Ուղեղի Կառուցվածքի Հայ Հանճար

Սիմեոն Ալեքսանդրի Սարկիսովը (Սիմոն Սարգսյան) մահացել է 1971 թվականի դեկտեմբերի 13-ին Մոսկվայում՝ կյանքի 76-րդ տարում, թողնելով հետևում նյարդաֆիզիոլոգիայի և նյարդամորֆոլոգիայի անգերազանցելի ժառանգություն՝ որպես ԽՍՀՄ ԲԳԱ ակադեմիկոս (1948), Ուղեղի ԳՀԻ-ի տնօրեն (1928–1968)

գլխուղեղի աստղաձև բջիջների և դենդրիտային «փշիկների» հատուկ դերի հիպոթեզի հեղինակ, որը հետագայում հաստատվել է էլեկտրոնային մանրադիտակով։ Ծնվել է 1895 թվականի փետրվարի 7-ին Շուշիում։ 

1915 թվականին ավարտել Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցը, 1923 թվականին՝ Մոսկվայի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը և Կարմիր պրոֆեսուրայի ինստիտուտը։ 1925 թվականին իր նախաձեռնությամբ Մոսկվայում ստեղծվել է ուղեղի ցիտոարխիտեկտոնիկայի լաբորատորիա, որը 1928 թվականին դարձել է Ուղեղի ԳՀԻ։ Հետազոտել է գլխուղեղի տեսողական ֆունկցիան, կենտրոնական նյարդային համակարգի կառուցվածքը, բնականոն և ախտաբանական պայմաններում կենսաէլեկտրական երևույթները, ուղեղաբնի ցանցանման գոյացության դերը, նյարդադեղաբանությունը, գլխուղեղի էլեկտրոնային մանրադիտումը, հյուսվածքաքիմիան, նյարդակիբեռնետիկան և անալիզատորների դինամիկ տեղայնացումը։ Եղել է ԽՍՀՄ առողջապահության նախարարության բժշկական գիտությունների խորհրդի, Նյարդախտաբանների և հոգեբույժների համամիութենական ընկերության նախագահ, Նյարդախտաբանների միջազգային ֆեդերացիայի փոխնախագահ։ Պարգևատրվել է Լենինի, Աշխատանքային կարմիր դրոշի 2 և «Պատվո նշան» շքանշաններով։ 

Սիմեոն Սարկիսովը մնաց Շուշիից Մոսկվա տանող նյարդագիտության կամուրջը՝ իր հիպոթեզներով, հետազոտություններով և անսահման նվիրումով ոգեշնչելով սերունդներին ուղեղի խորքերի և հայկական գիտության գեղեցկությամբ։



### Русский
Армянский гений структуры мозга

Симеон Александрович Саркисов скончался 13 декабря 1971 года в Москве на 77-м году жизни, оставив неоценимое наследие в нейрофизиологии и нейроморфологии как академик АМН СССР (1948), директор Института мозга (1928–1968), автор гипотезы о специальной роли звездчатых клеток мозга и дендритных «шипиков», подтверждённой позже электронно-микроскопическими исследованиями. Родился 7 февраля 1895 года в Шуши.

В 1915 окончил Тифлисскую Нерсисянскую семинарию, в 1923 — медицинский факультет Московского университета и Институт красной профессуры. В 1925 по его инициативе в Москве создана лаборатория цитоархитектоники мозга, в 1928 преобразованная в Институт мозга. Исследовал зрительную функцию головного мозга, структурные особенности центральной нервной системы, биоэлектрические явления в норме и патологии, роль ретикулярной формации ствола мозга, нейрофармакологию, электронную микроскопию мозга, тканевую химию, нейрокибернетику и динамическую локализацию анализаторов. Был председателем медицинского совета Минздрава СССР, Всесоюзного общества невропатологов и психиатров, вице-президентом Международной федерации невропатологов. Награждён орденами Ленина, Трудового Красного Знамени (дважды) и «Знак Почёта».

Симеон Саркисов остался мостом нейронауки от Шуши до Москвы — своими гипотезами, исследованиями и безграничной преданностью, вдохновляя поколения глубинами мозга и красотой армянской науки.


### English
Armenian Genius of Brain Structure

Simeon Alexandrovich Sarkisov passed away on December 13, 1971, in Moscow at the age of 76, leaving an invaluable legacy in neurophysiology and neuromorphology as Academician of the USSR Academy of Medical Sciences (1948), director of the Brain Institute (1928–1968), author of the hypothesis on the special role of brain stellate cells and dendritic spines, later confirmed by electron microscopy. Born on February 7, 1895, in Shushi.

In 1915 graduated from Tiflis Nersisyan Seminary, in 1923 — medical faculty of Moscow University and the Institute of Red Professorship. In 1925, on his initiative, a cytoarchitectonics laboratory of the brain was created in Moscow, transformed in 1928 into the Brain Institute. Investigated visual function of the brain, structural features of the central nervous system, bioelectric phenomena in normal and pathological conditions, role of the brainstem reticular formation, neuropharmacology, electron microscopy of the brain, tissue chemistry, neurocybernetics, and dynamic localization of analyzers. Chairman of the Medical Council of the USSR Ministry of Health, All-Union Society of Neuropathologists and Psychiatrists, Vice-President of the International Federation of Neuropathologists. Awarded Orders of Lenin, Labor Red Banner (twice), and Badge of Honor.

Simeon Sarkisov remained the bridge of neuroscience from Shushi to Moscow — with his hypotheses, research, and boundless dedication, inspiring generations with the depths of the brain and the beauty of Armenian science.