Հայ Ժողովրդական Երաժշտության Պահապան

Ալեքսանդր Ալեքսանդրի Ալեքսանդրյանը ծնվել է 1889 թվականի սեպտեմբերի 8-ին Շուշիում, Ելիզավետպոլի նահանգ, Ռուսական կայսրություն։ Նա հայ կոմպոզիտոր, երաժիշտ, երաժշտական գործիչ և թառահար էր, Հայկական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1961)։

Ստացել է նախնական կրթություն Շուշիում։ 1902 թվականին եղել է Գուրգեն Սյունիի ժողովրդական գործիքների անսամբլի թառահար, այնուհետև ղեկավարել է ժողովրդական անսամբլներ։ 1921 թվականին տեղափոխվել է Երևան և աշխատել Երևանի քաղաքային աշխատավորական ակումբի ժողովրդական ինքնագործունեության բաժնում, որտեղ կազմակերպել է ժողովրդական գործիքների անսամբլ և սկսել համերգներ տալ։ 1930-1936 թվականներին աշխատել է Երևանի կոնսերվատորիայում՝ որպես արևելյան գործիքների ամբիոնի վարիչ, իսկ 1938 թվականից՝ Հայաստանի երգի-պարի պետական անսամբլում՝ որպես գործիքային խմբի ղեկավար։ Նա մշակել է ժողովրդական երգեր, այդ թվում՝ «Հոյ իմ նազանի յարը», «Մոկաց հարսներ», «Ես պուճուր եմ, ոսկե ջուր եմ», և ստեղծել պարեղանակներ, ինչպիսիք են «Դիլիջան», «Զույգ սև աչեր», «Զուլեյկայի պարը», «Նազելի», «Նաիրյան աղջկա պարը», «Սևանի», «Նունե»։ Ալեքսանդր Ալեքսանդրյանի ստեղծագործություններն ու երաժշտական գործունեությունը մեծ դեր են խաղացել հայ ժողովրդական երաժշտության պահպանման և զարգացման գործում։

### Русский

Хранитель армянской народной музыки

Александр Александрович Александрян родился 8 сентября 1889 года в Шуши, Елизаветпольская губерния, Российская империя. Он был армянским композитором, музыкантом, музыкальным деятелем и исполнителем на таре, народным артистом Армянской ССР (1961). Получил начальное образование в Шуши. В 1902 году был таристом в ансамбле народных инструментов Гургена Сюни, затем руководил народными ансамблями. В 1921 году переехал в Ереван и работал в отделе народного творчества городского рабочего клуба, где организовал ансамбль народных инструментов и начал давать концерты. В 1930–1936 годах работал в Ереванской консерватории заведующим кафедрой восточных инструментов, а с 1938 года — руководителем инструментальной группы Государственного ансамбля песни и танца Армении. Он обработал ряд народных песен, включая «Хой, мой назани яра», «Мокац харснер», «Я пуджур, золотая вода», и создал танцевальные мелодии, такие как «Дилиджан», «Пара чёрных глаз», «Танец Зулейки», «Назели», «Танец наирийской девушки», «Севан», «Нуне». Творчество и музыкальная деятельность Александра Александряна сыграли значительную роль в сохранении и развитии армянской народной музыки.

### English

Guardian of Armenian Folk Music

Alexander Alexandrovich Alexandryan was born on September 8, 1889, in Shushi, Elisabethpol Governorate, Russian Empire. He was an Armenian composer, musician, musical figure, and tar player, People’s Artist of the Armenian SSR (1961). He received his early education in Shushi. In 1902, he played the tar in Gurgen Syuni’s folk instrument ensemble and later led folk ensembles. In 1921, he moved to Yerevan and worked in the folk art department of the city workers’ club, where he organized a folk instrument ensemble and began giving concerts. From 1930 to 1936, he served as head of the Eastern Instruments Department at the Yerevan Conservatory, and from 1938, he was the leader of the instrumental group of the State Song and Dance Ensemble of Armenia. He arranged several folk songs, including “Hoy, My Nazani Yar,” “Mokats Harsner,” “I Am Puchur, Golden Water,” and composed dance melodies such as “Dilijan,” “Pair of Black Eyes,” “Zuleika’s Dance,” “Nazeli,” “Nairi Girl’s Dance,” “Sevan,” and “Nune.” Alexander Alexandryan’s work and musical activities played a significant role in preserving and developing Armenian folk music.