Հայաստանի Հարկային Համակարգի Հիմնադիր 

Պավել Դանտոնի Սաֆարյանը ծնվել է 1958 թվականի նոյեմբերի 20-ին Բասարգեչարի շրջանում, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ։ Հայ տնտեսագետ, պետական գործիչ, ով իր կյանքը նվիրել է Հայաստանի տնտեսական բարեփոխումներին՝ դառնալով անկախ Հայաստանի հարկային համակարգի հիմնադիրներից, ֆինանսների նախարարության առաջին տեղակալ (2001–2016), բյուջետային բարեփոխումների ղեկավար և Ասիական զարգացման բանկի փոխկառավարիչ (2014)։ 1976-1980 թվականներին ավարտել է Երևանի ժողովրդական տնտեսության ինստիտուտը, 1989 թվականին՝ տնտեսագիտության թեկնածու։

1984-1989 թվականներին դասավանդել Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտում և Խ. Աբովյանի անվան մանկավարժական ինստիտուտում, 2013-2019 թվականներին՝ Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարանում, 2006 թվականից՝ ՀՀ պետական կառավարման ակադեմիայում։ 

1980 թվականին աշխատել ՀԽՍՀ ԳԱ տնտեսագիտության ինստիտուտում, 1980-1982 թվականներին ծառայել խորհրդային բանակում, 1982-1990 թվականներին՝ ինստիտուտում որպես տնտեսագետ, ավագ տնտեսագետ, գիտաշխատող։ 1990-1991 թվականներին՝ ՀՀ նախարարների խորհրդի տնտեսական բարեփոխումների հանձնաժողովի ֆինանսական բաժնի տնտեսական խորհրդատու, բաժնի պետ, 1991-1994 թվականներին՝ ՀՀ գլխավոր պետական հարկային տեսչության պետի տեղակալ, 1994-1997 թվականներին՝ ՀՀ հարկային պետական տեսչության պետ-նախարար։ Նրա ղեկավարությամբ հիմք է դրվել անկախ Հայաստանի հարկային օրենսդրությանը և համակարգին։ 1997-2001 թվականներին՝ ՀՀ ֆինանսների և էկոնոմիկայի նախարարի տեղակալ, 2001-2008 թվականներին՝ առաջին տեղակալ, 2008-2016 թվականներին՝ ֆինանսների նախարարի առաջին տեղակալ։ Համակարգել է 1997-2017 թթ. ՀՀ տարեկան բյուջեների մշակումը, ներդրել միջինժամկետ ծախսերի ծրագրավորումը, 2005 թվականին՝ ծրագրային բյուջետավորումը (ամբողջական անցում՝ 2019), ղեկավարել Պետական ֆինանսների կառավարման գնահատումները (2008, 2014)։ 2002 թվականին հիմնադրել Հայ-ամերիկյան «Ուսուցման կենտրոն» ՊՈԱԿ-ը, 2013-2016 թվականներին՝ Եվրոխորհրդի բյուջետային հանձնաժողովի անդամ։ 2016-2018 թվականներին՝ ՀՀ տնտեսական զարգացման և ներդրումների նախարարի գլխավոր խորհրդական, 2018-ից՝ «ԱՎԱԳ ՍՈԼՅՈՒՇՆՍ» ՍՊԸ խորհրդատու, 2019-ից՝ Մոսկվայի Մ. Լոմոնոսովի անվան պետական համալսարանի Երևանյան մասնաճյուղի գործադիր տնօրեն։ Պարգևներ՝ Անանիա Շիրակացու մեդալ, ՀՀ պաշտպանության նախարարության և ոստիկանության մեդալներ, Ֆրիտյոֆ Նանսենի հուշամեդալ։ Անկուսակցական, ամուսնացած, ունի որդի և դուստր։ Տիրապետում է ռուսերեն և ֆրանսերեն։ 

Պավել Սաֆարյանը մնաց Բասարգեչարից Երևան տանող տնտեսական կամուրջը՝ իր բարեփոխումներով, բյուջետային համակարգով և անսահման նվիրումով ոգեշնչելով սերունդներին Հայաստանի ֆինանսական կայունության և տնտեսական զարգացման ճանապարհով։

—

### Русский
Основатель налоговой системы Армении

Павел Дантонович Сафарян родился 20 ноября 1958 года в Басаргечарском районе, Армянская ССР, СССР. Армянский экономист, государственный деятель, один из основателей налоговой системы независимой Армении, первый заместитель министра финансов РА (2001–2016), руководитель бюджетных реформ, заместитель управляющего от Армении в Азиатском банке развития (2014). В 1976–1980 окончил Ереванский институт народного хозяйства, в 1989 — кандидат экономических наук. В 1984–1989 преподавал в Ереванском политехническом институте и Педагогическом институте им. Х. Абовяна, в 2013–2019 — в Армянском государственном экономическом университете, с 2006 — в Академии государственного управления РА.

В 1980 работал в Институте экономики АН АрмССР, в 1980–1982 служил в Советской армии, в 1982–1990 — экономист, старший экономист, научный сотрудник института. В 1990–1991 — экономический советник, затем начальник финансового отдела Комиссии экономических реформ при Совете Министров РА, в 1991–1994 — заместитель начальника Главной государственной налоговой инспекции РА, в 1994–1997 — министр — начальник Государственной налоговой инспекции РА. Под его руководством заложены основы налогового законодательства и системы независимой Армении. В 1997–2001 — заместитель министра финансов и экономики РА, в 2001–2008 — первый заместитель, в 2008–2016 — первый заместитель министра финансов РА. Координировал разработку госбюджетов РА 1997–2017 годов, внедрил среднесрочное расходное программирование, в 2005 — программное бюджетирование (полный переход с 2019), руководил оценками управления государственными финансами (2008, 2014). В 2002 основал Армяно-американский «Учебный центр» ПОАК, в 2013–2016 — член Бюджетного комитета Совета Европы. В 2016–2018 — главный советник министра экономического развития и инвестиций РА, с 2018 — консультант ООО «АВАГ СОЛЮШНС», с 2019 — исполнительный директор Ереванского филиала МГУ им. М. Ломоносова. Награды: медаль Анания Ширакаци, медали Минобороны и полиции РА, мемориальная медаль Фритьофа Нансена. Беспартийный, женат, сын и дочь. Владеет русским и французским.

Павел Сафарян остался экономическим мостом от Басаргечарa до Еревана — своими реформами, бюджетной системой и безграничной преданностью, вдохновляя поколения путём финансовой стабильности и экономического развития Армении.

—

### English
Founder of Armenia’s Tax System

Pavel Dantoni Safaryan was born on November 20, 1958, in Basargechar district, Armenian SSR, USSR. Armenian economist, statesman, one of the founders of independent Armenia’s tax system, first deputy minister of finance RA (2001–2016), leader of budget reforms, deputy governor from Armenia at the Asian Development Bank (2014). Graduated from Yerevan Institute of National Economy (1976–1980), candidate of economic sciences (1989). Taught at Yerevan Polytechnic Institute and Kh. Abovyan Pedagogical Institute (1984–1989), Armenian State University of Economics (2013–2019), RA Public Administration Academy (since 2006).

Worked at the Institute of Economics of the Armenian SSR Academy of Sciences (1980), served in the Soviet Army (1980–1982), economist, senior economist, researcher at the institute (1982–1990). Economic advisor, then head of financial department at the Economic Reforms Commission under the Council of Ministers of RA (1990–1991), deputy chief of the Main State Tax Inspectorate of RA (1991–1994), minister — chief of the State Tax Inspectorate of RA (1994–1997). Under his leadership, foundations of independent Armenia’s tax legislation and system were laid. Deputy minister of finance and economy RA (1997–2001), first deputy (2001–2008), first deputy minister of finance RA (2008–2016). Coordinated development of RA annual budgets 1997–2017, introduced medium-term expenditure programming, program budgeting in 2005 (full transition from 2019), led public finance management assessments (2008, 2014). Founded Armenian-American “Training Center” POAK in 2002, member of Council of Europe Budget Committee (2013–2016). Chief advisor to RA Minister of Economic Development and Investments (2016–2018), consultant at AVAG SOLUTIONS LLC (since 2018), executive director of Yerevan branch of Lomonosov Moscow State University (since 2019). Awards: Anania Shirakatsi Medal, RA Ministry of Defense and Police medals, Fridtjof Nansen Memorial Medal. Non-partisan, married, one son and one daughter. Fluent in Russian and French.

Pavel Safaryan remained the economic bridge from Basargechar to Yerevan — with his reforms, budget system, and boundless dedication, inspiring generations with the path of Armenia’s financial stability and economic development.

—