Հայ Գրականության Բազմաշնորհ Վարպետ

1898 թվականի հուլիսի 15-ին Նախիջևանի գավառի Ճահուկ գյուղում ծնվել է Վարսենիկ Գրիգորի Աղասյանը, հայ բանաստեղծուհի, դրամատուրգ, մանկագիր, արձակագիր և թարգմանիչ: 

Վարսենիկ Աղասյանը հայ գրականության նշանավոր դեմքերից է, ում բազմաշնորհ բնույթը կրող ստեղծագործությունները խոր հետք են թողել հայ և միջազգային գրականության մեջ: Նրա կյանքը սերտորեն կապված է հայ ժողովրդի մշակութային և հոգևոր ժառանգության հետ, որն արտացոլվել է նրա բանաստեղծություններում, մանկական գրականության մեջ, դրամաներում և թարգմանություններում: 1905 թվականին ընտանիքով տեղափոխվել է Թիֆլիս, որտեղ նա ավարտել է Հայուհյաց բարեգործական ընկերության միջնակարգ դպրոցը: Նրա գրական ճանապարհը սկսվել է 1912 թվականին, երբ նրա առաջին բանաստեղծությունը տպագրվել է «Պատանի» հանդեսում: Վարսենիկը 1934 թվականից եղել է ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ՝ իր տաղանդով նպաստելով հայ գրականության զարգացմանը: 

Նրա ստեղծագործությունները բազմաբնույթ են՝ ընդգրկելով բանաստեղծություններ, մանկական գրքեր, դրամաներ և թարգմանություններ: Նրա բանաստեղծությունները, ինչպիսիք են «Բանաստեղծություններ» (1926, Թիֆլիս), «Օրերի երգը» (1933, Բաքու) և «Մայրամուտի շողերով» (1971, Երևան), առանձնանում են զգացմունքային խորությամբ, հայրենասիրությամբ և հայկական բնաշխարհի նկարագրություններով: Նրա մանկական գրքերը, օրինակ՝ «Ծիտիկի խինդը» (1940, Երևան) և «Նվեր երեխաներին» (1958, Երևան), գրավել են երիտասարդ ընթերցողների սրտերը իրենց պարզությամբ և ջերմությամբ: Նրա «Փոթորկված անտառը» դրաման Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին բեմադրվել է Բաքվի, Ստեփանակերտի և Գանձակի թատրոններում՝ արժանանալով մեծ ճանաչման: 

Վարսենիկ Աղասյանը նաև նշանակալի թարգմանիչ էր: Նա ռուսերենից հայերեն է թարգմանել այնպիսի գործեր, ինչպիսիք են Նիկոլայ Նեկրասովի բանաստեղծությունները (1953, 1962, 1971, Երևան), Ալեքսեյ Տոլստոյի «Առյուծը, ձուկն ու մարդը» (1941, Երևան), Սերգեյ Միխալկովի «Կոլյա Կուզնեցով» (1941, Երևան) և Նիզամի Գյանջևի «Իսկյանդարն ու հովիվը» (1941, Երևան): Նրա թարգմանությունները հայ ընթերցողներին ծանոթացրել են համաշխարհային գրականության գլուխգործոցներին՝ պահպանելով բնագրերի ոգին և գեղարվեստական արժեքը: 

1928-1929 թվականներին Վարսենիկը աշխատել է Բաքվի հայալեզու «Կոմունիստ» թերթի խմբագրությունում՝ որպես գեղարվեստական գրականության բաժնի վարիչ, իսկ հետագայում՝ Բաքվի ռադիոկոմիտեում որպես ասմունքող-հաղորդավարուհի: Նրա գրական և մշակութային գործունեությունը կամրջել է հայկական և խորհրդային մշակույթները՝ նպաստելով հայ գրականության միջազգային ճանաչմանը: Նրա ստեղծագործությունները, որոնք պահպանվում են Հայաստանի և Ադրբեջանի գրադարաններում, այդ թվում՝ Երևանի Ժամանակակից գրականության թանգարանում, վկայում են նրա բազմակողմանի տաղանդի մասին: 

Վարսենիկ Աղասյանի կյանքը նվիրված էր հայ մշակույթի հարստացմանը: Նրա ստեղծագործությունները, լինեն դրանք բանաստեղծություններ, մանկական պատմություններ, թե թարգմանություններ, արտացոլում են հայ ժողովրդի հոգևոր խորությունը և գեղարվեստական զգացողությունը: Նրա ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել ընթերցողներին և գրողներին՝ պահպանելով հայ գրականության հարուստ ավանդույթները: Նա մահացել է Երևանում 1974 թվականին, թողնելով անմոռանալի հետք հայ գրականության պատմության մեջ: 

—

Многогранный Мастер Армянской Литературы 

**Русский
15 июля 1898 года в селе Джахук Нахичеванской губернии родилась Варсеник Григорьевна Агасян, армянская поэтесса, драматург, детская писательница, прозаик и переводчица. 

Варсеник Агасян — одна из ярких фигур армянской литературы, чьё творчество оставило глубокий след в поэзии, детской литературе, драматургии и переводах. Родившись в армянской общине Джахука, она с детства впитала тепло и богатство армянской культуры, которые стали основой её творчества. В 1905 году её семья переехала в Тифлис, где Варсеник окончила среднюю школу при благотворительном обществе армянских женщин. Её литературный путь начался в 1912 году с публикации первого стихотворения в журнале «Патани». С 1934 года она была членом Союза писателей СССР, внося значительный вклад в развитие армянской литературы. 

Её творчество охватывает широкий спектр жанров: поэзия, детская литература, драматургия и переводы. Её стихи, опубликованные в сборниках «Стихи» (1926, Тифлис), «Песнь дней» (1933, Баку) и «В лучах заката» (1971, Ереван), отличаются эмоциональной глубиной, патриотизмом и яркими описаниями армянской природы. Детские книги, такие как «Радость птички» (1940, Ереван) и «Подарок детям» (1958, Ереван), завоевали любовь юных читателей своей простотой и теплотой. Её драма «Бурный лес» в годы Великой Отечественной войны ставилась в театрах Баку, Степанакерта и Гянджи (Кировабада), получив широкое признание. 

Варсеник Агасян также была выдающимся переводчиком. Она перевела на армянский язык произведения таких авторов, как Николай Некрасов («Стихотворения», 1953, 1962, 1971, Ереван), Алексей Толстой («Лев, рыба и человек», 1941, Ереван), Сергей Михалков («Коля Кузнецов», 1941, Ереван) и Низами Гянджеви («Искандар и пастух», 1941, Ереван). Её переводы познакомили армянских читателей с шедеврами мировой литературы, сохраняя дух и художественную ценность оригиналов. 

В 1928–1929 годах Варсеник работала в редакции бакинской армянской газеты «Коммунист» заведующей отделом художественной литературы, а позже — диктором и ведущей на Бакинском радиокомитете. Её литературная и культурная деятельность соединила армянскую и советскую культуры, способствуя международному признанию армянской литературы. Её произведения хранятся в библиотеках Армении и Азербайджана, включая Ереванский музей современной литературы, и свидетельствуют о её многогранном таланте. 

Жизнь Варсеник Агасян была посвящена обогащению армянской культуры. Её стихи, детские рассказы и переводы отражают духовную глубину и художественное чутьё армянского народа. Её наследие продолжает вдохновлять читателей и писателей, сохраняя богатые традиции армянской литературы. Она ушла из жизни в Ереване в 1974 году, оставив неизгладимый след в истории армянской литературы. 

—

A Multifaceted Master of Armenian Literature 

**English
On July 15, 1898, in the village of Jahuk, Nakhichevan Province, Varsenik Grigoryevna Aghasyan was born, an Armenian poetess, playwright, children’s writer, prose writer, and translator. 

Varsenik Aghasyan is a prominent figure in Armenian literature, whose multifaceted work has left a profound mark on poetry, children’s literature, drama, and translation. Born in the Armenian community of Jahuk, she absorbed the warmth and richness of Armenian culture from an early age, which became the foundation of her creative legacy. In 1905, her family moved to Tiflis, where she graduated from the secondary school of the Armenian Women’s Charitable Society. Her literary journey began in 1912 with the publication of her first poem in the “Patani” journal. From 1934, she was a member of the USSR Writers’ Union, making a significant contribution to the development of Armenian literature. 

Her creative output spans a wide range of genres: poetry, children’s books, drama, and translations. Her poems, published in collections such as *Poems* (1926, Tiflis), *Song of the Days* (1933, Baku), and *In the Rays of Sunset* (1971, Yerevan), are distinguished by their emotional depth, patriotism, and vivid depictions of Armenian landscapes. Her children’s books, like *The Joy of the Bird* (1940, Yerevan) and *A Gift to Children* (1958, Yerevan), won the hearts of young readers with their simplicity and warmth. Her drama *Stormy Forest* was staged during the Great Patriotic War in theaters in Baku, Stepanakert, and Gyandzha (Kirovabad), earning widespread acclaim. 

Varsenik Aghasyan was also an accomplished translator. She translated into Armenian works by authors such as Nikolai Nekrasov (*Poems*, 1953, 1962, 1971, Yerevan), Alexey Tolstoy (*The Lion, the Fish, and the Man*, 1941, Yerevan), Sergey Mikhalkov (*Kolya Kuznetsov*, 1941, Yerevan), and Nizami Ganjavi (*Iskandar and the Shepherd*, 1941, Yerevan). Her translations introduced Armenian readers to masterpieces of world literature, preserving the spirit and artistic value of the originals. 

From 1928 to 1929, Varsenik worked in the editorial office of the Baku Armenian-language newspaper *Kommunist* as head of the literary section and later as a reciter and presenter at the Baku Radio Committee. Her literary and cultural activities bridged Armenian and Soviet cultures, contributing to the international recognition of Armenian literature. Her works, preserved in libraries in Armenia and Azerbaijan, including the Yerevan Museum of Modern Literature, testify to her versatile talent. 

Varsenik Aghasyan’s life was dedicated to enriching Armenian culture. Her poems, children’s stories, and translations reflect the spiritual depth and artistic sensibility of the Armenian people. Her legacy continues to inspire readers and writers, preserving the rich traditions of Armenian literature. She passed away in Yerevan in 1974, leaving an indelible mark on the history of Armenian