Հայ Գրականագիտության Հիմնադիր՝

Մկրտիչ Մամբրեի Մկրյանը մահացել է 1983 թվականի հոկտեմբերի 26-ին Երևանում, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ: Հայ գրականագետ էր, բանասիրական գիտությունների դոկտոր, ՀԽՍՀ ԳԱ թղթակից անդամ (1956), պրոֆեսոր (1946), ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1961), ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1936 թվականից, մանկավարժ:

Ծնվել է 1907 թվականի նոյեմբերի 9-ին Արևմտյան Հայաստանի Վան քաղաքում, ուսուցչի ընտանիքում: 1915 թվականին գաղթել է Արևելյան Հայաստան: 1925 թվականին ավարտել է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան միջնակարգ դպրոցը և մեկ տարի ուսուցչություն արել գյուղում: 1930 թվականին ավարտել է Երևանի համալսարանի պատմագրական ֆակուլտետը: Նույն թվականին ընդունվել է համալսարանի ասպիրանտուրան: 1933 թվականից հայ գրականություն է դասախոսել համալսարանում: 1954-1980 թվականներին եղել է համալսարանական հայ գրականության ամբիոնի վարիչը, 1941-1947 թվականներին և 1957-1976 թվականներին՝ համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետի դեկանը, 1947-1953 թվականներին՝ ՀԽՍՀ ԳԱ Մանուկ Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտի տնօրենը: 1939 թվականին «Ֆրիկի ստեղծագործությունը» թեմայով դիսերտացիա է պաշտպանել և ստացել բանասիրական գիտությունների թեկնածուի աստի: 1945 թվականին «Գրիգոր Նարեկացի» թեմայով դիսերտացիա է պաշտպանել և ստացել բանասիրական գիտությունների դոկտորի աստիճան: 1933 թվականից դպրոցական ծրագրերին համապատասխան գրել է հայկական միջնակարգ դպրոցի 7-րդ, 8-րդ, 9-րդ և 10-րդ դասարանների հայ գրականության դասագրքերը: Միաժամանակ «Հայ գրականության» դասագիրք է կազմել սփյուռքահայ դպրոցների համար: ԽՄԿԿ անդամ 1941 թվականից: 1930-ական թվականների վերջում լույս է տեսել նրա «13-18-րդ դարերի հայ աշխարհիկ գրականությունը» անթոլոգիան և Ֆրիկին նվիրված առաջին մենագրությունը, իսկ 1955 թվականին՝ «Գրիգոր Նարեկացի» մենագրությունը: Մանկավարժական և գիտավարչական աշխատանքներին զուգընթաց գրել է իր գրքերը Մովսես Խորենացու և Հովհաննես Թումանյանի մասին՝ «Մովսես Խորենացի» (1970 թ.) և «Հովհաննես Թումանյանի ստեղծագործությունը» (1981 թ.): Գրել է նաև «Իսահակյանի հումանիզմը» (1975 թ.) գիրքը: Ռուսերեն լույս է տեսել նրա «Մովսես Խորենացի» (Երևան, 1969) գիրքը:



—

### Русский

Мкртич Мамбреевич Мкрян умер 26 октября 1983 года в Ереване, Армянская ССР, СССР. Армянский литературовед, доктор филологических наук, член-корреспондент АН АрмССР (1956), профессор (1946), заслуженный деят

Основоположник Армяноведенияель науки АрмССР (1961), член Союза писателей СССР с 1936 года, педагог. Родился 9 ноября 1907 года в городе Ван Западной Армении, в семье учителя. В 1915 году эмигрировал в Восточную Армению. В 1925 году окончил среднюю школу имени Хачатура Абовяна в Ереване и один год преподавал в селе. В 1930 году окончил историко-литературный факультет Ереванского университета. В том же году поступил в аспирантуру университета. С 1933 года преподавал армянскую литературу в университете. В 1954–1980 годах был заведующим кафедрой армянской литературы университета, в 1941–1947 и 1957–1976 годах — деканом филологического факультета университета, в 1947–1953 годах — директором Института литературы имени Манук Абегяна АН АрмССР. В 1939 году защитил диссертацию на тему «Творчество Фрика» и получил степень кандидата филологических наук. В 1945 году защитил диссертацию на тему «Григор Нарекаци» и получил степень доктора филологических наук. С 1933 года написал учебники по армянской литературе для 7–10 классов армянских средних школ в соответствии со школьными программами. Одновременно составил учебник «Армянская литература» для армянских школ диаспоры. Член КПСС с 1941 года. В конце 1930-х годов вышла его антология «Армянская светская литература 13–18 веков» и первая монография, посвящённая Фрику, а в 1955 году — монография «Григор Нарекаци». Параллельно с педагогической и научно-административной работой написал книги о Мовсесе Хоренаци и Ованесе Туманяне — «Мовсес Хоренаци» (1970) и «Творчество Ованеса Туманяна» (1981). Также написал книгу «Гуманизм Исаакяна» (1975). На русском языке вышла его книга «Мовсес Хоренаци» (Ереван, 1969).

**Варианты привлекательных заголовков на русском** 
1. «Мкртич Мамбреевич Мкрян: Ванский Мастер Армяноведения» 
2. «Путь Мкртича Мкряна: От Вана до Монографии о Нарекаци» 
3. «Основоположник Армяноведения: Мкртич Мамбреевич Мкрян»

—

### English

Founder of Armenian Literary Studies

Mkrtich Mambreyevich Mkryan passed away on October 26, 1983, in Yerevan, Armenian SSR, USSR. He was an Armenian literary scholar, Doctor of Philological Sciences, Corresponding Member of the Armenian SSR Academy of Sciences (1956), Professor (1946), Honored Scientist of the ArmSSR (1961), member of the USSR Writers’ Union since 1936, and educator. Born on November 9, 1907, in Van, Western Armenia, in a teacher’s family. In 1915, he emigrated to Eastern Armenia. In 1925, he graduated from Khachatur Abovyan Secondary School in Yerevan and taught in a village for one year. In 1930, he graduated from the historical-literary faculty of Yerevan University. In the same year, he entered the university’s graduate school. From 1933, he taught Armenian literature at the university. From 1954 to 1980, he was head of the Armenian literature department at the university, from 1941 to 1947 and 1957 to 1976 — dean of the philological faculty of the university, from 1947 to 1953 — director of the Manuk Abeghyan Institute of Literature of the ArmSSR Academy of Sciences. In 1939, he defended a dissertation on “Frik’s Works” and received the degree of Candidate of Philological Sciences. In 1945, he defended a dissertation on “Grigor Narekatsi” and received the degree of Doctor of Philological Sciences. From 1933, he wrote textbooks on Armenian literature for grades 7–10 of Armenian secondary schools in accordance with school curricula. At the same time, he compiled an “Armenian Literature” textbook for Armenian diaspora schools. Member of the CPSU since 1941. In the late 1930s, his anthology “Armenian Secular Literature of the 13th–18th Centuries” and the first monograph dedicated to Frik were published, and in 1955 — the monograph “Grigor Narekatsi.” Alongside pedagogical and scientific-administrative work, he wrote books about Movses Khorenatsi and Hovhannes Tumanyan — “Movses Khorenatsi” (1970) and “The Works of Hovhannes Tumanyan” (1981). He also wrote the book “Isaakyan’s Humanism” (1975). His book “Movses Khorenatsi” was published in Russian (Yerevan, 1969).