Հայկական մուլտֆիլմի և գեղանկարչության ռահվիրա 

1998 թվականի հուլիսի 18-ին Երևանում մահացել է Վալենտին Գեորգիի Պոդպոմոգովը, նկարիչ, կինոռեժիսոր, ճարտարապետ, Հայկական ԽՍՀ վաստակավոր նկարիչ (1967), հայ մշակույթի բազմաշնորհ անհատականություն, որի ստեղծագործությունները խոր հետք են թողել հայկական արվեստի և կինոյի պատմության մեջ:

Ծնվել է 1924 թվականի ապրիլի 29-ին Երևանում, հայ մոր և ուկրաինացի հոր ընտանիքում: Վալենտինի մանկությունն անցել է մայրաքաղաքի աշխույժ միջավայրում, որտեղ նա սովորել է Ա. Պուշկինի անվան դպրոցում՝ վաղ տարիքից ցուցաբերելով գեղարվեստական ընդունակություններ:

16 տարեկանում՝ 1940 թվականին, նա սկսել է աշխատել «Հայֆիլմ» կինոստուդիայում որպես նկարիչ: Նրա առաջին աշխատանքները ներառում էին ֆիլմերի տեսողական ձևավորում, ինչպիսիք են «Լեռնային լճի գաղտնիքը» (1954) և «Առաջին սիրո երգը» (1958), որտեղ նա հանդես է եկել որպես բեմադրող նկարիչ: 1960-ականներին Պոդպոմոգովը դարձել է հայկական մուլտֆիլմի զարգացման առանցքային դեմքերից մեկը: Նրա ռեժիսորական աշխատանքները, ինչպիսիք են «Մի կաթիլ մեղր» (1968), «Փարվանա» (1971) և «Պույ-պույ մկնիկը» (1971), գրավել են հանդիսատեսին իրենց գունագեղ պատմություններով և նորարարական ոճով՝ արտացոլելով հայկական մշակույթի խորքային թեմաներ:

Կինոյի հետևում աշխատելուց բացի, Պոդպոմոգովը նկարահանվել է մի շարք ֆիլմերում: Նա մարմնավորել է բազմազավակ պրոֆեսորի կերպար Էդմոնդ Քեոսայանի «Տղամարդիկ» (1972) ֆիլմում և խաղացել է Մորգանի դերը «Մորգանի խնամին» (1970) ֆիլմում: Նրա խարիզման և բազմակողմանիությունը նրան դարձրել են սիրված կերպար ինչպես կինոյում, այնպես էլ արվեստի աշխարհում:

1960-1964 թվականներին նա եղել է Երևանի քաղխորհրդի գլխավոր նկարիչը՝ նպաստելով մայրաքաղաքի գեղագիտական ձևավորմանը: Նրա ճարտարապետական ներդրումներից է Երևանի 2750-ամյակին նվիրված զբոսայգում գտնվող «Հավերժական կրակ» հուշարձանը, որը ստեղծվել է ճարտարապետ Էդուարդ Սարապյանի հետ համագործակցությամբ: 50 տարեկանում նա սկսել է զբաղվել գեղանկարչությամբ՝ ստեղծելով այնպիսի կտավներ, ինչպիսիք են «Վերջին մղոնը» և «Իմ մեղքը», որոնք պահվում են Երևանի Ժամանակակից արվեստի թանգարանում և մասնավոր հավաքածուներում: 1987 թվականին Երևանում կայացած նրա անհատական ցուցահանդեսը մեծ արձագանք է գտել:

Պոդպոմոգովը նաև եղել է «Ոզնի» սատիրական շաբաթաթերթի հիմնադիրներից՝ նպաստելով հայ մշակույթի տարածմանը: Նրա աշխատանքները պահպանվում են Հայաստանում և արտերկրում, իսկ 2024 թվականին նրա ծննդյան 100-ամյակը նշվել է երկու նամականիշերի թողարկմամբ: Վալենտին Պոդպոմոգովի կյանքն ու ստեղծագործությունները մնում են հայ արվեստի կենսունակ մասը՝ ոգեշնչելով սերունդներին իր անսպառ տաղանդով:

—

Пионер армянской анимации и живописи 

18 июля 1998 года в Ереване скончался Валентин Георгиевич Подпомогов, художник, кинорежиссёр, архитектор, заслуженный художник Армянской ССР (1967), выдающаяся фигура армянской культуры, чьё творчество оставило глубокий след в истории искусства и кинематографа. Родился он 29 апреля 1924 года в Ереване в семье армянки и украинца. Детство Валентина прошло в оживлённой атмосфере столицы, где он учился в школе имени А. Пушкина, уже в юном возрасте проявляя художественные способности.

В 16 лет, в 1940 году, Подпомогов начал работать в киностудии «Арменфильм» в качестве художника. Его ранние работы включали оформление фильмов, таких как «Тайна горного озера» (1954) и «Песня первой любви» (1958), где он выступал художником-постановщиком. В 1960-х годах он стал одной из ключевых фигур в развитии армянской анимации. Его режиссёрские работы, такие как «Капля мёда» (1968), «Парвана» (1971) и «Пуй-пуй мышонок» (1971), покорили зрителей яркими историями и новаторским стилем, отражая глубокие темы армянской культуры.

Помимо работы за кадром, Подпомогов снимался в кино, исполнив запоминающиеся роли в фильмах, таких как «Мужчины» (1972) Эдмонда Кеосаяна, где он сыграл многодетного профессора, и «Зять Моргана» (1970), где воплотил образ Моргана. Его харизма и многогранность сделали его любимцем публики как в кинематографе, так и в мире искусства.

В 1960–1964 годах Подпомогов занимал пост главного художника Ереванского городского совета, внося значительный вклад в эстетическое оформление города. Среди его архитектурных достижений — участие в создании мемориала «Вечный огонь» в парке, посвящённом 2750-летию Еревана, в сотрудничестве с архитектором Эдуардом Сарапяном. В 50 лет он обратился к живописи, создав полотна, такие как «Последняя миля» и «Моя вина», которые хранятся в Ереванском музее современного искусства и частных коллекциях. В 1987 году его персональная выставка в Ереване вызвала широкий резонанс.

Подпомогов также был одним из основателей сатирического еженедельника «Ёж», способствуя популяризации армянской культуры. Его работы хранятся в Армении и за рубежом, а в 2024 году столетие со дня его рождения было отмечено выпуском двух почтовых марок. Жизнь и творчество Валентина Подпомогова остаются яркой частью армянского искусства, вдохновляя поколения своим неиссякаемым талантом.

—

Pioneer of Armenian Animation and Painting 

On July 18, 1998, in Yerevan, Valentin Georgievich Podpomogov, painter, film director, architect, and Honored Artist of the Armenian SSR (1967), passed away, leaving an indelible mark on Armenian culture through his multifaceted contributions to art and cinema. Born on April 29, 1924, in Yerevan to an Armenian mother and Ukrainian father, Valentin grew up in the lively atmosphere of the capital. He studied at the A. Pushkin School, where his artistic talents began to emerge early on.

At 16, in 1940, Podpomogov started working at the Armenfilm studio as an artist. His early work included set design for films like *The Secret of the Mountain Lake* (1954) and *The Song of First Love* (1958), where he served as a production designer. In the 1960s, he became a central figure in the development of Armenian animation. His directorial works, such as *A Drop of Honey* (1968), *Parvana* (1971), and *Puy-Puy the Mouse* (1971), captivated audiences with their vibrant storytelling and innovative style, weaving in deep themes of Armenian culture.

Beyond his behind-the-scenes contributions, Podpomogov appeared on screen, playing memorable roles in films like Edmond Keosayan’s *Men* (1972) as a multichild professor and *Morgan’s Son-in-Law* (1970) as Morgan. His charisma and versatility made him a beloved figure in both cinema and the art world.

From 1960 to 1964, he served as the chief artist of the Yerevan City Council, shaping the city’s aesthetic identity. His architectural achievements included collaborating with architect Eduard Sarapyan on the “Eternal Flame” monument in the park dedicated to Yerevan’s 2750th anniversary. At 50, he turned to painting, creating works like *The Last Mile* and *My Guilt*, which are housed in the Yerevan Museum of Modern Art and private collections. His 1987 solo exhibition in Yerevan garnered significant acclaim.

Podpomogov also co-founded the satirical weekly *Vozhni*, promoting Armenian culture through humor and commentary. His works are preserved in Armenia and abroad, and in 2024, his centennial was commemorated with the release of two postage stamps. Valentin Podpomogov’s life and creations remain a vibrant part of Armenian art, inspiring generations with his boundless talent.