journalists’ Union Prize. In 2023, the “Akn ynd akan” community honored him for the best poem in the “Besieged Arцах” contest. In 2024, Yerevan’s Av. Isahakyan Central Library recognized him as a “Friend of the Library.” 
Aris Arseni has been a member of the Writers’ Unions of Armenia and NKR since 1990. His literary works and selfless service remain an integral part of the history of Arцах and Armenia.