Հայ Մշակույթի Խորհրդանիշ 

Լևոն Մութաֆյանը ծնվել է 1954 թվականի հոկտեմբերի 7-ին Նիժնի Տագիլում, Սվերդլովսկի մարզ, ՌՍՖՍՀ։ Հայ թատերագետ, թատերագիր, Հայաստանի արվեստի վաստակավոր գործիչ (2007), Հայաստանի գրողների միության անդամ։ Ավարտել է Հայաստանի թատերական գործիչների միության Կիրովականի բաժանմունքին կից դրամատիկական ստուդիան և Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտի ռեժիսորական ֆակուլտետը։

Աշխատել է Վանաձորի Հովհաննես Աբելյանի անվան պետական դրամատիկական թատրոնում՝ որպես գլխավոր բեմադրիչի օգնական, Գյումրիի Վարդան Աճեմյանի անվան պետական դրամատիկական թատրոնում՝ որպես գլխավոր բեմադրիչի օգնական և գրական մասի վարիչ, Արտաշատի Ամո Խարազյանի անվան պետական թատրոնում՝ որպես տնօրենի տեղակալ և գրական մասի վարիչ, ինչպես նաև Հայաստանի հեռուստատեսության և ռադիոհաղորդումների պետական կոմիտեի դրամատիկական հաղորդումների խմբագրությունում՝ որպես ավագ խմբագիր։ Զբաղեցրել է ղեկավար պաշտոններ Գյումրիի «Բալատոն» վարժարանում, եղել է Գյումրիի քաղաքապետի խորհրդական, «Շիրակ» գրական-գեղարվեստական հանդեսի և «Օրինաց երկիր» ու «Ավանգարդ» թերթերի գլխավոր խմբագրի տեղակալ, Շիրակի մարզպետարանի մշակույթի բաժնի գլխավոր մասնագետ, Գյումրիի թիվ 1 վարժարանի տնօրեն, Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտի Գյումրիի մասնաճյուղի տնօրեն։ 1984 թվականից դասախոսել է Հայաստանի բուհերում՝ Վանաձորի և Գյումրիի պետական մանկավարժական ինստիտուտներում, Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտում, ինչպես նաև «Բաց», Հյուսիսային և «Պրոգրես» համալսարաններում։ Դասախոսություններ է կարդացել նաև Ստամբուլի, Բեյրութի և Հալեպի համալսարաններում։

Նրա գրական աշխատանքները նվիրված են արդի թատրոնի խնդիրներին։ Գրել է «Ուրախ ճամփորդություն», «Աղավնին», «Օրորցային երկուսի համար» պիեսները, որոնք բեմադրվել են տարբեր թատրոններում։ Թարգմանել է Անտոն Չեխովի, Գարսիա Լորկայի, Մյուսեի, Միխայիլ Բուլգակովի, Գոլդմանի, Մաքսիմ Գորկու, Պտուշկինայի, Կունիի և Պավլովսկու պիեսները հայերեն։ Հեղինակել է 25 գիրք, 20 գիտական հոդված և բազմաթիվ առաջաբաններ։ Եղել է Հայկական հանրագիտարանի արվեստի գիտաճյուղային խորհրդի և Թատերական քննադատների համաշխարհային ասոցիացիայի նախագահության անդամ, Հայաստանի թատերական գործիչների միության վարչության քարտուղար (2007), «Արտավազդ» մրցանակաբաշխության և Աղասի Այվազյանի անվան թատերական փառատոնի ժյուրիի անդամ։ Պարգևատրվել է «Գրական վաստակի համար» մեդալով, ընտրվել է Բնության մասին միջազգային ակադեմիայի ակադեմիկոս։ 2013-2014 թվականներին եղել է «Թատրոն Իքս» փառատոնի մասնագիտական խորհրդի անդամ։ 2015 թվականին արժանացել է ՀԹԳՄ «Արտավազդ» մրցանակաբաշխության ոսկե մեդալին։ Լևոն Մութաֆյանի ներդրումը հայ թատերագիտության և մշակույթի մեջ անգնահատելի է, նրա աշխատանքները շարունակում են ոգեշնչել թատերական արվեստի սիրահարներին։ Մահացել է 2015 թվականի նոյեմբերի 11-ին Երևանի «Աստորիա» հյուրանոցում։

### Русский
Символ армянской культуры

Левон Мутафян родился 7 октября 1954 года в Нижнем Тагиле, Свердловская область, РСФСР. Армянский театровед, драматург, заслуженный деятель искусств Армении (2007), член Союза писателей Армении. Окончил драматическую студию при Кироваканском отделении Союза театральных деятелей Армении и режиссёрский факультет Ереванского художественно-театрального института.

Работал помощником главного режиссёра в Ванадзорском государственном драматическом театре им. Ованеса Абеляна, помощником главного режиссёра и заведующим литературной частью в Гюмрийском государственном драматическом театре им. Вардана Аджемяна, заместителем директора и заведующим литературной частью в Арташатском государственном театре им. Амо Харазяна, старшим редактором отдела драматических передач Государственного комитета Армении по телевидению и радиовещанию. Занимал руководящие должности: заместитель директора гимназии «Балатон» в Гюмри, советник мэра Гюмри, заместитель главного редактора литературно-художественного журнала «Ширак» и газет «Оринац Еркир» и «Авангард», главный специалист отдела культуры Ширакской областной администрации, директор гимназии №1 в Гюмри, директор Гюмрийского филиала Ереванского государственного института театра и кино. С 1984 года преподавал в вузах Армении: Ванадзорском и Гюмрийском государственных педагогических институтах, Ереванском художественно-театральном институте, университетах «Открытый», «Северный» и «Прогресс». Читал лекции в университетах Стамбула, Бейрута и Алеппо.

Его литературные труды посвящены проблемам современного театра. Написал пьесы «Весёлое путешествие», «Голубка», «Колыбельная для двоих», поставленные в различных театрах. Перевёл на армянский пьесы Антона Чехова, Гарсии Лорки, Мюссе, Михаила Булгакова, Голдмана, Максима Горького, Птушкиной, Куни и Павловского. Автор 25 книг, 20 научных статей и множества предисловий. Был членом совета по искусству Армянской энциклопедии, президиума Международной ассоциации театральных критиков, секретарём правления Союза театральных деятелей Армении (2007), членом жюри премии «Артавазд» и председателем жюри театрального фестиваля им. Агаси Айвазяна. Награждён медалью «За литературные заслуги», избран академиком Международной академии наук о природе. В 2013–2014 годах входил в профессиональный совет фестиваля «Театр Икс». В 2015 году получил золотую медаль премии «Артавазд». Вклад Левона Мутафяна в армянскую театроведческую науку и культуру неоценим, его работы продолжают вдохновлять любителей театрального искусства. Скончался 11 ноября 2015 года в ереванской гостинице «Астория».

### English
Symbol of Armenian Culture

Levon Mutafyan was born on October 7, 1954, in Nizhny Tagil, Sverdlovsk Oblast, RSFSR. An Armenian theater scholar, playwright, Honored Art Worker of Armenia (2007), and member of the Writers’ Union of Armenia. He graduated from the drama studio at the Kirovakan branch of the Union of Theater Workers of Armenia and the directing faculty of the Yerevan Institute of Fine Arts and Theater.

He worked as an assistant to the chief director at the Vanadzor State Dramatic Theater named after Hovhannes Abelyan, assistant to the chief director and head of the literary department at the Gyumri State Dramatic Theater named after Vardan Adjemian, deputy director and head of the literary department at the Artashat State Theater named after Amo Kharazyan, and senior editor in the drama department of the Armenian State Committee for Television and Radio Broadcasting. He held leadership roles: deputy director of the “Balaton” gymnasium in Gyumri, advisor to the Gyumri mayor, deputy chief editor of the literary-artistic journal *Shirak* and the newspapers *Orinats Yerkir* and *Avangard*, chief specialist of the culture department of Shirak Province, director of Gyumri’s No. 1 gymnasium, and director of the Gyumri branch of the Yerevan State Institute of Theater and Cinema. From 1984, he lectured at Armenian universities: Vanadzor and Gyumri State Pedagogical Institutes, Yerevan Institute of Fine Arts and Theater, and the “Open,” Northern, and “Progress” universities. He also lectured at universities in Istanbul, Beirut, and Aleppo.

His literary works focused on contemporary theater issues. He wrote the plays *Happy Journey*, *Dove*, and *Lullaby for Two*, staged in various theaters. He translated plays by Anton Chekhov, García Lorca, Musset, Mikhail Bulgakov, Goldman, Maxim Gorky, Ptushkina, Cooney, and Pavlovsky into Armenian. He authored 25 books, 20 academic articles, and numerous prefaces. He was a member of the arts council of the Armenian Encyclopedia, the presidium of the International Association of Theater Critics, secretary of the Union of Theater Workers of Armenia (2007), a jury member of the “Artavazd” awards, and chairman of the jury for the Aghasi Ayvazyan Theater Festival. He was awarded the Medal “For Literary Merits” and elected an academician of the International Academy of Natural Sciences. In 2013–2014, he was a member of the professional council of the “Theater X” festival. In 2015, he received the “Artavazd” gold medal. Levon Mutafyan’s contribution to Armenian theater scholarship and culture is invaluable, and his works continue to inspire theater enthusiasts. He passed away on November 11, 2015, at the “Astoria” hotel in Yerevan.