Էդուարդ Գևորգի Սարգսյանը մահացել է 1990 թվականի նոյեմբերի 26-ին Երևանում՝ կյանքի 82-րդ տարում, թողնելով հետևում հայ գեղանկարչության անմար գույները՝ որպես ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարիչ (1961), Մոսկվայի Գեղարվեստա-տեխնիկական ինստիտուտի շրջանավարտ (1938)

«Հին Երևան», «Իմ նախնիները», «Սևանա լիճ» և «Հին Աշտարակ» կտավների հեղինակ։ Ծնվել է 1908 թվականի դեկտեմբերի 25-ին Գյումուշխանեում, Օսմանյան կայսրություն։ 1938 թվականին ավարտել է Մոսկվայի Գեղարվեստա-տեխնիկական ինստիտուտը։ Ստեղծագործել է բնանկարի, նատյուրմորտի, դիմանկարի և թեմատիկ-կոմպոզիցիոն գործերի բնագավառներում՝ «Հին Երևան» (1939), «Ինքնադիմանկար» (1942), «Մեր բակը գարնանը» (1943), «Նատյուրմորտ. Մրգեր» (1945), «Հին Աշտարակը» (1960), «Աշտարակի այգում» (1960), «Իմ նախնիները» (1968), նկարաշար Մովսես Խորենացու «Հայոց պատմության» մոտիվներով (1967–1968), «Աշունը Նորքի այգիներում», «Բնանկար Նորքից»։ 1970 թվականին Երևանում բացվել է անհատական ցուցահանդեսը։ 

Էդուարդ Սարգսյանը մնաց Գյումուշխանեից Երևան տանող գեղանկարչական կամուրջը՝ իր կտավներով, գույներով և անսահման նվիրումով ոգեշնչելով սերունդներին հայկական բնության և պատմության խորքերով։

—

### Русский
Голос Старого Еревана в  армянской живописи

Эдуард Геворгиевич Саргсян скончался 26 ноября 1990 года в Ереване на 83-м году жизни, оставив неугасающие цвета армянской живописи как заслуженный художник АрмССР (1961), выпускник Московского художественно-технического института (1938), автор полотен «Старый Ереван» (1939), «Мои предки» (1968), «Озеро Севан», «Старый Аштарак». Родился 25 декабря 1908 года в Гюмушхане, Османская империя. В 1938 окончил Московский художественно-технический институт. Работал в пейзаже, натюрморте, портрете и тематически-композиционных картинах — «Старый Ереван» (1939), «Автопортрет» (1942), «Наш двор весной» (1943), «Натюрморт. Фрукты» (1945), «Старый Аштарак» (1960), «В саду Аштарака» (1960), «Мои предки» (1968), серия по мотивам «Истории Армении» Мовсеса Хоренаци (1967–1968), «Осень в садах Норка», «Пейзаж из Норка». В 1970 году в Ереване открыта персональная выставка.

Эдуард Саргсян остался живописным мостом от Гюмушхане до Еревана — своими полотнами, цветами и безграничной преданностью, вдохновляя поколения глубинами армянской природы и истории.

—

### English
Voice of Old Yerevan in Armenian Painting

Eduard Gevorgovich Sargsyan passed away on November 26, 1990, in Yerevan at the age of 82, leaving undying colors of Armenian painting as Honored Artist of the Armenian SSR (1961), graduate of Moscow Art and Technical Institute (1938), author of canvases *Old Yerevan* (1939), *My Ancestors* (1968), *Lake Sevan*, *Old Ashtarak*. Born on December 25, 1908, in Gyumushkhane, Ottoman Empire. Graduated from Moscow Art and Technical Institute in 1938. Worked in landscape, still life, portrait, and thematic-compositional genres — *Old Yerevan* (1939), *Self-Portrait* (1942), *Our Courtyard in Spring* (1943), *Still Life. Fruits* (1945), *Old Ashtarak* (1960), *In Ashtarak Garden* (1960), *My Ancestors* (1968), series on motifs of Movses Khorenatsi’s *History of Armenia* (1967–1968), *Autumn in Nork Gardens*, *Landscape from Nork*. Solo exhibition in Yerevan in 1970.

Eduard Sargsyan remained the painterly bridge from Gyumushkhane to Yerevan — with his canvases, colors, and boundless dedication, inspiring generations with the depths of Armenian nature and history.

—

1912 թվականի նոյեմբերի 26-ին Կարսում ժնվել է Հեղինե Լևոնի Աբրահամյանը, հայ նկարիչ, Հայկական ԽՍՀ վաստակավոր մանկավարժ (1962),գեղանկարչուհի  Հայաստանի նկարիչների միության անդամ (1944): 

Հայ գեղանկարչության ականավոր դեմքերից է, ում կտավները և մանկավարժական նվիրվածությունը խոր հետք են թողել հայ արվեստի և կրթության պատմության մեջ: Ծնվելով Կարսի Ծպնի գյուղում, նա մանկուց շրջապատված է եղել հայկական մշակույթի ջերմությամբ և բնության գեղեցկությամբ, որոնք դարձել են նրա ստեղծագործությունների ոգեշնչման աղբյուր: Նրա աշխատանքներն աչքի են ընկնում գույների նուրբ համադրությամբ, խոր զգացմունքայնությամբ և հայ ժողովրդի հոգևոր ժառանգության արտացոլմամբ: 

Հեղինեի գեղարվեստական ճանապարհը սկսվել է Երևանի Գեղարդ տեխնիկումում, որտեղ նա յուրացրել է նկարչության հիմունքները: Հետագայում նա կատարելագործել է իր հմտությունները Լենինգրադի (այժմ՝ Սանկտ Պետերբուրգ) գեղանկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ինստիտուտում, որն ավարտել է 1940 թվականին: Այս կրթությունը նրան տվել է ամուր հիմք՝ համաշխարհային արվեստի միտումները համադրելու հայկական գեղագիտության հետ: 1936 թվականից սկսած՝ նա անընդմեջ մասնակցել է հանրապետական և համամիութենական ցուցահանդեսների՝ ներկայացնելով կտավներ, որոնք գրավել են արվեստասերների սրտերը իրենց յուրահատուկ ոճով և խորությամբ: 

Հեղինե Աբրահամյանի ստեղծագործությունները պահպանվում են Երևանի Ժամանակակից արվեստի թանգարանում, Հայաստանի և արտերկրի մասնավոր հավաքածուներում: Նրա կտավներում հաճախ պատկերված են հայկական բնապատկերներ, գյուղական կյանքի տեսարաններ և մարդկային զգացմունքների նուրբ արտահայտություններ: Նրա աշխատանքները միավորում են հայկական ավանդույթները ժամանակակից արվեստի տարրերի հետ՝ ստեղծելով յուրօրինակ գեղագիտություն, որը խոսում է սրտերին: 

Գեղանկարչությունից բացի, Հեղինե Աբրահամյանը տասնամյակներ շարունակ նվիրվել է մանկավարժությանը: Նա դասավանդել է Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարանում՝ իր գիտելիքներն ու փորձը փոխանցելով երիտասարդ նկարիչների սերունդներին: Նրա աշակերտները հիշում են նրան ոչ միայն որպես տաղանդավոր ուսուցիչ, այլև որպես մարդ, ով ոգեշնչել է նրանց սիրել արվեստը և հավատալ սեփական ուժերին: 

Հեղինե Աբրահամյանը խոր կապ է զգացել իր հայրենի Կարսի հետ, և նրա խոսքերն արտացոլում են հայ ժողովրդի պատմության ցավն ու հույսը. «Ես միշտ հիշում եմ մեր հարազատ Կարսը և մտածում՝ արդյոք թուրքը մի օր կճանաչի՞ ցեղասպանությունը, կբացի՞ սահմանները, դժվար թե: Իսկ եթե նա մտնի Եվրամիություն, ապա շատ արագ կկործանի նաև Եվրոպան»: Այս խոսքերը վկայում են նրա խոր մտորումների և հայ ժողովրդի ճակատագրի հանդեպ զգայուն վերաբերմունքի մասին: 

Հեղինե Աբրահամյանի կյանքը երկար էր և լի ստեղծագործական կրքով: Նրա կտավները և մանկավարժական ժառանգությունը շարունակում են ոգեշնչել արվեստի սիրահարներին և երիտասարդ նկարիչներին: Նրա ստեղծագործությունները հայ ժողովրդի հոգու արտացոլանքն են՝ լի գույնով, զգացմունքով և անսահման սիրով հայրենիքի հանդեպ: 

—

Мастер Армянской Живописи и Педагогики 

26 ноября 1912 года в Ереване родилась Елена (Эгине) Левоновна Абрамян, армянская художница, заслуженный педагог Армянской ССР (1962), член Союза художников Армении (1944)— одна из ярчайших фигур армянской живописи, чьи полотна и педагогическая деятельность оставили неизгладимый след в истории армянского искусства и образования. Родившись в селе Цпни Карсской области, она с детства была окружена теплом армянской культуры и красотой природы, которые стали главным источником вдохновения для её творчества. Её работы отличаются тонким сочетанием цветов, глубокой эмоциональностью и отражением духовного наследия армянского народа. 

Творческий путь Елены начался в Ереванском техникуме «Гегард», где она освоила основы живописи. Позже она продолжила обучение в Ленинградском (ныне Санкт-Петербург) институте живописи, скульптуры и архитектуры, который окончила в 1940 году. Это образование дало ей прочную основу для сочетания мировых художественных тенденций с армянской эстетикой. С 1936 года она регулярно участвовала в республиканских и всесоюзных выставках, представляя картины, которые покоряли зрителей своим уникальным стилем и глубиной. 

Работы Елены Абрамян хранятся в Ереванском музее современного искусства, а также в частных коллекциях в Армении и за рубежом. Её полотна часто изображают армянские пейзажи, сцены сельской жизни и тонкие проявления человеческих эмоций. Её произведения сочетают армянские традиции с элементами современного искусства, создавая уникальную эстетику, которая говорит с сердцами зрителей. 

Помимо живописи, Елена Абрамян посвятила десятилетия педагогической деятельности. Она преподавала в художественном училище имени Паноса Терлемезяна, передавая свои знания и опыт поколениям молодых художников. Её ученики вспоминают её не только как талантливого педагога, но и как человека, вдохновлявшего их любить искусство и верить в свои силы. 

Елена Абрамян испытывала глубокую связь со своим родным Карсом, и её слова отражают боль и надежду армянского народа: «Я всегда вспоминаю наш родной Карс и думаю: признает ли турок когда-нибудь геноцид, откроет ли границы? Вряд ли. А если он войдёт в Евросоюз, то быстро разрушит и Европу». Эти слова свидетельствуют о её глубоких размышлениях и чутком отношении к судьбе армянского народа. 

Жизнь Елены Абрамян была долгой и полной творческой страсти. Её полотна и педагогическое наследие продолжают вдохновлять любителей искусства и молодых художников. Её произведения — это отражение души армянского народа, полное красок, эмоций и безграничной любви к родине. 

Master of Armenian Painting and Pedagogy 

On November 26.1912, in Kats, Elena Levonovna Abrahamyan, Armenian painter, Honored Teacher of the Armenian SSR (1962), and member of the Artists’ Union of Armenia (1944), was born-  was one of the brightest stars of Armenian painting, whose canvases and dedication to teaching left an indelible mark on the history of Armenian art and education. Born in the village of Tsovni in the Kars region, she grew up surrounded by the warmth of Armenian culture and the beauty of nature, which became the primary sources of inspiration for her work. Her paintings are distinguished by their delicate color combinations, profound emotional depth, and reflection of the spiritual heritage of the Armenian people. 

Elena’s artistic journey began at the Geghard Technical School in Yerevan, where she mastered the fundamentals of painting. She later honed her skills at the Leningrad (now St. Petersburg) Institute of Painting, Sculpture, and Architecture, graduating in 1940. This education provided her with a solid foundation to blend global artistic trends with Armenian aesthetics. From 1936 onward, she consistently participated in republican and All-Union exhibitions, presenting works that captivated audiences with their unique style and depth. 

Elena Abrahamyan’s artworks are preserved in the Yerevan Museum of Modern Art and in private collections in Armenia and abroad. Her paintings often depict Armenian landscapes, scenes of rural life, and subtle expressions of human emotions. Her works combine Armenian traditions with elements of contemporary art, creating a unique aesthetic that resonates with viewers. 

In addition to her painting, Elena devoted decades to teaching. She taught at the Panos Terlemezyan Art School, passing on her knowledge and experience to generations of young artists. Her students remember her not only as a talented educator but also as an inspiring figure who encouraged them to love art and believe in their abilities. 

Elena Abrahamyan felt a deep connection to her native Kars, and her words reflect the pain and hope of the Armenian people: “I always remember our dear Kars and wonder: will the Turk ever acknowledge the genocide, will they open the borders? Unlikely. And if they join the EU, they will quickly destroy Europe too.” These words reveal her profound reflections and sensitive approach to the fate of the Armenian people. 

Elena Abrahamyan’s life was long and filled with creative passion. Her paintings and pedagogical legacy continue to inspire art lovers and young artists. Her works are a reflection of the Armenian soul, brimming with color, emotion, and boundless love for her homeland.

Լևն Գևորգիի Գենչը (Գենչղլյան) մահացել է 1974 թվականի նոյեմբերի 21-ին Դոնի Ռոստովում՝ կյանքի 77-րդ տարում, թողնելով հետևում խորհրդային հայ գեղանկարչության և ծաղրանկարչության անմար հետքը՝ որպես Դոնի Ռոստովի գեղարվեստական ստուդիայի սան, «Կրոկոդիլ»-ի, «Պրոժեկտոր»-ի, «Սովետական Հայաստան»-ի նկարազարդող։ Ծնվել է 1897 թվականի օգոստոսի 29-ին Դոնի Նախիջևանում, Ռուսական կայսրություն։

1918-1923 թվականներին սովորել Դոնի Ռոստովի գեղարվեստական ստուդիայում։ Մինչև 1966 թվականը ապրել է Մոսկվայում, Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին՝ Երևանում, որտեղ 1944 թվականին ունեցել անհատական ցուցահանդես։ 

Քաղաքական ծաղրանկարներ է տպագրել «Պրոժեկտոր»-ում (1920-ականներ), «Կրոկոդիլ»-ում (1928), «Սովետական Հայաստան», «Կոմունիստ» և այլ պարբերականներում։ Նկարազարդել է մի շարք գրքեր, այդ թվում՝ Մաքսիմ Գորկու «Կլիմ Սամգինի կյանքը» (1935)։ 

Լևոն Գենչը մնաց Դոնի Ռոստովից Երևան տանող գեղանկարչական կամուրջը՝ իր ծաղրանկարներով, նկարազարդումներով և անսահման նվիրումով ոգեշնչելով սերունդներին խորհրդային հայ արվեստի ճշմարտությամբ և հումորով։

—

### Русский
Карикатурист «Крокодила» Иллюстратор книг Горького

Левон Геворгиевич Генч (Генчгян) скончался 21 ноября 1974 года в Ростове-на-Дону на 78-м году жизни, оставив немеркнущий след в советском армянском изобразительном искусстве и карикатуре как выпускник Ростовской художественной студии, иллюстратор «Крокодила», «Прожектора», «Советской Армении». Родился 29 августа 1897 года в Новом Нахичеване на Дону ныне  Ростове-на-Дону, Российская империя. В 1918–1923 годах учился в Ростовской художественной студии. До 1966 года жил в Москве, во время Великой Отечественной войны — в Ереване, где в 1944 году провёл персональную выставку.

Публиковал политические карикатуры в «Прожекторе» (1920-е), «Крокодиле» (1928), «Советская Армения», «Коммунист» и других периодических изданиях. Иллюстрировал книги, в том числе «Жизнь Клима Самгина» Максима Горького (1935).

Левон Генч остался живописным мостом от Ростова-на-Дону до Еревана — своими карикатурами, иллюстрациями и безграничной преданностью, вдохновляя поколения правдой и юмором советского армянского искусства.

—

### English
*Caricaturist of Krokodil: Illustrator of Gorky’s Books

Levon Gevorgi Gench (Genchgyan) passed away on November 21, 1974, in Rostov-on-Don at the age of 77, leaving an undying trace in Soviet Armenian fine art and caricature as a graduate of Rostov Art Studio, illustrator of *Krokodil*, *Prozhektor*, *Soviet Armenia*. Born on August 29, 1897, in Nahkichevan on Don, naw Rostov-on-Don, Russian Empire. Studied at Rostov Art Studio (1918–1923). Lived in Moscow until 1966, during the Great Patriotic War — in Yerevan, where he held a solo exhibition in 1944.

Published political caricatures in *Prozhektor* (1920s), *Krokodil* (1928), *Soviet Armenia*, *Kommunist*, and other periodicals. Illustrated books, including Maxim Gorky’s *The Life of Klim Samgin* (1935).

Levon Gench remained the painterly bridge from Rostov-on-Don to Yerevan — with his caricatures, illustrations, and boundless dedication, inspiring generations with the truth and humor of Soviet Armenian art.

—

Գոհար Արամի Ֆերմանյանը ծնվել է 1899 թվականի նոյեմբերի 20-ին Թիֆլիսում, Ռուսական կայսրություն։ Հայ նկարչուհի, մանկավարժ, ով իր կյանքը նվիրել է հայ գեղանկարչությանը՝ դառնալով Կ. Պետրով-Վոդկինի աշակերտուհի և հայկական նատյուրմորտի ու բնանկարի վարպետուհի։ Մահացել է 1958 թվականի հունվարի 22-ին Երևանում՝ կյանքի 58-րդ տարում։

1920 թվականին ավարտել է Թիֆլիսի Գայանյան օրիորդաց դպրոցը (դասատու՝ Վրթանես Ախիկյան), 1920-1923 թվականներին սովորել Թիֆլիսի գեղարվեստի ակադեմիայում (Բորիս Ֆոգել), 1923-1927 թվականներին՝ Լենինգրադի Բարձրագույն Գեղարվեստա-տեխնիկական ինստիտուտում (ՎԽՈՒՏԵԻՆ, աշակերտել Կ. Պետրով-Վոդկինին)։ 1927 թվականին տեղափոխվել Երևան, դասավանդել գեղարվեստական ուսումնարանում և պոլիտեխնիկական ինստիտուտում (այժմ՝ Հայաստանի Պետական Ճարտարագիտական Համալսարան)։ 

1930-ական թթ. գործերում նկատելի է Պետրով-Վոդկինի ազդեցությունը՝ «Նազիկը ընթերցելիս» (1929), «Բամբակի շարքացան» (1931, երկուսն էլ Հայաստանի ազգային պատկերասրահ)։ 1940-1950-ական թթ. հրապուրվել է նատյուրայով՝ «Նատյուրմորտ. Մրգեր» (1945), «Հացթուխ կանայք» (1957, երկուսն էլ Հայաստանի ազգային պատկերասրահ)։ 1972 թվականին Երևանում բացվել է հետմահու անհատական ցուցահանդեսը։ 

Գոհար Ֆերմանյանը մնաց Թիֆլիսից Երևան տանող գեղանկարչական կամուրջը՝ իր տաք գույներով, նուրբ նատյուրմորտներով և անսահման նվիրումով ոգեշնչելով սերունդներին հայկական գեղարվեստի խորքերով և կանացի զգացողությամբ։

—

### Русский

Ученица Петрова-Водкина: Мастерица ереванского натюрморта

Гоар Арамовна Ферманян родилась 20 ноября 1899 года в Тифлисе, Российская империя. Армянская художница, педагог, посвятившая жизнь армянской живописи, став ученицей К. Петрова-Водкина и мастером армянского натюрморта и пейзажа. Умерла 22 января 1958 года в Ереване на 59-м году жизни. В 1920 окончила Гаянянскую девичью школу в Тифлисе (учитель Вртанес Ахикян), в 1920–1923 училась в Тифлисской академии художеств (Борис Фогель), в 1923–1927 — в Ленинградском Высшем художественно-техническом институте (ВХУТЕИН, ученица К. Петрова-Водкина). В 1927 переехала в Ереван, преподавала в художественном училище и политехническом институте (ныне Национальный политехнический университет Армении).

В работах 1930-х заметно влияние Петрова-Водкина — «Назик за чтением» (1929), «Рядовка хлопка» (1931, обе — Национальная галерея Армении). В 1940–1950-е увлеклась натурой — «Натюрморт. Фрукты» (1945), «Пекарихи» (1957, обе — НГА). В 1972 в Ереване открыта посмертная персональная выставка.

Гоар Ферманян осталась живописным мостом от Тифлиса до Еревана — своими тёплыми цветами, нежными натюрмортами и безграничной преданностью, вдохновляя поколения глубинами армянского искусства и женским чувством.

—

### English

Student of Petrov-Vodkin: Master of Yerevan Still Life

Gohar Aramovna Fermanyan was born on November 20, 1899, in Tiflis, Russian Empire. Armenian painter and pedagogue who dedicated her life to Armenian painting, becoming a student of K. Petrov-Vodkin and master of Armenian still life and landscape. Died on January 22, 1958, in Yerevan at the age of 58. In 1920 graduated from Gayanyan Girls’ School in Tiflis (teacher Vrtanes Ahikyan), studied at Tiflis Academy of Arts (1920–1923, Boris Fogel), then at Leningrad Higher Art and Technical Institute (VKhUTEIN, 1923–1927, student of K. Petrov-Vodkin). Moved to Yerevan in 1927, taught at the art college and polytechnic institute (now National Polytechnic University of Armenia).

1930s works show Petrov-Vodkin’s influence — *Nazik Reading* (1929), *Cotton Row* (1931, both — National Gallery of Armenia). In 1940s–1950s captivated by nature — *Still Life. Fruits* (1945), *Bread Bakers* (1957, both — NGA). Posthumous solo exhibition in Yerevan in 1972.

Gohar Fermanyan remained the painterly bridge from Tiflis to Yerevan — with her warm colors, delicate still lifes, and boundless dedication, inspiring generations with the depths of Armenian art and feminine feeling.

—

Օննիկ Հակոբի Ավետիսյանը ծնվել է 1898 թվականի նոյեմբերի 20-ին Բուրսայում, Օսմանյան կայսրություն։ Հայ նկարիչ, արվեստաբան, մանկավարժ, ով իր կյանքը նվիրել է սփյուռքահայ գեղարվեստի զարգացմանը՝ դառնալով Կահիրեի, Վենետիկի և Կիպրոսի հայկական դպրոցների լուսավորիչ, «Հայ նկարիչներ և քանդակագործներ» (1959, ֆրանսերեն) գրքի հեղինակ և հայկական տպագրատառերի բարեփոխիչ։

1921-1924 թվականներին սովորել է Վիեննայի «Գրաֆիկ արվեստի դպրոցում», 1927 թվականին ավարտել Հռոմի գեղարվեստի ակադեմիան։ 1929-1934 թվականներին դասավանդել Կահիրեի Նուպարյան և Պերպերյան վարժարաններում, 1936-1941 թվականներին՝ Կիպրոսի Մելգոնյան կրթական հաստատությունում։ Ստեղծագործել է օֆորտի և գեղանկարչության բնագավառներում՝ «Մկրտություն» (1942, Երուսաղեմի հայոց պատրիարքարան), «Սուգ» (1945, Կահիրեի արդի արվեստի թանգարան), «Եղերամայրեր» (1946, ՀԱՊ), «Աքսորյալներ» (1963, Անթիլիասի կաթողիկոսարան), «Քանդված դամբարան. Կահիրե» (ՀԱՊ) և այլն։ 1965-1967 թվականներին նկարել է Բեյրութի Սուրբ Նշան տաճարի համար։ Հրատարակել է «Փորձ մը հայ տպագրական տառերու բարեփոխութեան և արդիականացման» (1946) գիրքը՝ արժանանալով ՀԽՍՀ մրցանակի։ Մահացել է 1974 թվականին Կահիրեում։ Օննիկ Ավետիսյանը մնաց Բուրսայից Կահիրե տանող գեղարվեստական կամուրջը՝ իր օֆորտներով, դասավանդությամբ և անսահման նվիրումով ոգեշնչելով սերունդներին սփյուռքահայ արվեստի խորքերով և հայկական տառի գեղեցկությամբ։

—

### Русский
Армянские цвета Каира , Реформатор армянских типографских шрифтов

Онник Акопович Аветисян родился 20 ноября 1898 года в Бурсе, Османская империя. Армянский художник, искусствовед, педагог, посвятивший жизнь развитию диаспорного армянского искусства, став просветителем армянских школ Каира, Венеции и Кипра, автор книги «Армянские художники и скульпторы» (1959, на французском) и реформатор армянских типографских шрифтов. В 1921–1924 годах учился в Венской «Школе графического искусства», в 1927 окончил Римскую академию художеств. В 1929–1934 годах преподавал в каирских Нубарянской и Перперянской школах, в 1936–1941 — в Мелконянском образовательном институте на Кипре. Работал в офорте и живописи — «Крещение» (1942, Армянский патриархат Иерусалима), «Траур» (1945, Музей современного искусства Каира), «Матери-плакальщицы» (1946, НАГ), «Изгнанники» (1963, Киликийский католикосат в Антилиасе), «Разрушенная гробница. Каир» (НАГ) и др. В 1965–1967 годах расписал храм Святого Знамения в Бейруте. Опубликовал «Опыт реформы и модернизации армянских типографских шрифтов» (1946), удостоенный премии АрмССР. Умер в 1974 году в Каире. Онник Аветисян остался живописным мостом от Бурсы до Каира — своими офортами, педагогикой и безграничной преданностью, вдохновляя поколения глубинами диаспорного армянского искусства и красотой армянской буквы.

—

### English
Armenian Colors of Cairo, Reformer of Armenian Typographic Fonts

Onnik Hakobovich Avetisyan was born on November 20, 1898, in Bursa, Ottoman Empire. Armenian painter, art historian, pedagogue who devoted his life to the development of diaspora Armenian art, becoming an enlightener of Armenian schools in Cairo, Venice, and Cyprus, author of *Armenian Painters and Sculptors* (1959, in French), and reformer of Armenian typographic fonts. Studied at Vienna’s “School of Graphic Art” (1921–1924), graduated from Rome Academy of Fine Arts in 1927. Taught at Cairo’s Noubarian and Perperian schools (1929–1934), Melkonian Educational Institute in Cyprus (1936–1941). Worked in etching and painting — *Baptism* (1942, Armenian Patriarchate of Jerusalem), *Mourning* (1945, Cairo Museum of Modern Art), *Weeping Mothers* (1946, NGA), *Exiles* (1963, Cilician Catholicosate in Antelias), *Ruined Tomb. Cairo* (NGA), and others. In 1965–1967 painted the Saint Nshan Church in Beirut. Published *An Attempt at Reform and Modernization of Armenian Typographic Letters* (1946), awarded a prize in the Armenian SSR. Died in 1974 in Cairo. Onnik Avetisyan remained the painterly bridge from Bursa to Cairo — with his etchings, teaching, and boundless dedication, inspiring generations with the depths of diaspora Armenian art and the beauty of the Armenian letter.

—

Պոլ Մանուկի Կիրակոսյանը մահացել է 1993 թվականի նոյեմբերի 20-ին Բեյրութում՝ կյանքի 67-րդ տարում, թողնելով հետևում սփյուռքահայ գեղանկարչության անմար գույները՝ որպես Հայաստանի նկարիչների միության Մարտիրոս Սարյանի անվան մրցանակակիր (1981), Երուսաղեմից Բեյրութ տանող գեղարվեստական կամուրջ։

Ծնվել է 1926 թվականի դեկտեմբերի 25-ին Երուսաղեմում, Բրիտանական կայսրություն։ 1946 թվականին ավարտել է Երուսաղեմի «Պիետրո Ժակոբետտի» գեղարվեստի ուսումնարանը, 1946-1954 թվականներին ստեղծագործել Բեյրութում, 1954 թվականին կատարելագործվել Ֆլորենցիայի գեղարվեստի ակադեմիայում, 1961 թվականից հաստատվել Բեյրութում։ Աշխատանքները գտնվում են Հայաստանի ազգային պատկերասրահում։ 

Ստեղծագործել է դիմանկարի, բնանկարի և թեմատիկ-կոմպոզիցիոն պատկերի բնագավառներում՝ «Արաքսի դիմանկարը», «Այգաբաց», «Քաղաք», «Այց ծննդկանին», «Լիբանանյան բնանկար», «Սպասում», «Ընտանիք», «Ագարակ», «Գյուղի աղջիկը», «Զրույց», «Համեստ ընտանիք», «Ընթերցողը», «Դեր Զոր», «Գաղթ», «Կարպետագործը» և այլն։ Նրա կտավները արտացոլում են սփյուռքահայ կյանքը, Ցեղասպանության հիշողությունը և հայկական բնության գեղեցկությունը՝ հյութեղ երփնագրով և գույնի նուրբ զգացողությամբ։ Անհատական ցուցահանդեսներ՝ Բեյրութում, Ֆլորենցիայում, Փարիզում, Վաշինգտոնում, Երևանում (1972)։ 

Պոլ Կիրակոսյանը մնաց Երուսաղեմից Բեյրութ տանող գեղանկարչական կամուրջը՝ իր կտավներով, գույներով և անսահման նվիրումով ոգեշնչելով սերունդներին սփյուռքահայ կյանքի խորքերով և հայկական հոգու գեղեցկությամբ։

—

### Русский
Свет диаспорной армянской живописи*Армянские цвета Бейрута

Пол Манук Киракосян скончался 20 ноября 1993 года в Бейруте на 67-м году жизни, оставив неугасающие цвета диаспорной армянской живописи как лауреат премии имени Мартироса Сарьяна Союза художников Армении (1981), живописный мост от Иерусалима до Бейрута. Родился 25 декабря 1926 года в Иерусалиме, Британская империя. В 1946 окончил художественное училище «Пьетро Джакобетти» в Иерусалиме, в 1946–1954 творил в Бейруте, в 1954 совершенствовался во Флорентийской академии художеств, с 1961 поселился в Бейруте. Работы хранятся в Национальной галерее Армении.

Работал в жанрах портрета, пейзажа и тематически-композиционной картины — «Портрет Аракси», «Рассвет», «Город», «Посещение родильного дома», «Ливанский пейзаж», «Ожидание», «Семья», «Хутор», «Деревенская девушка», «Беседа», «Скромная семья», «Читательница», «Дер Зор», «Исход», «Ковроткачиха» и др. Его полотна отражают жизнь диаспорных армян, память о Геноциде и красоту армянской природы — сочным колоритом и тонким чувством цвета. Персональные выставки в Бейруте, Флоренции, Париже, Вашингтоне, Ереване (1972).

Пол Киракосян остался живописным мостом от Иерусалима до Бейрута — своими полотнами, цветами и безграничной преданностью, вдохновляя поколения глубинами диаспорной армянской жизни и красотой армянской души.

—

### English
Light of Diaspora Armenian Painting* Armenian Colors of Beirut

Paul Manuk Kirakosyan passed away on November 20, 1993, in Beirut at the age of 66, leaving undying colors of diaspora Armenian painting as recipient of the Martiros Saryan Prize of the Artists’ Union of Armenia (1981), the painterly bridge from Jerusalem to Beirut. Born on December 25, 1926, in Jerusalem, British Empire. In 1946 graduated from “Pietro Giacobetti” Art School in Jerusalem, created in Beirut in 1946–1954, perfected in Florence Academy of Fine Arts in 1954, settled in Beirut since 1961. Works are in the National Gallery of Armenia.

Worked in portrait, landscape, and thematic-compositional genres — *Portrait of Araksi*, *Dawn*, *City*, *Visit to the Maternity Ward*, *Lebanese Landscape*, *Waiting*, *Family*, *Farm*, *Village Girl*, *Conversation*, *Modest Family*, *Reader*, *Der Zor*, *Exodus*, *Carpet Weaver*, and others. His canvases reflect diaspora Armenian life, Genocide memory, and Armenian nature’s beauty — with juicy coloring and subtle color sense. Solo exhibitions in Beirut, Florence, Paris, Washington, Yerevan (1972).

Paul Kirakosyan remained the painterly bridge from Jerusalem to Beirut — with his canvases, colors, and boundless dedication, inspiring generations with the depths of diaspora Armenian life and the beauty of the Armenian soul.

—

Առաքել Սեդրակի Առաքելյանը ծնվել է 1927 թվականի նոյեմբերի 17-ին Երևանում՝ հայ գեղանկարիչ, ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարիչ, Հայաստանի նկարիչների միության անդամ (1958), Սեդրակ Առաքելյանի որդի, ով իր կտավներով արտացոլել է հայկական բնության գեղեցկությունը՝ Արայի սարը, Սևանը, Քաջարանը, դառնալով հայ գեղանկարչության անմար գույներով լցված ժառանգություն։

1949 թվականին ավարտել է Փ. Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարանը, 1955 թվականին՝ Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտը։ 1952 թվականից մասնակցել է ցուցահանդեսների, 2012 թվականին հետմահու անհատական ցուցահանդես՝ նվիրված 85-ամյակին։ Աշխատանքները գտնվում են Հայաստանի ազգային պատկերասրահում։ 

Հեղինակել է «Աշուն» (1960), «Գուրզուֆ. նավակներ ծովափին» (1961), «Արայի սարը» (1969), «Արագիլներ», «Ձմեռ», «Քաջարան», «Ուշ աշուն» (1979), «Սևան» (1973, 1978)։ 

Առաքել Առաքելյանը մնաց Երևանից Սևան տանող գեղանկարչական կամուրջը՝ իր կտավներով, գույներով և անսահման նվիրումով ոգեշնչելով սերունդներին հայկական բնության խորքերով և գեղեցկությամբ։

—

### Русский
Цветные мечты Еревана

Аракел Седракович Аракелян родился 17 ноября 1927 года в Ереване — армянский живописец, заслуженный художник АрмССР, член Союза художников Армении (1958), сын Седрака Аракеляна, отразивший в полотнах красоту армянской природы — гору Ара, Севан, Каджаран, став наследием армянской живописи, полным неугасающих цветов. В 1949 окончил художественное училище им. П. Терлемезяна, в 1955 — Ереванский художественно-театральный институт. С 1952 участвовал в выставках, в 2012 — посмертная персональная выставка к 85-летию. Работы хранятся в Национальной картинной галерее Армении.

Автор «Осень» (1960), «Гурзуф. Лодки на берегу» (1961), «Гора Ара» (1969), «Аисты», «Зима», «Каджаран», «Поздняя осень» (1979), «Севан» (1973, 1978).

Аракел Аракелян остался живописным мостом от Еревана до Севана — своими полотнами, цветами и безграничной преданностью, вдохновляя поколения глубинами армянской природы и красотой.

—

### English
Colorful Dreams of Yerevan

Arakel Sedraki Arakelyan was born on November 17, 1927, in Yerevan — Armenian painter, Honored Artist of the Armenian SSR, member of the Artists’ Union of Armenia (1958), son of Sedrak Arakelyan, who reflected the beauty of Armenian nature in his canvases — Mount Ara, Sevan, Kajaran, becoming a legacy of Armenian painting filled with undying colors. Graduated from P. Terlemezian Art College in 1949, Yerevan Art-Theater Institute in 1955. Participated in exhibitions since 1952, posthumous solo exhibition in 2012 dedicated to his 85th anniversary. Works are in the National Gallery of Armenia.

Authored *Autumn* (1960), *Gurzuf. Boats on the Shore* (1961), *Mount Ara* (1969), *Storks*, *Winter*, *Kajaran*, *Late Autumn* (1979), *Sevan* (1973, 1978).

Arakel Arakelyan remained the painterly bridge from Yerevan to Sevan — with his canvases, colors, and boundless dedication, inspiring generations with the depths of Armenian nature and beauty.

—

1959 թվականի նոյեմբերի 11-ին Երևանում ծնվեց Արփենիկ Գևորգի Ղափանցյանը՝ հայ նկարչուհի, որի կտավները դարձան հայկական արվեստի ամենավառ էջերից մեկը:

Այս տաղանդավոր ստեղծագործողը, ով մահացել է 2015 թվականի մայիսի 30-ին, իր ողջ կյանքը նվիրեց գույներին՝ ստեղծելով աշխատանքներ, որոնք լցված են կենսախնդությամբ, հայկական բնությամբ և կնոջ նուրբ հոգու խորությամբ:

Արփենիկը 1981 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտի գեղանկարչության ֆակուլտետը՝ սովորելով մեծանուն մաեստրոների մոտ: Արդեն 1980-ականներից նա ակտիվորեն մասնակցում էր ցուցահանդեսների՝ Հայաստանում և արտերկրում: Նրա անհատական ցուցահանդեսները տեղի են ունեցել Երևանում (1992, 1999, 2004, 2009, 2014), Մոսկվայում, Բեյրութում, Ֆրանսիայում, ԱՄՆ-ում և այլուր: Աշխատանքները ցուցադրվել են Հայաստանի ազգային պատկերասրահում, Հայաստանի նկարիչների միության սրահներում և մասնավոր հավաքածուներում:

Արփենիկ Ղափանցյանի ոճը յուրահատուկ է՝ վառ, արևոտ գույներ, դինամիկ կոմպոզիցիաներ, հայկական գյուղական կյանքի, ծաղիկների, կանանց և երեխաների պատկերներ: Նրա կտավները հաճախ համեմատում են Մարտիրոս Սարյանի հետ՝ նույն ջերմությամբ և լույսով լցված: Ամենահայտնի շարքերից են «Հայկական բակեր», «Ծաղիկներ», «Կանայք», «Երեխաներ»: Նա եղել է Հայաստանի նկարիչների միության անդամ 1989 թվականից և արժանացել բազմաթիվ մրցանակների:

Արփենիկը ոչ միայն նկարիչ էր, այլև ուսուցչուհի՝ դասավանդելով և ոգեշնչելով երիտասարդ սերնդին: Նրա գործերը մնում են որպես հայկական գեղանկարչության ոսկե ֆոնդի մաս՝ հիշեցնելով, որ իսկական արվեստը ծնվում է սիրուց և արևից:

#### Русская версия 

Волшебница армянских красок, чья кисть пела о жизни

11 ноября 1959 года в Ереване родилась Арпеник Геворговна Капанцян — армянская художница, чьи полотна стали одной из самых ярких страниц армянского искусства. Эта талантливая создательница, ушедшая из жизни 30 мая 2015 года, посвятила всю свою жизнь цветам, создавая работы, полные жизнерадостности, армянской природы и тонкой женской души.

Арпеник окончила в 1981 году факультет живописи Ереванского художественно-театрального института, училась у выдающихся мастеров. С 1980-х она активно участвовала в выставках в Армении и за рубежом. Персональные выставки проходили в Ереване (1992, 1999, 2004, 2009, 2014), Москве, Бейруте, Франции, США и других странах. Работы экспонировались в Национальной картинной галерее Армении, залах Союза художников Армении и частных коллекциях.

Стиль Арпеник Капанцян уникален — яркие, солнечные краски, динамичные композиции, образы армянской сельской жизни, цветов, женщин и детей. Её полотна часто сравнивают с творчеством Мартироса Сарьяна — та же теплота и свет. Самые известные серии: «Армянские дворики», «Цветы», «Женщины», «Дети». С 1989 года она была членом Союза художников Армении и удостоена множества наград.

Арпеник была не только художницей, но и педагогом — преподавала и вдохновляла молодое поколение. Её работы остаются частью золотого фонда армянской живописи, напоминая, что настоящее искусство рождается из любви и солнца.

#### English Version

The Enchantress of Armenian Colors Whose Brush Sang of Life

On November 11, 1959, in Yerevan, Arpenik Gevorgovna Ghapantsyan was born — an Armenian artist whose canvases became one of the brightest pages in Armenian art. This talented creator, who passed away on May 30, 2015, devoted her entire life to colors, producing works filled with joy of life, Armenian nature, and the subtle depth of a woman’s soul.

Arpenik graduated in 1981 from the painting faculty of the Yerevan Art-Theater Institute, studying under renowned masters. From the 1980s, she actively participated in exhibitions in Armenia and abroad. Solo exhibitions were held in Yerevan (1992, 1999, 2004, 2009, 2014), Moscow, Beirut, France, the USA, and elsewhere. Her works were displayed at the National Gallery of Armenia, the halls of the Artists’ Union of Armenia, and in private collections.

Arpenik Ghapantsyan’s style is unique — vibrant, sunny colors, dynamic compositions, images of Armenian rural life, flowers, women, and children. Her canvases are often compared to those of Martiros Saryan — the same warmth and light. The most famous series include “Armenian Courtyards,” “Flowers,” “Women,” “Children.” Since 1989, she was a member of the Artists’ Union of Armenia and received numerous awards.

Arpenik was not only an artist but also a teacher — she taught and inspired the younger generation. Her works remain part of the golden fund of Armenian painting, reminding us that true art is born from love and sunlight.

Ալբերտ Ստեփանի Պապիկյանը մահացել է 1997 թվականի նոյեմբերի 11-ին Մոսկվայում՝ կյանքի 71-րդ տարում, թողնելով հետևում հայկական գունային արևի անմար ճառագայթները՝ որպես Ռարվեստի վաստակավոր նկարիչ Ռուսաստանի Դաշնությունում (1971) և ՀԽՍՀ գեղարվեստի ակադեմիայի արծաթե մեդալակիր (1979)։

Ծնվել է 1926 թվականի օգոստոսի 25-ին Նալբանդ գյուղում (Ալեքսանդրապոլի գավառ, այժմ՝ Շիրակի մարզ)։ 1939-1941 թթ. սովորել է Մոսկվայի գեղարվեստի դպրոցում, 1942-1943 թթ.՝ Թբիլիսիի գեղարվեստի ակադեմիայում, 1949 թվականին ավարտել Լենինգրադի Իլյա Ռեպինի անվան գեղարվեստի ինստիտուտը։ 1950 թվականից մասնակցել է ցուցահանդեսների, նույն թվականին անհատական ցուցահանդես է ունեցել Լենինգրադում։ 

Նրա կտավները՝ տաք, արևահար գույներով լի բնանկարներ, դիմանկարներ, նատյուրմորտներ՝ դարձել են հայկական բնության և մարդու հոգու ճշմարիտ արտացոլումը։ Ամենահայտնի գործերից են՝ «Ամպրոպից առաջ» (1969), «Ծիրանի ծառ» (1970), «Սևան» (1977), «Հողմահույզ օր» (1974), «Սևանշինի ստախանովականները», «Հիվանդ բարեկամի մոտ», «Հացը», «Պուշկինը Հայաստանում», «Հայաստան», «Սևանա լիճ»։ Նրա վրձնով Սևանա լիճը շնչում է, ծիրանի ծառը ծաղկում է, իսկ հայկական լեռները խոսում են։ Ալբերտ Պապիկյանը մնաց Նալբանդից Մոսկվա տանող գունային կամուրջը՝ իր կտավներով ոգեշնչելով սերունդներին հայրենի հողի անսպառ գեղեցկությամբ և արևի ջերմությամբ։

—

### Русский
Художник абрикосовых ветвей Севана

Альберт Степанович Папикян скончался 11 ноября 1997 года в Москве на 72-м году жизни, оставив неугасающие лучи армянского цветового солнца как заслуженный художник Российской Федерации (1971) и серебряный медалист Академии художеств Армянской ССР (1979). Родился 25 августа 1926 года в селе Налбанд (Александропольский уезд, ныне Ширакская область). В 1939–1941 гг. учился в Московской художественной школе, в 1942–1943 гг. — в Тбилисской академии художеств, в 1949 году окончил Ленинградский институт живописи, скульптуры и архитектуры им. И. Е. Репина. С 1950 года участвовал в выставках, в том же году провёл персональную выставку в Ленинграде.

Его полотна — тёплые, солнечные пейзажи, портреты, натюрморты — стали подлинным отражением армянской природы и души человека. Среди самых известных: «Перед грозой» (1969), «Абрикосовое дерево» (1970), «Севан» (1977), «Ветреный день» (1974), «Стахановцы Севанстроя», «У больного друга», «Хлеб», «Пушкин в Армении», «Армения», «Озеро Севан». На его картинах озеро Севан дышит, абрикосовое дерево цветёт, а армянские горы говорят. Альберт Папикян остался цветовым мостом от Налбанда до Москвы, вдохновляя поколения неиссякаемой красотой родной земли и теплом солнца.

—

### English
Painter of Sevan’s Apricot Branches

Albert Stepanovich Papikyan passed away on November 11, 1997, in Moscow at the age of 71, leaving behind the undying rays of Armenian color as Honored Artist of the Russian Federation (1971) and silver medalist of the Armenian SSR Academy of Arts (1979). Born on August 25, 1926, in Nalband village (Alexandropol district, now Shirak Province). Studied at the Moscow Art School (1939–1941), Tbilisi Academy of Arts (1942–1943), and graduated from the Ilya Repin Leningrad Institute of Painting, Sculpture and Architecture in 1949. From 1950 participated in exhibitions, held a solo exhibition in Leningrad the same year.

His canvases — warm, sun-drenched landscapes, portraits, still lifes — became the true reflection of Armenian nature and human soul. Among the most famous: *Before the Storm* (1969), *Apricot Tree* (1970), *Sevan* (1977), *Windy Day* (1974), *Stakhanovites of Sevanstroy*, *At a Sick Friend’s*, *Bread*, *Pushkin in Armenia*, *Armenia*, *Lake Sevan*. On his paintings, Lake Sevan breathes, the apricot tree blooms, and the Armenian mountains speak. Albert Papikyan remained the colorful bridge from Nalband to Moscow, inspiring generations with the inexhaustible beauty of his native land and the warmth of the sun.

—

Վռամշապուհ Ավետիսի Շաքարյանը ծնվել է 1906 թվականի նոյեմբերի 7-ին Շուշիում, Լեռնային Ղարաբաղում: Հայտնի հայ նկարիչ էր, ով իր ստեղծագործություններով կարևոր տեղ է գրավում հայկական գեղարվեստի պատմության մեջ:

Մանկության տարիներին, 1916 թվականին, արդեն սկսել է նկարել՝ առաջին նկարներով ապրուստի փող վաստակելով Բաքվում: 1918 թվականին ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Պյատիգորսկ, որտեղ հայտնաբերել է Սերգեյ Ռուբելի մասնավոր արվեստանոցը: Այնտեղ սկսել է «արհեստ» սովորել՝ օգնելով ներկեր խառնել և կտավներ ձգել: Այդ ժամանակաշրջանում է ձևավորվում նրա ոճը, որը բնութագրվում էր հարուստ գույներով, ժողովրդական թեմաներով և հայկական մշակութային մոտիվներով: Շաքարյանը ստեղծել է բազմաթիվ կտավներ, որոնցից շատերը արտացոլում են հայկական բնության, մարդկանց կյանքի և պատմական իրադարձությունների հոգին: Նրա աշխատանքները ցուցադրվել են տարբեր ցուցահանդեսներում, և նա դարձել է ԽՍՀՄ շրջանակներում ճանաչված արվեստագետ: Մահացել է 1981 թվականին:Հայերեն գրավիչ վերնագրերի տարբերակներ  «Վռամշապուհ Ավետիսի Շաքարյան՝ Շուշիի Նկարիչը, Ով Նկարեց Հայկական Հոգին» 
«Վռամշապուհ Ավետիսի Շաքարյանի Ուղին՝ Մանկության Նկարներից մինչև Գեղարվեստի Վարպետ» 
«Հայ Գեղարվեստի Դեմքը՝ Վռամշապուհ Ավետիսի Շաքարյան»

Русский

Художник из Шуши, Нарисовавший Армянскую Душ

Врамшапух Аветисович Шакарян родился 7 ноября 1906 года в Шуши, Нагорный Карабах. Известный армянский художник, чьи работы занимают важное место в истории армянского изобразительного искусства. В детстве, в 1916 году, начал рисовать в Баку, зарабатывая на жизнь первыми картинами. В 1918 году вместе с семьёй переехал в Пятигорск, где обнаружил частную мастерскую Сергея Рубеля. Там он начал учиться «ремеслу», помогая смешивать краски и натягивать холсты. Именно в этот период формировался его стиль, характеризующийся богатой цветовой палитрой, народными темами и армянскими культурными мотивами. Шакарян создал множество полотен, многие из которых отражают душу армянской природы, жизни людей и исторических событий. Его работы выставлялись на различных выставках, и он стал признанным художником в рамках СССР. Умер в 1981 году.Варианты привлекательных заголовков на русском  «Врамшапух Аветисович Шакарян: Художник из Шуши, Нарисовавший Армянскую Душу» 
«Путь Врамшапуха Аветисовича Шакаряна: От Детских Картин к Мастерству Изобразительного Искусства» 
«Лицо Армянского Изобразительного Искусства: Врамшапух Аветисович Шакарян»

English

The Shushi Painter Who Captured the Armenian Soul” 

Vramshapuh Avetisovich Shakaryan was born on November 7, 1906, in Shushi, Nagorno-Karabakh. He was a renowned Armenian painter whose works hold a significant place in Armenian art history. In his childhood, by 1916, he began painting in Baku, earning a living from his first pictures. In 1918, he moved with his family to Pyatigorsk, where he discovered Sergei Rubel’s private studio. There, he started learning the “craft,” assisting in mixing paints and stretching canvases. It was during this time that his style formed, characterized by rich colors, folk themes, and Armenian cultural motifs. Shakaryan created numerous canvases, many of which capture the essence of Armenian nature, people’s lives, and historical events. His works were exhibited in various shows, and he became a recognized artist within the USSR. He passed away in 1981.Attractive Headline Options in English  “Vramshapuh Avetisovich Shakaryan: The Shushi Painter Who Captured the Armenian Soul” 
“Vramshapuh Avetisovich Shakaryan’s Journey: From Childhood Drawings to Artistic Mastery” 
“The Face of Armenian Fine Arts: Vramshapuh Avetisovich Shakaryan”